Ο Νίκος Παππάς της ομάδας Σινεφίλ σε κινηματογραφικό φόντο | Συνέντευξη στο cityportal.gr

Νίκος Παππάς: «Όταν τσακωνόμαστε για ταινίες, έχουμε όλοι άδικο»

Ένα δωδεκάχρονο παιδί στέκει καθηλωμένο μπροστά στη φωτεινή οθόνη, με το βλέμμα ορθάνοιχτο. Το κοντινό πλάνο με τον Τζίμι Στιούαρτ δεσπόζει στο κάδρο, ενώ οι υποβλητικές νότες της μουσίκης κόβουν την ανάσα. Η σκηνή θα μπορούσε να είναι βγαλμένη από το «Σινεμά ο Παράδεισος», με τον μικρό Τοτό χαμένο στο σκοτάδι της αίθουσας του χωριού του. Μόνο που αυτός ο Τοτό μεγάλωνε στον Βόλο, πολύ μακριά από τη Σικελία, και τον λέγανε Νίκο. Εκείνη η νύχτα σημάδεψε τη ζωή του. Από τότε κάθε ταινία που τελείωνε ζητούσε την επόμενη, και κάθε ταινία που τον συγκινούσε έπρεπε να μείνει κοντά του, να μπορεί να την ξαναβρεί όποτε ήθελε. Χρόνο με τον χρόνο, η αγάπη αυτή μεγάλωνε. Μέχρι την αποφοίτησή του από το λύκειο, ο Νίκος Παππάς είχε συγκεντρώσει 1.300 ταινίες. Οι ταινίες του Χίτσκοκ και όχι μόνο, σφράγισαν την παιδική του ηλικία, αλλά κατά κάποιο τρόπο καθόρισαν και τις επιλογές του.

Ο Νίκος Παππάς σπούδασε στην Αγγλία ως το 2002 και ύστερα δούλεψε σε τηλεοπτικές παραγωγές και ντοκιμαντέρ. Εκεί κατάλαβε ότι τον γοήτευε περισσότερο η σκέψη πάνω στο σινεμά από τη δουλειά πίσω από την κάμερα. Τον Μάιο του 2012 δημιούργησε στο Facebook την ομάδα Σινεφίλ, που σήμερα μετρά 248.000 μέλη και φιλοξενεί μεγάλο μέρος της ελληνόφωνης κινηματογραφικής κουβέντας. Ο ίδιος, προς τιμή του, αρνείται τον τίτλο του κριτικού και του ιστορικού. Διαλέγει τη λέξη σινεφίλ, που αν τη διαβάσεις κυριολεκτικά κρύβει μέσα της τον φίλο. Μιλά για τις ταινίες με την τρυφερότητα που κρατάμε για τους ανθρώπους που αγαπάμε. Σε μια εποχή που κάθε νέα ταινία δικάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, αυτή η στάση θέλει περισσότερο θάρρος από την πιο αυστηρή κριτική.

«Το Θέαμα του Χαρακτήρα, Όψεις Κινηματογραφικών Ηρώων» (Ιστίο, Αύγουστος 2026) είναι το έβδομο βιβλίο του. Ο Παππάς διαλέγει 23 ταινίες και ντοκιμαντέρ από το 1943 έως το 2024 και σκύβει πάνω στους ήρωές τους με την περιέργεια κάποιου που ψάχνει τον εαυτό του στα πρόσωπα των άλλων. Στις σελίδες του περνούν οικογένειες και φιλίες, δάσκαλοι με τους μαθητές τους, άνθρωποι που δοκιμάζονται από μια δυσκολία και βγαίνουν αλλαγμένοι, άλλοι που κουβαλούν ένα όραμα και το παραδίδουν στους επόμενους. Ο δοκιμιακός λόγος για το σινεμά μένει συνήθως κλεισμένος σε ακαδημαϊκά και εξειδικευμένα έντυπα. Ο Παππάς τον φέρνει κοντά σε όποιον αγαπά τις ταινίες, διατηρώντας ακέραιη τη διανοητική του σοβαρότητα.

Λίγο πριν από την παρουσίαση του βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, κουβεντιάσαμε μαζί του για τις ταινίες που τον διαμόρφωσαν και για τον τρόπο που μια καλή ταινία μπορεί να αφήσει το αποτύπωμά της σε έναν σινεφίλ.

Νίκος Παππάς | Συνέντευξη

  • Ως τα δεκαοκτώ είχες μαζέψει 1.300 ταινίες. Ποια ήταν η ταινία που σε έκανε από θεατή συλλέκτη; Θα την ξαναέβλεπες σήμερα ή φοβάσαι μήπως σε απογοητεύσει;

Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία στον όμορφο και ενημερωμένο ιστότοπό σας. Η αγάπη μου για το σινεμά ξεκίνησε με το σασπένς που μου δημιούργησαν οι κλασικές ταινίες του Χίτσκοκ. Μιλώ για το Δεσμώτη του Ιλίγγου, τον Σιωπηλό Μάρτυρα, το Ψυχώ, Τα Πουλιά, τα 39 Σκαλοπάτια κλπ. Σκεφτείτε ένα 12χρονο παιδί με ορθάνοιχτα μάτια να μαγεύεται από τα κοντινά πλάνα του Τζίμι Στιούαρτ και τη μουσική του Μπέρναρντ Χέρμαν, όπως ο πιτσιρίκος στο Σινεμά ο Παράδεισος, και θα καταλάβετε πολλά. Βεβαίως τις έχω ξαναδεί πολλές φορές από τότε και τις αγαπώ το ίδιο. Νιώθω ευγνωμοσύνη για όσα μου προκάλεσαν. Δεν τις βλέπω κριτικά, αλλά συναισθηματικά. Είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής μου.

  • Επέλεξες να εξετάσεις ταινίες και ντοκιμαντέρ από το 1943 έως το 2024. Το 1943 είναι μια χρονιά με ταινίες όπως το «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» με την Κατίνα Παξινού, την «Καζαμπλάνκα» και τους «Διαβολικούς εραστές» του Βισκόντι. Γιατί όμως ξεκινάς συγκεκριμένα από το 1943;

Θέλω με το πόνημά μου να εξετάσω διαχρονικές αξίες που βρίσκονται σε όλες τις καλές ταινίες. Ένας τρόπος είναι να ξεκινήσω από παλιές ταινίες και να φτάσω ως το σήμερα. Θα μπορούσα να ξεκινήσω από πολύ παλιότερες, πχ βωβές. Απλώς δεν έτυχε σε αυτό το βιβλίο. Αλλά κρατήστε το θέμα των αξιών και της επιλογής μεγάλου χρονικού εύρους. Γίνεται επίτηδες για αυτό το λόγο. Και για το ότι θέλω να μιλήσω σε σινεφίλ όλων των ηλικιών.

  • Το τρίτο σου βιβλίο λεγόταν «Τίτλοι Τέλους». Τότε θεώρησες ότι ήταν το τελευταίο; Τι σε έκανε να συνεχίσεις;

Το Τίτλοι Τέλους σηματοδοτεί αυτό ακριβώς που λέτε: το τέλος εκείνης της περιόδου γραφής. Ήξερα ότι είχε κάνει τον κύκλο του. Δεν ήξερα ότι παίρνοντας αυτή την απόφαση θα άνοιγαν νέες προοπτικές έκφρασης. Έκτοτε προέκυψαν μεγαλύτερα και αναλυτικότερα κείμενα. Με βοήθησε αρκετά η ανάγνωση βιβλίων φιλοσοφίας, σημειολογίας και ψυχολογίας (Ουμπέρτο Έκο, Τζόρνταν Πίτερσον, Καρλ Ρότζερς, Ντάγκλας Χόφστατερ, Καρλ Γιούνγκ και άλλοι). Η αγάπη σε κάνει να συνεχίζεις άκοπα.

  • Από το κλασικό σινεμά της δεκαετίας του ’40 ως τη σημερινή εποχή, τι είδες να αλλάζει στον τρόπο που οι κινηματογραφιστές σκιαγραφούν την οικογένεια και τη φιλία;

Αν και δεν θεωρώ ότι είμαι κατάλληλος να μιλήσω για αυτό, διότι δεν είμαι ιστορικός του σινεμά, εκτιμώ ότι συμβαδίζουν με το πνεύμα της εκάστοτε εποχής κι επιχειρούν να συγκινήσουν το κοινό τους παίρνοντας ως δεδομένα τα τεκταινόμενα της. Σε κάθε εποχή εμφανίζονται μόδες που στη συνέχεια εξαφανίζονται και ορισμένες αξίες που μένουν σταθερές.

  • Αν έπρεπε να ξεχωρίσεις τρεις μόνο χαρακτήρες από ολόκληρη την περίοδο 1943–2024 που συμπυκνώνουν απόλυτα την έννοια της «υπέρβασης», ποιοι θα ήταν αυτοί και γιατί; Να εξαιρέσουμε εδώ τους υπερήρωες της Marvel που είναι άλλο κεφάλαιο.

Αυτό που μου ζητάτε δεν γίνεται χωρίς να αδικηθούν εκατοντάδες άλλοι. Αλλά επειδή μου αρέσουν τέτοιου είδους ερωτήσεις γιατί αποτελούν μια καλή εκκίνηση για συζήτηση, θα αναφέρω τρεις χαρακτήρες του παρόντος βιβλίου. Η πρώτη είναι η Τούτσι, δηλαδή ο Ντάστιν Χόφμαν, που κάνοντας μία προσωπική υπέρβαση λόγω επαγγελματικής ανάγκης, καταφέρνει να μάθει περισσότερα για τον εαυτό του και τις γυναίκες. Για το δεύτερο παράδειγμα μπορεί να ξαφνιαστείτε: Χαρακτήρας υπερβατικός για μένα μπορεί να είναι κι ένας πολιτισμός σε μία ταινία. Στη Ματωμένη Φιέστα (1947) οι Μεξικάνοι που γνωρίζει ο Λάκι Γκέιγκιν έχουν τόσο μεγάλη επιρροή επάνω του που γλυκαίνουν το θυμό με τον οποίο εισέρχεται στην ταινία. Τρίτο παράδειγμα αποτελεί ο ρόλος του Σον Πεν στην ταινία Το Όνομά μου Είναι Σαμ. Εδώ βλέπουμε πώς η πανίσχυρη θέληση μπορεί να προκαλέσει την προσωπική υπέρβαση ενός ανθρώπου με νοητική υστέρηση στο βαθμό που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τους λιγότερο άτυχους.

  • Ποιος χαρακτηρας ήρωα του σινεμά σε γοητεύει ακριβώς επειδή αποτυγχάνει; Χωράει η ήττα, ο loser στους «χαρακτήρες» που παρουσιάζεις στο βιβλίο σου;

Ο αγαπημένος μου αποτυχημένος είναι ο Άλαν Μπέιτς στην ταινία Butley του Χάρολντ Πίντερ. Δεν έχω ξαναδεί πιο ένδοξη βουτιά στο κενό. Ο καλύτερος μισάνθρωπος του θεάτρου, που εδώ έγινε ταινία. Έχω αντιπροσωπευτικό κείμενο για την συγκεκριμένη ταινία, αλλά σε προηγούμενο βιβλίο μου. Να τη δείτε.

  • Στο «Θέαμα του Χαρακτήρα» κάθε ήρωας ξεπερνά μια δυσκολία μεταδίδοντας ένα όραμα. Το ίδιο το βιβλίο ποια δυσκολία της εποχής μας προσπαθεί να ξεπεράσει και ποιο όραμα θέλει να αφήσει στον αναγνώστη που θα το κλείσει;

Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο μου, το όραμα είναι η ανάδειξη ποιοτικών στοιχείων σε καλές ταινίες. Δεν προσπαθώ να κυριαρχήσω επάνω στην ταινία. Προσπαθώ να προσφέρω ένα όμορφο κείμενο-αφιέρωμα σε αυτή και να εμβαθύνω σε χαρακτηριστικά στο βαθμό που μας αφορούν όλους. Άρα, έννοιες όπως οικογένεια, σχέση δασκάλου-μαθητή, προσωπικό όραμα, υπέρβαση δυσκολιών, επανέρχονται διότι κατ’ εμέ έχουν οικουμενική αξία. Θέλω κλείνοντάς το βιβλίο ο αναγνώστης να έχει δει τις 23 ταινίες και ντοκιμαντέρ που αναφέρονται και διαβάζοντάς τα κείμενά του να έχει συλλάβει μία βαθύτερη οπτική ενός μέρους του νοήματός τους. Δεν χρειάζεται να πιάσουμε όλο το νόημα. Ένα μέρος του που μας αφορά αρκεί.

  • Έχεις δουλέψει σε τηλεοπτικές παραγωγές και ντοκιμαντέρ. Τι είδες όταν ήσουν από την άλλη πλευρά της κάμερας και άλλαξε τον τρόπο που βλέπεις μια ταινία ως θεατής;

Δεν πρόλαβα να έχω έναν ρόλο υψηλής ευθύνης και πολύ νωρίς συνειδητοποίησα ότι με ενδιαφέρει περισσότερο το θεωρητικό κομμάτι, όχι από τη θέση του κριτικού, αλλά του σινεφίλ. Αυτή η αγάπη έχει μετατραπεί πλέον σε επτά βιβλία.

  • Η ομάδα Σινεφίλ έχει 248.000 μέλη. Ποιος είναι ο πιο μεγάλος καβγάς που έχεις δει εκεί για μια ταινία, και ποιος είχε δίκιο;

Χαίρομαι πολύ που η ομάδα Σινεφίλ αποτελεί σημαντικό πλέον χώρο της ευρύτερης κινηματογραφικής συζήτησης. Οι μεγαλύτεροι καβγάδες, δυστυχώς, έχουν να κάνουν με την πολιτική ιδεολογία ορισμένων μελών. Πολύ γρήγορα, εκτιμώ, καταλαβαίνουν ότι αυτή η κουβέντα δεν έχει κανένα νόημα σε αυτή την ομάδα. Όταν μιλάμε για ταινίες δεν υπάρχει λόγος να τσακωνόμαστε, αλλά να διαφωνούμε εποικοδομητικά. Πχ εγώ επωφελούμαι μαθαίνοντας μία νέα πληροφορία που μου αλλάζει τον τρόπο που έβλεπα τα πράγματα και δεν έχω λόγο να αντιδράσω απέναντι στον άνθρωπο που μου την έδωσε. Όταν τσακωνόμαστε για ταινίες, έχουμε όλοι άδικο.

  • Θεωρείς τον εαυτό σου κριτικό κινηματογράφου ;

Δεν υπήρξα ποτέ κριτικός κινηματογράφου, ούτε ιστορικός. Διαθέτω ιστορικές γνώσεις μια και ήταν σχετικές οι σπουδές μου στην Αγγλία, αλλά και η αγάπη μου πριν ταξιδέψω εκεί. Αλλά οι ρόλοι του ιστορικού και του κριτικού δεν μου ταιριάζουν ιδιοσυγκρασιακά. Μου ταιριάζει ο ρόλος του Σινεφίλ. Αγαπώ το καλό σινεμά, αγαπώ αυτό που μου προκαλεί και αυτό χαίρομαι να μοιράζομαι. Έχω μία σειρά από προσωπικά κριτήρια για το τι είναι καλό, τα οποία εμφανίζονται στα γραπτά μου. Αλλά δεν επιβάλλω τη σκέψη μου. Πιο πολύ μοιράζομαι τη χαρά μου.

  • Αν έπρεπε να περιγράψεις τον δικό σου χαρακτήρα μέσα από έναν κινηματογραφικό ήρωα, αυτός ποιος θα ήταν και ποιο ελάττωμά του μοιράζεσαι;

Σε όλα μου τα κείμενα υπάρχουν στοιχεία του χαρακτήρα μου. Σε όλες τις ταινίες που μοιράζομαι υπάρχουν κομμάτια που με συγκινούν, αφορμήσεις που ερεθίζουν κάτι προσωπικό και το οποίο σπεύδω να επεξεργαστώ. Άρα, δεν θεωρώ ότι είμαι κάτι το κατασταλαγμένο, αλλά κάτι περισσότερο εν δυνάμει εξελίσσιμο. Οι άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι από διαδικασίες οι οποίες ανά πάσα στιγμή μπορούν να αλλάξουν. Έχω πολύ ανοιχτόμυαλη προσέγγιση στο θέμα του εαυτού.

  • Μετά από επτά σινεφίλ βιβλία, υπάρχει κάποια ταινία που δεν έχεις καταφέρει ακόμα να γράψεις για αυτήν, επειδή νοιώθεις να σε ξεπερνά;

Όλες με ξεπερνούν για αυτό δεν προσπαθώ να κυριαρχήσω επάνω τους. Αλλά μου είναι πολύ δύσκολο προς το παρόν να σκεφτώ ότι μπορώ να αγγίξω τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Μου λείπουν ιστορικές βάσεις. Θα μπορούσα να το κάνω με κριτήρια ανθρωπιάς. Σας ευχαριστώ πολύ για τις όμορφες ερωτήσεις. Εύχομαι οι αναγνώστες να ενδιαφερθούν ώστε να παραστούν στην εκδήλωση που ετοιμάζουμε στις 14 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη. Οι εντυπώσεις ήταν πολύ θετικές από την αντίστοιχη της Αθήνας.


  • Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, στις 19:30,ο συγγραφέας θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, στη Σφεντόνα Café Art, Ολυμπιάδος 50. Το καλωσόρισμα θα απευθύνει ο ποιητής Διονύσης Ντισό και την παρουσίαση θα κάνουν η σινεφίλ ομάδα του CityPortal μαζί με τον συγγραφέα. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Διαβάστε περισσότερα για την εκδήλωση στο Σινεφίλ | Το Θέαμα του Χαρακτήρα | Βιβλιοπαρουσίαση στη Θεσσαλονίκη

Σινεφίλ | Το Θέαμα του Χαρακτήρα | Βιβλιοπαρουσίαση στη Θεσσαλονίκη

Ακολουθήστε το cityportal.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Διαβάστε για Συναυλίες, Σινεμά, Θέατρο, βιβλία, τέχνες, εκδρομές στην ατζέντα (ημερολόγιο) αλλά και όλα τα Τελευταία νέα από τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και τον Κόσμο, σήμερα, τώρα που συμβαίνουν.

 

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε