Τα «Πάθη του Χριστού» (γράφει ο Σωτήρης Ζήκος)

Τα «Πάθη του Χριστού» (γράφει ο Σωτήρης Ζήκος)

Απόψεις - Κριτική

ΠΡΟΩΡΗ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ.
Πριν κάποια χρόνια η εικόνα των Παθών, της πιο γνωστής δραματοποιημένης ιστορίας του κόσμου εδώ και αιώνες, ήρθε πρόωρα ως θέμα της επικαιρότητας με αφορμή την προβολή της πολυδιαφημισμένης ταινίας «Τα πάθη του Χριστού» σε σκηνοθεσία του Μελ Γκίμπσον. Αφίσες, κινηματογράφοι αλλά και εφημερίδες, περιοδικά και τηλεοπτικά κανάλια «σταύρωσαν» στις σελίδες ή τις οθόνες τους τον Χριστό πάσχοντα και καταματωμένο, σχεδόν ένα μήνα πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα. Σε άλλες εποχές, μια τέτοια ταινία θα προγραμματιζόταν να προβληθεί την περίοδο που το θέμα της θα ήταν και θρησκευτικά επίκαιρο, για να εκμεταλλευτεί το κλίμα των ημερών. Στην εποχή μας όμως η κινηματογραφική βιομηχανία, με τους πανίσχυρους μηχανισμούς διαφήμισης/προώθησης που διαθέτει, επιβάλλει τη δική της επικαιρότητα, και όχι μόνο στους άπιστους και τους πιστούς αλλά και στους εκπροσώπους των εκκλησιών. Εκπρόσωποι του Βατικανού είδαν τότε την ταινία αμέσως μόλις προβλήθηκε και μάλιστα την ενέκριναν, όπως και στην Ελλάδα την είδε ο τότε αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ο οποίος παραβρέθηκε στην πρεμιέρα της και δεν εξέφρασε αντίρρηση, ενώ οι αντιδράσεις κάποιων εβραϊκών οργανώσεων λειτούργησαν μάλλον σαν συμπληρωματική (αρνητική) διαφήμιση. Έτσι μόνο στην Αμερική η ταινία έκανε 126 εκατομμύρια δολάρια εισπράξεις το πρώτο πενθήμερο της προβολής της.

ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΟΥΣΙΟΥ.
Η ταινία ως ταινία είναι μια αμερικανιά του κερατά, μια δήθεν ρεαλιστική αλλά στην πραγματικότητα «σπλάτερ» εκδοχή των Παθών (σπλάτερ: πορνογραφία της ωμής βίας στην οποία αντί για σπέρμα ρέει αίμα), όπου πέφτει το ξύλο και τα βασανιστήρια της αρκούδας. Το μόνο αντίστοιχο σε ωμότητα με αυτόν τον κατακρεουργημένο Χριστό, που μπορεί ν’ ανακαλύψει κανείς στις κλασικές εικονογραφήσεις της ζωγραφικής, είναι η ΣΤΑΥΡΩΣΗ στο «Πολύπτυχο του Ίζενχαϊμ» του Γερμανού ζωγράφου Γκρύνεβαλντ (1480 – 1528), αλλά κι εκεί ακόμα το πληγιασμένο σώμα του εσταυρωμένου μοιάζει σχεδόν καρικατούρα σε σύγκριση με αυτό που βλέπουμε στην ταινία. Αλλά η ουσία, ως προς το θέμα, όπως πολύ εύστοχα παρατήρησε ο τότε αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, βρίσκεται αλλού: στην κατάργηση του «εκούσιου» στην όλη ιστορία του Θείου Δράματος. Όλη αυτή η υπερένταση της σαδιστικής βίας και το κλίμα τρομοκρατίας που εικονογραφεί ως θέαμα η ταινία -για να σοκάρει προφανώς το κορεσμένο από εικόνες βίας βλέμμα του σύγχρονου θεατή-, δεν κάνει τίποτα άλλο από το να παρουσιάζει τον Ιησού Χριστό σαν το απόλυτο (αξιολύπητο) θύμα της λύσσας των αρχιερέων, του όχλου των Εβραίων και των τραμπούκων Ρωμαίων στρατιωτών, με αποτέλεσμα να αποδυναμώνει κάθε σημασία του θεϊκού (προαποφασισμένου) σχεδίου σύμφωνα με το οποίο ο Χριστός, όπως διδάσκει η χριστιανική θρησκεία, συμμετέχει «εκούσια» σε αυτό το μαρτύριο το οποίο καταλήγει στην Σταύρωση, με απώτερο σκοπό να άρει τις αμαρτίες του κόσμου. Ενώ η ταινία καταφέρνει ως εντύπωση το ακριβώς αντίθετο: την απόλυτη μετάθεση της ευθύνης στους κακούς ανθρώπους, τους φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς των βασανιστηρίων του, δηλαδή τους Ρωμαίους και τους Εβραίους, ωσάν αυτούς που είναι ένοχοι και πρέπει να τους μισούμε στον αιώνα τον άπαντα!

ΠΑΡΕΜΠΙΠΤΟΝΤΩΣ.
Δεν ξέρω γιατί, αλλά είχα πάντα την εντύπωση ότι το τρύπημα με τη λόγχη, για να επιβεβαιωθεί ο θάνατος του Εσταυρωμένου, γινόταν στην αριστερή του πλευρά, στο μέρος της καρδιάς. Για πρώτη φορά παρατήρησα σ’ αυτήν την ταινία ότι λογχιζόταν η δεξιά πλευρά. Έψαξα λοιπόν όλες τις Αναγεννησιακές ζωγραφικές εικονογραφήσεις της Σταύρωσης και διαπίστωσα ότι και σε αυτές το σημάδι της λόγχης βρίσκεται πάντα στη δεξιά πλευρά. Κι όμως, στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το μόνο που αναφέρεται σε αυτή τη λεπτομέρεια («λόγχη αυτού την πλευράν ένυξε»), δεν διευκρινίζεται ποια πλευρά λογχίζεται. Άρα, γιατί πάντα εικονίζεται η δεξιά πλευρά; Δεν ξέρω…

ΤΡΑΓΟΥΔΙ.
Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα… (Παραδοσιακό δημώδες άσμα, αντισημιτικό, που κάτι λέει παρακάτω για «άνομους εβραίους»).

Σωτήρης Ζήκος
sz@citymedia.gr

Ακολουθήστε το cityportal.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Διαβάστε για Συναυλίες, Σινεμά, Θέατρο, βιβλία, τέχνες, εκδρομές στην ατζέντα (ημερολόγιο) αλλά και όλα τα Τελευταία νέα από τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και τον Κόσμο, σήμερα, τώρα που συμβαίνουν.

 

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε