Μις Τζούλια..... (κριτική Leo)

Μις Τζούλια..... (κριτική Leo)

Κριτική Απόψεις

(η τραγικά ανώφελη θεατρικότητα της αναμέτρησης με τον εαυτό μας)

Κάθε θεατρικό έργο έχει την δική του φιλολογική αξία, που σχετίζεται με την εποχή, την πρωτοτυπία, τη διαχρονικότητά του, κι ακόμα άλλες παραμέτρους, ήσσονος σημασίας, όπως η ίδια η θεατρική μόδα (άλλοτε θέατρο του μπαρόκ, ή ισπανοί, ή σουρεαλισμός, κι άλλοτε πάλι Τένεσση Ουίλιαμς ή ρωσικός σοσιαλιστικός ρεαλισμός).

Επίσης όμως, κάθε θεατρικό έργο είναι εν δυνάμει τέχνη κατά περίσταση, εκτιθέμενη και σχετιζόμενη με τον τόπο, το χρόνο και τη συγκυρία, δηλαδή (άς μή φοβηθούμε τελικά να το ομολογήσουμε), είναι έκθετο στα χέρια αυτών που θα θελήσουν να το αναδείξουν για μιά ακόμα φορά. Το εγχείρημα μπορεί να αποδειχθεί επιτυχές, ευτυχές, ή συνδυασμός των δύο στον ένα ή στο μικρότερο βαθμό.

Πώς να ξεχάσει κανείς την απερίγραπτη εμπειρία που υπήρξε, άς πούμε, η Αντιγόνη των Βολανάκη – Βουγιουκλάκη, εδώ και δύο δεκαετίες – παράσταση που, για πολύ κόσμο, κατέστησε προβληματική τη σχέση με την ίδια την τραγωδία (μεταξύ αυτών, ο υποφαινόμενος : χρειάστηκε ηρεμιστικό και αρκετό ουίσκυ, για να δώ “Αντιγόνη” με άλλους συντελεστές, περίπου 15 χρόνια μετά, με την ελπίδα ότι δε θα δώ τις ξανθές μπούκλες της Αλίκης μας να σκάνε μύτη από την Καππαδοκική καλύπτρα του κεφαλιού της, κι ότι ο χορός (Θηβαίοι γέροντες) ΔΕΝ θα είναι αυτή τη φορά “45 Τζίλντες” (ναί, ναί, ακριβώς !), όπως είχε οραματιστεί ο Βολανάκης το χορό της δικής του “Αντιγόνης”.

Ή πώς να ξεχάσει κανείς την παρλιακιά Κορντήλια ενός Γεωργιανού που την οραματίσθηκε σαν αγενέστατο και κακοανατεθραμμένο φρικιό που μάσαγε τσίχλα, ενώ εξηγούσε στον πατέρα της γιατί τον αγαπά “όσο πρέπει κι όχι περισσότερο”.

Ή τον μάντη Τειρεσία των ολλανδών (που ανέβασαν τίς “βάκχες” πρίν κάτι χρόνια), ενσαρκωμένο από μιά πανέμορφη κοπέλλα δίπλα σε ένα ψυγείο, που σημειοθετεί το … παλάτι των Θηβών.

“Ακαδημαϊσμός” ; όχι βέβαια ! Τα πάθη των ανθρώπων είναι κοινά και ομοιόμορφα στις εποχές και τις ηπείρους, οπότε η ειδοποιός διαφορά του καθε θεατρικού έργου ή θεατρικού χαρακτήρα είναι η σύνδεσή του με τον τόπο, το χρόνο και την κοινωνία του. Κοινώς, μπορεί πολύ καλά κανείς να μεταφέρει την Αντιγόνη στους Ίμπος (τραγικά διλήμματα αντιμετωπίζουν κι εκείνοι), όμως το αποτέλεσμα, αν δεν συναρπάσει καθαρά εικαστικά, θα είναι μοιραία καταδικασμένο να κατρακυλίσει στο γελοίο, από έλλειψη σύνδεσης του αρχετύπου με την εποχή του.

Η αφορμή που τα γράφω όλ’ αυτά ; μιά παράσταση, ιδιαίτερα επιτυχημένη εμπορικά, τής “Δεσποινίδος Τζούλιας” του Στρίντμπεργκ. Σε χώρο ιδιαίτερα πιεστικό (ένα εξαμβλωματικό παλιό εργοστάσιο στην Αθήνα που υιοθετήθηκε από την ελληνική φιλοτεχνία έτσι, χωρίς σχεδόν καμιά αλλαγή εκτός από τα απολύτως απαραίτητα), με επιτακτική την ανάγκη για μικρόφωνα, οι σόττο βότσε, αλλά εν τούτοις ακραίες συγκρούσεις του Στρίντμπεργκ συνθλίβηκαν μέσα στη μεσογειακή φωνή κι αντάρα, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου τίποτε δεν θα μπορούσε να γίνει αντιληπτό, αν δεν είταν κραυγαλέο.

Ναί, αλλά δεν είναι “αυτό” η Μίς Τζούλια ! Εκτός από την επιδέξια ταλάντωση ανάμεσα στην παρόρμηση και τη συγκρατημένη αριστοκρατικότητα, ανάμεσα στο κυριαρχικό και το ευάλωτο, η Τζούλια είναι ένα προΪόν της Σουηδικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, που επίσης ταλαντωνόταν ανάμεσα στα ήθη της νεωτερικότητας, και στον καλά ριζωμένο Καλβινισμό. Κι ακόμα, είναι μιά γυναίκα που ερωτεύεται το πάθος κι οχι τον άντρα, και καταστρέφεται γιά την ανομία της αυτή.
 
Όχι όμως γιά την τελευταία αυτή ελληνική εκδοχή της !.. αλίμονο, για τη μία από τις δύο πρωταγωνίστριες (κατά δήλωσή της) ο χαρακτήρας που υπερασπιζόταν είταν μισητός ά πριόρι (με συνεπακόλουθο το μόνιμο ναρκισσισμό των ελλήνων ηθοποιών που περιγράφεται με τη φράση “να αναμετρηθώ με το ρόλο”, λές και το ζητούμενο του θεατή είναι η αναμέτρησή του). Άς προσθέσει κανείς το γκροτέσκο ερωτισμό του Ζάν (λίγο επηρεασμένο ΚΑΙ φραστικά στις πιό ερωτικές σκηνές από τα γκέϋ ήθη και λανγκάζ του καιρού μας, και, σε κάθε περίσταση, εντελώς άσχετο με τον ευγενικά τυλιγμένο καιροσκοπισμό του Ζαν), την άτεγκτη προτεσταντική ακαμψία της υπηρέτριας Κριστίνε (ο μόνος πραγματικά επιτυχημένος σε αποδοση χαρακτήρας), κι ακόμα, ας προσθέσει γελοιότητες, όπως το “της γυναίκας η καρδιά είναι μιά άβυσσος” εκεί ακριβώς όπου η Τζούλια είναι τραγικά παραδομένη στο “απόλυτο μηδέν”, και, νομίζω, η συνταγή για πλήρη επιτυχία στο Ελληνικό θέατρο και για πλήρες θάψιμο του Στρίντμπεργκ, έχει πιά εκτελεσθεί στην εντέλεια.

Στην απευκταία περίπτωση που η παράσταση θα φτάσει στη Θεσσαλονίκη, συγκρατηθείτε ! δείτε την μεν, πρός Θεού, αλλά προσπαθήστε να έχετε δεί κομμάτια της που έχουν αποδοθεί ευτυχέστερα στο γιού τιούμπ ή ό,που αλλού σας κατέβει (ιδιαίτερα αν βλέπετε Στρίντμπεργκ για πρώτη φορά) ! όσοι πάλι κάτι σκαμπάζετε, στην ανάγκη, φαντασθείτε (αν βέβαια αγαπάτε πραγματικά το έργο του ταλαίπωρου Σουηδού), πώς θα την είχε σκηνοθετήσει, ας πούμε, η Πατεράκη. Μετά, πηγαίντε να τη δείτε ανενδοίαστα ! Θα έχετε πάντως ουκ ολίγες τσιρίδες να χειροκροτήσετε στο τέλος !

Leo

Ακολουθήστε το cityportal.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Διαβάστε για Συναυλίες, Σινεμά, Θέατρο, βιβλία, τέχνες, εκδρομές στην ατζέντα (ημερολόγιο) αλλά και όλα τα Τελευταία νέα από τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και τον Κόσμο, σήμερα, τώρα που συμβαίνουν.

 

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε