Υπάρχουν φορές που στην καθημερινότητά μας νιώθουμε ένα βάρος χωρίς προφανή αιτία. Ξεπροβάλλει ώρες-ώρες ένα συναίσθημα που δύσκολα περιγράφεται, μια αθόρυβη δυσφορία που εμφανίζεται από το πουθενά και δεν ξέρεις πώς να την εξηγήσεις. Δεν είναι αρρώστια, δεν είναι κρίση, δεν είναι κάτι που μπορείς να υποδείξεις και να πεις «αυτό με πονά». Είναι απλώς ένα αγκάθι επίμονο, αθόρυβο και ανεξήγητο.
Γι’ αυτό ακριβώς το «αγκάθι» που συχνά κουβαλούν και άνθρωποι οι οποίοι στην καθημερινότητά τους δείχνουν να λειτουργούν στην εντέλεια, μιλήσαμε με την Άρτεμις Μουσιώνη Ψυχολόγο και Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια μέσω τέχνης – Χοροθεραπεύτρια με προσέγγιση CBT.
Η Άρτεμις Μουσιώνη σπούδασε Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Sheffield και διεύρυνε την κλινική της εμπειρία συνεργαζόμενη για χρόνια με την Α΄ Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου. Από το 2022 προσφέρει τις υπηρεσίες της στην Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer, στηρίζοντας ουσιαστικά ασθενείς, φροντιστές και οικογένειες, ενώ παράλληλα συνεχίζει τη μεταπτυχιακή της εκπαίδευση στην Κλινική Ψυχολογία. Στο ιδιωτικό της γραφείο στη Θεσσαλονίκη υποδέχεται ενήλικες και εφήβους, δια ζώσης αλλά και εξ αποστάσεως (μέσω Microsoft Teams ή Google Meet).
Αυτό που κάνει την προσέγγισή της να ξεχωρίζει δεν είναι μόνο η επιστημονική της κατάρτιση, αλλά ο τρόπος που γεφυρώνει δύο κόσμους που σπάνια συναντιούνται στο ίδιο θεραπευτικό δωμάτιο: την Ψυχοθεραπεία μέσω Τέχνης (Art Therapy), που δίνει μορφή και φωνή σε όσα δεν έχουν βρει ακόμα λέξεις, και τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), που μετατρέπει αυτό που αναδύεται σε συνειδητή κατανόηση και αλλαγή στην καθημερινότητα.
Θεραπευτική Υποστήριξη που παρέχεται
Στο γραφείο της παρέχεται ψυχοθεραπευτική υποστήριξη σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν:
- Άγχος & Σώμα: Αγχώδεις διαταραχές, κρίσεις πανικού και σωματοποιημένα συμπτώματα.
- Συναισθηματική Διάθεση: Καταθλιπτικά συναισθήματα, εσωτερικό κενό και συναισθηματική εξάντληση.
- Σχέσεις & Επικοινωνία: Δυσκολίες σε οικογενειακές, συντροφικές ή φιλικές σχέσεις.
- Απώλεια & Μετάβαση: Διαχείριση πένθους, χωρισμού, καθώς και κομβικών αλλαγών ζωής (αλλαγή καριέρας, μετακόμιση, μητρότητα/εγκυμοσύνη).
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, συζητάμε για τους εφήβους που φτάνουν στο γραφείο της μετά από πίεση των γονιών τους, για τις σχέσεις που πληγώνουν αντί να λυτρώνουν, αλλά και για εκείνη τη μαγική στιγμή που μια εικόνα καταφέρνει να πει αυτό που καμία συνεδρία αμιγώς προφορικού λόγου δεν μπόρεσε να φανερώσει.
Άρτεμις Μουσιώνη | Συνέντευξη
- Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν είτε την ψυχοθεραπεία μέσω τέχνης είτε την CBT, σπάνια και τις δύο μαζί. Εξηγήστε μας τι είναι η καθεμία στην πράξη, ποια ήρθε πρώτη στη ζωή σας και τι είδατε στην άλλη που σας τράβηξε να τις φέρετε μαζί στο ίδιο δωμάτιο για έναν θεραπευόμενο.
Η ψυχοθεραπεία μέσω τέχνης και η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, ή CBT, έχουν διαφορετική αφετηρία, αλλά μπορούν να συναντηθούν με έναν πολύ ουσιαστικό τρόπο.
Στην ψυχοθεραπεία μέσω τέχνης, η δημιουργική διαδικασία λειτουργεί ως ένας επιπλέον τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας. Δεν χρειάζεται κάποιος να έχει καλλιτεχνικές γνώσεις ή να μπορεί να σχεδιάζει «καλά». Μια εικόνα, ένα χρώμα, μια αφήγηση ή ένα σύμβολο μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να πλησιάσει συναισθήματα και βιώματα που δυσκολεύεται ακόμη να περιγράψει με λόγια. Το δημιουργικό μέσο δεν αντικαθιστά τη θεραπευτική συζήτηση· τη διευρύνει και πολλές φορές μας επιτρέπει να δούμε μια εσωτερική εμπειρία από διαφορετική οπτική.
Η CBT, από την άλλη πλευρά, είναι μια περισσότερο δομημένη και προσανατολισμένη στο παρόν προσέγγιση. Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι σωματικές αντιδράσεις και οι συμπεριφορές μας αλληλεπιδρούν. Στην πράξη, βοηθά τον θεραπευόμενο να αναγνωρίσει μοτίβα που τον δυσκολεύουν, να τα κατανοήσει και να δοκιμάσει σταδιακά πιο λειτουργικούς τρόπους σκέψης και αντίδρασης.
Στη δική μου πορεία, πρώτη ήρθε η ψυχοθεραπεία μέσω τέχνης. Αυτό που με τράβηξε σε αυτήν ήταν η δυνατότητά της να δίνει χώρο σε όσα δεν έχουν ακόμη βρει λέξεις.
Αργότερα, μέσα από την εκπαίδευσή μου στην Κλινική Ψυχολογία και την προσέγγιση της CBT, συνάντησα ένα πλαίσιο που προσφέρει σαφήνεια, οργάνωση και συγκεκριμένα εργαλεία για τις δυσκολίες της καθημερινότητας.
Δεν αντιμετωπίζω, λοιπόν, τις δύο προσεγγίσεις ως ανταγωνιστικές. Η τέχνη μπορεί να μας βοηθήσει να προσεγγίσουμε και να εκφράσουμε το βίωμα, ενώ η CBT μπορεί να μας βοηθήσει να το κατανοήσουμε, να το συνδέσουμε με συγκεκριμένα μοτίβα και να μεταφέρουμε αυτή την κατανόηση σε αλλαγές στην καθημερινή ζωή. Ο συνδυασμός τους επιτρέπει στη θεραπεία να είναι ταυτόχρονα βιωματική και πρακτική, πάντοτε όμως προσαρμοσμένη στον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί μου και όχι σε μια προκαθορισμένη μέθοδο.
[Δεν χρειάζεται να φτάσει κανείς σε αδιέξοδο για να ζητήσει βοήθεια]
- Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα έλεγαν ποτέ ότι έχουν πρόβλημα, κοιμούνται, δουλεύουν, λειτουργούν, αλλά κάτι μέσα τους είναι σαν αγκάθι. Μπορείτε να μας περιγράψετε ποιες είναι αυτές οι περιπτώσεις και τι τις χαρακτηρίζει;
Υπάρχουν άνθρωποι που εξωτερικά φαίνεται να λειτουργούν πολύ καλά. Εργάζονται, ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, έχουν σχέσεις και μια οργανωμένη καθημερινότητα. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να ζουν με μια μόνιμη εσωτερική ένταση, ένα αίσθημα κενού, μια ανεξήγητη δυσαρέσκεια ή την αίσθηση ότι κάτι δεν είναι όπως θα ήθελαν, χωρίς να μπορούν πάντα να το προσδιορίσουν.
Συχνά πρόκειται για ανθρώπους που έχουν μάθει να αντέχουν, να προσαρμόζονται και να συνεχίζουν, ακόμη κι όταν κάτι τους δυσκολεύει. Μπορεί να είναι πολύ αυστηροί με τον εαυτό τους, να δυσκολεύονται να θέσουν όρια, να επαναλαμβάνουν σχέσεις ή συμπεριφορές που τους πληγώνουν ή να αισθάνονται ότι ζουν περισσότερο με βάση το «πρέπει» παρά με βάση το τι πραγματικά χρειάζονται.
Το γεγονός ότι κάποιος λειτουργεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και καλά. Αυτό το
«αγκάθι» μπορεί να είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο ψυχισμός μάς δείχνει ότι υπάρχει κάτι που χρειάζεται χώρο, κατανόηση και φροντίδα. Δεν χρειάζεται να φτάσει κανείς σε αδιέξοδο για να ζητήσει βοήθεια.
- Τα δημιουργικά εργαλεία που χρησιμοποιείτε, σχέδιο, αφήγηση, συμβολικές εικόνες, τι μπορούν να κάνουν που δεν μπορεί να κάνει ο λόγος; Υπάρχει κάτι που έχετε δει να ξεκλειδώνεται μέσα από μια εικόνα που δεκάδες συνεδρίες ομιλίας δεν κατάφεραν;
Ο λόγος είναι πολύτιμος, όμως δεν είναι πάντα εύκολο να περιγράψουμε ακριβώς αυτό που αισθανόμαστε. Εκεί μπορεί να βοηθήσει η συμβολοποίηση: μια εσωτερική εμπειρία να πάρει τη μορφή μιας εικόνας, ενός χρώματος, μιας σκέψης, ενός συμβόλου ή μιας αφήγησης.
Συχνά στρέφουμε την προσοχή και στις αισθήσεις του σώματος. Κάποιος μπορεί, για παράδειγμα, να αισθάνεται ένα βάρος στο στήθος, έναν κόμπο στον λαιμό ή μια ένταση
στο στομάχι, χωρίς να γνωρίζει ακριβώς με τι συνδέεται. Εξερευνούμε τότε τι μας φέρνει αυτή η αίσθηση: ποια εικόνα δημιουργεί, τι μορφή θα μπορούσε να έχει ή τι θα εξέφραζε αν μπορούσε να μιλήσει.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν ασαφές μπορεί να γίνει πιο συγκεκριμένο και πιο προσιτό. Η εικόνα, το σύμβολο και η σωματική αίσθηση λειτουργούν ως μια γέφυρα ανάμεσα στο συναίσθημα, στη σκέψη και στον λόγο, βοηθώντας τον θεραπευόμενο να πλησιάσει και να κατανοήσει βαθύτερα αυτό που βιώνει.
Έχω δει ανθρώπους να αναγνωρίζουν μέσα από μια εικόνα ή ένα σύμβολο μια ανάγκη, έναν φόβο ή μια εσωτερική σύγκρουση που δυσκολεύονταν μέχρι τότε να εκφράσουν. Δεν είναι απαραίτητα ότι η συζήτηση δεν είχε βοηθήσει· συχνά είχε ήδη προετοιμάσει το έδαφος. Το δημιουργικό μέσο, όμως, μπορεί σε μια συγκεκριμένη στιγμή να δώσει μορφή σε αυτό που ο θεραπευόμενος αισθανόταν, αλλά δεν μπορούσε ακόμη να προσδιορίσει με σαφήνεια.
[…μια σχέση ανθρώπινη και ζεστή, αλλά ταυτόχρονα σαφώς οριοθετημένη]
- Η σχέση θεραπευτή και θεραπευόμενου δεν μοιάζει με καμία άλλη σχέση. Έχει οικειότητα χωρίς φιλία, εμπιστοσύνη χωρίς αμοιβαιότητα, φροντίδα με όρια. Πώς χτίζεται αυτή η σχέση και από τι κινδυνεύει να σπάσει;
Η θεραπευτική σχέση χτίζεται σταδιακά, μέσα από τη συνέπεια, την ασφάλεια και την αίσθηση ότι ο θεραπευόμενος μπορεί να μιλήσει χωρίς να κριθεί. Η εμπιστοσύνη δεν θεωρείται δεδομένη ούτε ζητείται από την πρώτη στιγμή. Δημιουργείται όταν ο άνθρωπος βλέπει ότι ο θεραπευτής τον ακούει ουσιαστικά, σέβεται τον ρυθμό και τα όριά του και αντιμετωπίζει με προσοχή όσα του εμπιστεύεται.
Πρόκειται για μια σχέση ανθρώπινη και ζεστή, αλλά ταυτόχρονα σαφώς οριοθετημένη. Ο θεραπευτής ενδιαφέρεται και φροντίζει, χωρίς να γίνεται φίλος ή να μεταφέρει στη συνεδρία τις δικές του ανάγκες. Αυτά τα όρια δεν απομακρύνουν τους δύο ανθρώπους· αντίθετα, προστατεύουν τη σχέση και επιτρέπουν στον θεραπευόμενο να έχει έναν χώρο που παραμένει σταθερά προσανατολισμένος στις δικές του ανάγκες.
Η σχέση μπορεί να κλονιστεί όταν ο θεραπευόμενος αισθανθεί ότι δεν ακούγεται, ότι παρερμηνεύεται, πιέζεται ή κρίνεται. Μπορεί επίσης να επηρεαστεί από ασυνέπεια, έλλειψη σαφών ορίων ή παραβίαση της εμπιστευτικότητας. Ακόμη και σε μια καλή θεραπευτική σχέση, όμως, είναι δυνατό να υπάρξουν παρεξηγήσεις, θυμός ή απογοήτευση.
Το σημαντικό είναι να υπάρχει χώρος για να ειπωθούν και να διερευνηθούν. Πολλές φορές, η δυνατότητα να αναγνωριστεί μια δυσκολία και να αποκατασταθεί η σύνδεση αποτελεί από μόνη της μια σημαντική θεραπευτική εμπειρία, ιδιαίτερα για ανθρώπους που έχουν μάθει ότι οι σχέσεις σπάνε μόλις εκφράσουν αυτό που πραγματικά αισθάνονται.
[Εφηβεία και σχέσεις εμπιστοσύνης…μια σχέση ανθρώπινη και ζεστή, αλλά ταυτόχρονα σαφώς οριοθετημένη ]
- Δουλεύετε και με εφήβους. Η εφηβεία είναι μια ηλικία όπου το «πήγαινε σε ψυχολόγο» ακούγεται συχνά ως κατηγορία ή αδυναμία. Πώς χτίζετε εμπιστοσύνη με κάποιον που αντιλαμβάνεστε ότι δεν ήταν επιλογή του να έρθει αλλά τον πίεσαν;
Όταν ένας έφηβος δεν έχει επιλέξει ο ίδιος να έρθει, το πρώτο ζητούμενο δεν είναι να μιλήσει αμέσως ούτε να πειστεί ότι «χρειάζεται βοήθεια». Είναι να νιώσει ότι βρίσκεται σε έναν ασφαλή χώρο, όπου μπορεί να εκφραστεί χωρίς φόβο ότι θα κριθεί, θα πιεστεί ή θα θεωρηθεί ο ίδιος υπεύθυνος για τις δυσκολίες της οικογένειας.
Προσπαθώ από την αρχή να είμαι σαφής σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της θεραπείας και την εμπιστευτικότητα. Ο έφηβος χρειάζεται να γνωρίζει ότι όσα μοιράζεται δεν μεταφέρονται αυτομάτως στους γονείς του, με εξαίρεση βέβαια τις περιπτώσεις όπου υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για τον ίδιο ή για κάποιον άλλο. Αυτή η σαφήνεια είναι καθοριστική για να μπορέσει να δημιουργηθεί εμπιστοσύνη.
Παράλληλα, σέβομαι τον ρυθμό του και το δικαίωμά του να είναι επιφυλακτικός. Δεν πιέζω τη συζήτηση ούτε απαιτώ από την πρώτη συνάντηση να μιλήσει για όσα τον δυσκολεύουν. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από την καθημερινότητά του, από τα ενδιαφέροντά του ή από δημιουργικά μέσα που του επιτρέπουν να εκφραστεί με έναν λιγότερο άμεσο τρόπο.
Η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν ο έφηβος διαπιστώσει ότι η θεραπεία δεν είναι ένας ακόμη χώρος όπου οι ενήλικες θα του πουν τι κάνει λάθος. Είναι ένας χώρος όπου η δική του εμπειρία έχει αξία, η φωνή του ακούγεται και μπορεί σταδιακά να καταλάβει τι χρειάζεται ο ίδιος.
- Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ψυχοθεραπεία δεν είναι αρκετή και χρειάζεται παραπομπή σε ψυχίατρο ή άλλο επαγγελματία;
Ναι, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η ψυχοθεραπεία από μόνη της δεν επαρκεί ή χρειάζεται να πλαισιωθεί από τη συμβολή ενός άλλου επαγγελματία. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα έντονα, επηρεάζουν σοβαρά την καθημερινή λειτουργικότητα ή όταν χρειάζεται ψυχιατρική αξιολόγηση και ενδεχομένως φαρμακευτική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής κατάθλιψης, αυτοκαταστροφικές σκέψεις, ψυχωτικά συμπτώματα ή γενικότερα κίνδυνος για τον ίδιο τον άνθρωπο ή για άλλους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, προτεραιότητα έχει η ασφάλειά του και η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό.
Ανάλογα με τη δυσκολία, μπορεί επίσης να χρειαστεί συνεργασία με νευρολόγο, αναπτυξιολόγο, λογοθεραπευτή ή εργοθεραπευτή. Κανένας επαγγελματίας δεν μπορεί ούτε χρειάζεται να καλύπτει μόνος του όλες τις ανάγκες ενός ανθρώπου.
Η παραπομπή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι διακόπτεται η ψυχοθεραπεία. Συχνά οι δύο μορφές υποστήριξης λειτουργούν παράλληλα και συμπληρωματικά. Θεωρώ ότι μέρος της επαγγελματικής ευθύνης του θεραπευτή είναι να αναγνωρίζει τα όρια του ρόλου του και να προτείνει την κατάλληλη συνεργασία, όταν αυτή μπορεί να προσφέρει πιο ολοκληρωμένη και ασφαλή φροντίδα.
Μια θεραπευτική διαδικασία ευέλικτη, βιωματική αλλά και πρακτική.
- Κάποιος που περνά την πόρτα του γραφείου σας μπορεί να φέρει άγχος, κατάθλιψη, ένα παιδί που δεν μιλά, έναν γονιό που ξεχνά. Τι έχετε εσείς να δώσετε που δεν δίνει μια κλασική ψυχοθεραπεία;
Δεν θα έλεγα ότι έχω να προσφέρω κάτι που απουσιάζει από κάθε άλλη μορφή ψυχοθεραπείας. Κάθε θεραπευτική προσέγγιση έχει τη δική της αξία. Αυτό που χαρακτηρίζει τον τρόπο με τον οποίο εργάζομαι είναι ότι δεν βασίζομαι αποκλειστικά στον λόγο ούτε ακολουθώ ένα ενιαίο μοντέλο για όλους.
Ο θεραπευόμενος μπορεί να εκφραστεί μέσα από τη συζήτηση, αλλά και μέσα από μια εικόνα, ένα σύμβολο, μια αφήγηση ή μια σωματική αίσθηση. Τα δημιουργικά μέσα προσφέρουν έναν διαφορετικό δρόμο προς την εμπειρία, ιδιαίτερα όταν κάποιος δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ή να περιγράψει αυτό που συμβαίνει μέσα του.
Παράλληλα, η CBT προσφέρει ένα πιο δομημένο πλαίσιο, μέσα από το οποίο μπορούμε να κατανοήσουμε τη σχέση ανάμεσα στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές και να δουλέψουμε πάνω σε συγκεκριμένες δυσκολίες της καθημερινότητας.
Επομένως, αυτό που προσπαθώ να προσφέρω είναι μια θεραπευτική διαδικασία ευέλικτη, βιωματική αλλά και πρακτική. Δεν ξεκινώ από το ποια μέθοδο θέλω να εφαρμόσω, αλλά από το ποιος είναι ο άνθρωπος που έχω απέναντί μου και τι μπορεί να τον βοηθήσει ουσιαστικά τη συγκεκριμένη στιγμή.
Τέχνη και CBT
- Η τέχνη και η CBT είναι δύο εργαλεία που στα χέρια άλλων μένουν χωριστά. Εσείς τα έχετε φέρει μαζί. Υπάρχει στιγμή στη δουλειά σας που καταλαβαίνετε ότι αυτός ο συνδυασμός έκανε τη διαφορά για κάποιον, που μια από τις δύο προσεγγίσεις μόνη της δεν θα έφτανε;
Ναι, υπάρχουν στιγμές όπου γίνεται φανερό ότι ο συνδυασμός των δύο προσεγγίσεων προσφέρει κάτι περισσότερο από καθεμία ξεχωριστά. Τα δημιουργικά μέσα μπορούν να βοηθήσουν τον θεραπευόμενο να προσεγγίσει ένα συναίσθημα, μια σωματική αίσθηση ή μια εσωτερική σύγκρουση που δυσκολεύεται να αποδώσει με λόγια. Η CBT, στη συνέχεια, μπορεί να δώσει δομή σε αυτό το υλικό και να βοηθήσει να συνδεθεί με συγκεκριμένες σκέψεις, συμπεριφορές και καταστάσεις της καθημερινότητας.
Μπορεί, για παράδειγμα, μέσα από μια εικόνα ή ένα σύμβολο να αναδειχθεί ένας φόβος ή μια ανάγκη που μέχρι τότε παρέμενε ασαφής. Από εκεί και έπειτα, μπορούμε να διερευνήσουμε πώς αυτό επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σκέφτεται, αντιδρά ή σχετίζεται και να δουλέψουμε πάνω σε πιο λειτουργικούς τρόπους αντιμετώπισης.
Εκεί αντιλαμβάνομαι περισσότερο τη διαφορά που μπορεί να κάνει ο συνδυασμός: η τέχνη μας βοηθά να πλησιάσουμε το βίωμα και η CBT να το κατανοήσουμε και να το μετατρέψουμε σε αλλαγή. Δεν σημαίνει ότι η μία προσέγγιση δεν θα μπορούσε να βοηθήσει χωρίς την άλλη. Υπάρχουν, όμως, άνθρωποι και στιγμές στη θεραπεία όπου η σύνδεσή τους δημιουργεί έναν πιο ολοκληρωμένο δρόμο από την έκφραση προς την κατανόηση και από την κατανόηση προς την πράξη.
Εφηβεία και Ψυχολογία
- Οι έφηβοι σήμερα μεγαλώνουν κάτω από ασφυκτική πίεση για επιδόσεις και εικόνα. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να τους βοηθήσει να βρουν ποιοι είναι πραγματικά, αλλά τι γίνεται όταν αυτό που ανακαλύπτουν δεν ταιριάζει με αυτό που θέλουν να δουν οι γονείς τους;
Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία ο άνθρωπος αρχίζει να διαμορφώνει πιο καθαρά τη δική του ταυτότητα, τις αξίες, τις επιθυμίες και τα όριά του. Είναι φυσικό αυτή
η διαδικασία να μην ταυτίζεται πάντα με τις προσδοκίες των γονιών. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποια πλευρά έχει άδικο· συχνά σημαίνει ότι ο έφηβος προσπαθεί να ξεχωρίσει ποιος είναι ο ίδιος από αυτό που οι άλλοι φαντάστηκαν για εκείνον.
Στη θεραπεία επιδιώκω να προσφέρω στον έφηβο έναν ασφαλή και αποδεκτικό χώρο, όπου μπορεί να διερευνήσει τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις επιθυμίες του με τον δικό του ρυθμό. Στόχος δεν είναι να του δοθούν έτοιμες απαντήσεις για το ποιος πρέπει να γίνει, αλλά να υποστηριχθεί ώστε να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να διαμορφώσει σταδιακά μια ταυτότητα που να τον εκφράζει, χωρίς να αισθάνεται ότι χρειάζεται να απομακρυνθεί από την οικογένειά του ή να ακυρώσει σημαντικά κομμάτια του εαυτού του για να γίνει αποδεκτός.
Παράλληλα, όταν είναι χρήσιμο και με σεβασμό στην εμπιστευτικότητα, μπορεί να χρειαστεί δουλειά και με τους γονείς. Πολλές φορές πίσω από τις προσδοκίες τους υπάρχει φόβος, αγωνία ή η επιθυμία να προστατεύσουν το παιδί τους. Χρειάζεται, όμως, να κατανοήσουν ότι η ουσιαστική στήριξη δεν σημαίνει να αποφασίζουν εκείνοι ποιος θα γίνει, αλλά να παραμένουν δίπλα του καθώς ανακαλύπτει τον εαυτό του.
Το δύσκολο για έναν έφηβο δεν είναι μόνο να καταλάβει ποιος είναι, αλλά να αισθανθεί ότι μπορεί να παραμείνει συνδεδεμένος με την οικογένειά του χωρίς να χρειάζεται να αρνηθεί βασικά κομμάτια του εαυτού του.
Χωρισμοί, ερωτικές απογοητεύσεις, κακοποιητικές σχέσεις
- Χωρισμοί, ερωτικές απογοητεύσεις, κακοποιητικές σχέσεις ή ένα οικογενειακό περιβάλλον που πληγώνει αντί να προστατεύει. Πρόκειται για καταστάσεις που πολλοί αντιμετωπίζουν μόνοι τους, συχνά με την αίσθηση ότι δεν αξίζουν βοήθεια ή ότι θα περάσει από μόνο του. Τι συνιστάτε σε κάποιον που βρίσκεται σε αυτή τη θέση να κάνει. Ο δρόμος για να βγει από αυτόν τον κύκλο περνά απαραίτητα από το γραφείο ενός ψυχολόγου;
Το πρώτο που θα έλεγα σε έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση είναι ότι δεν χρειάζεται να αποδείξει πως υποφέρει «αρκετά» για να δικαιούται βοήθεια.
Ένας χωρισμός, μια απόρριψη ή μια σχέση που τον πληγώνει μπορεί να επηρεάσει βαθιά την αυτοεκτίμηση, την καθημερινότητα και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του, ακόμη κι αν προς τα έξω συνεχίζει να λειτουργεί.
Είναι σημαντικό να μην παραμένει απομονωμένος. Ένα πρώτο βήμα μπορεί να είναι να μιλήσει σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται, να αναγνωρίσει τι ακριβώς τον πληγώνει και να αρχίσει να θέτει όρια εκεί όπου αυτά παραβιάζονται. Όταν, όμως, υπάρχει κακοποίηση, φόβος, έλεγχος ή απειλή, δεν αρκεί μόνο η συναισθηματική επεξεργασία. Προέχει η ασφάλεια και μπορεί να χρειαστεί η στήριξη ενός ευρύτερου δικτύου, όπως εξειδικευμένων υπηρεσιών, κοινωνικών δομών, νομικής συμβουλής ή άλλων επαγγελματιών.
Ο δρόμος προς την έξοδο από έναν δύσκολο κύκλο δεν περνά απαραίτητα μόνο από το γραφείο ενός ψυχολόγου. Η θεραπεία, όμως, μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να κατανοήσει κάποιος γιατί παραμένει σε σχέσεις ή συνθήκες που τον πληγώνουν, να επεξεργαστεί την ενοχή, τον φόβο ή τη ντροπή και να ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του.
Το σημαντικότερο είναι να μη θεωρήσει ότι πρέπει να τα καταφέρει μόνος του ή ότι ο χρόνος θα λύσει αναγκαστικά όσα συμβαίνουν. Η αν αζήτηση βοήθειας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι ένα πρώτο βήμα για να αναγνωρίσει ότι αξίζει ασφάλεια, σεβασμό και μια ζωή που δεν τον πληγώνει.
Συμβουλές και απλές ασκήσεις που μπορεί να βοηθήσουν
- Πριν κλείσουμε, θέλουμε να ζητήσουμε κάτι από εσάς για τους αναγνώστες μας. Πολλοί άνθρωποι ζουν με το μυαλό να τρέχει συνέχεια, από τη δουλειά στις υποχρεώσεις, από τις υποχρεώσεις στις ανησυχίες, χωρίς μια στιγμή να μπορούν σταματήσουν και να ρωτήσουν τον εαυτό τους πώς είναι και τι χρειάζονται. Μπορείτε να μας υποδείξετε κάποιες απλές ασκήσεις ή κάποια βιβλία που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν;
Μια απλή αρχή είναι να δημιουργούμε μέσα στην ημέρα μικρές στιγμές παύσης. Ακόμη και για δύο λεπτά, μπορούμε να αφήσουμε για λίγο στην άκρη όσα κάνουμε και να παρατηρήσουμε την αναπνοή και το σώμα μας, χωρίς να προσπαθήσουμε αμέσως να αλλάξουμε κάτι. Να αναρωτηθούμε: «Τι αισθάνομαι αυτή τη στιγμή; Πού το αισθάνομαι στο σώμα μου; Τι μπορεί να χρειάζομαι;». Δεν είναι απαραίτητο να έχουμε αμέσως μια ξεκάθαρη απάντηση. Σημασία έχει να αρχίσουμε να στρέφουμε την προσοχή προς τον εαυτό μας.
Μια δεύτερη άσκηση είναι, στο τέλος της ημέρας, να καταγράφουμε σύντομα ένα γεγονός που μας επηρέασε, τη σκέψη που κάναμε εκείνη τη στιγμή, το συναίσθημα που ακολούθησε και τον τρόπο με τον οποίο αντιδράσαμε. Με τον καιρό, αυτή η καταγραφή μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε επαναλαμβανόμενα μοτίβα και να καταλάβουμε καλύτερα τι μας επιβαρύνει.
Χρήσιμη μπορεί επίσης να είναι μια άσκηση επαναφοράς στο παρόν μέσω των αισθήσεων: να παρατηρήσουμε γύρω μας πέντε πράγματα που βλέπουμε, τέσσερα που μπορούμε να αγγίξουμε, τρία που ακούμε, δύο που μυρίζουμε και ένα που γευόμαστε. Είναι ένας απλός τρόπος να απομακρυνθούμε για λίγο από τη συνεχή ροή των σκέψεων και να επανασυνδεθούμε με το εδώ και τώρα.
Υπάρχουν, επίσης, αρκετά βιβλία γύρω από την ενσυνειδητότητα, την αυτοσυμπόνια και τη διαχείριση των σκέψεων που μπορούν να λειτουργήσουν ως μια καλή αφετηρία. Είναι σημαντικό, όμως, ούτε το διάβασμα ούτε οι ασκήσεις να μετατραπούν σε μία ακόμη υποχρέωση που πρέπει να εκτελέσουμε σωστά. Ο στόχος δεν είναι να σταματήσουμε με το ζόρι τις σκέψεις μας, αλλά να αρχίσουμε να ακούμε τον εαυτό μας με περισσότερη περιέργεια, φροντίδα και λιγότερη αυστηρότητα.
► Info
Άρτεμις Μουσιώνη | Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια μέσω τέχνης – Χοροθεραπεύτρια, με προσέγγιση CBT | Επικοινωνήστε για ραντεβού ή για οποιαδήποτε ερώτηση σχετικά με τις υπηρεσίες της.
info@mousioni.gr
Βασιλίσσης Όλγας 6, Θεσσαλονίκη, 54640
Δευτέρα – Παρασκευή 17:00 – 23:00 / Σάββατο 10:00 – 14:00
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
