Κριτική βιβλίου: «Πέρα από την Αφρική» Ξενόγλωσσος τίτλος Out of Africa | Συγγραφέας Karen Blixen | Μετάφραση Έφη Φρυδά | Εκδόσεις Μεταίχμιο | ISBN 978-618-03-1426-7 | Σελίδες 464
«Είχα μια φάρμα στην Αφρική, στους πρόποδες των λόφων Νγκονγκ…», για κάποιους αυτή η πρόταση μπορεί να μη σημαίνει τίποτα, για μένα όμως αποτελεί τη μεγαλύτερη επιρροή της εφηβείας μου. Έτσι ξεκινούσε η πιο αγαπημένη μου ταινία, έτσι άρχιζε το βιβλίο πάνω στο οποίο στηρίχτηκε, έτσι λάτρεψα τη συγγραφή.
Ο λόγος για το «Πέρα από την Αφρική», της Κάρεν Μπλίξεν. Ήταν ίσως από τις λίγες φορές που μια κινηματογραφική παραγωγή με έκανε να προμηθευτώ το ομώνυμο βιβλίο. Συνήθως συμβαίνει το αντίθετο. Δεν απογοητεύτηκα από κανένα από τα δύο. Η ταινία κέρδισε 7 Όσκαρ το 1985, ενώ το βιβλίο χάρισε στη συγγραφέα παγκόσμια επιτυχία και φήμη, όταν εκδόθηκε το 1937, παρόλο που η δημιουργός, «κρύφτηκε» προσωρινά πίσω από το αντρικό ψευδώνυμο Ίσακ Ντίνεσεν.
Η Κάρεν Μπλίξεν ήταν μια ευκατάστατη Δανέζα που πήρε τον τίτλο της βαρόνης, μέσα από το γάμο της με τον Σουηδό αριστοκράτη Μπρορ φον Μπλίξεν-Φίνεκε. Πολυταξιδεμένη και πολυτάλαντη, σπούδασε ζωγραφική, ενώ δημοσίευσε την πρώτη ιστορία της σε ηλικία 22 ετών.
Το 1913 μετακομίζει με το σύζυγό της στην Αφρική και συγκεκριμένα δέκα χιλιόμετρα μακριά από το Ναϊρόμπι, σε μια φυτεία καφεόδεντρων. Ερωτεύεται αμέσως τον τόπο και τους ανθρώπους του. Αρρωσταίνει από σύφιλη και αναγκάζεται να τον εγκαταλείψει προσωρινά, προκειμένου να υποβληθεί σε επικίνδυνη θεραπεία με αρσενικό και βαρέα μέταλλα. Επιστρέφει και ρίχνεται με πάθος στη φροντίδα της φάρμας της. Ο σύζυγος αποδεικνύεται ανεπαρκής και άπιστος κι εκείνη πολύ δυναμική κι ανεξάρτητη. Το διαζύγιο είναι αναπόφευκτο.
Ο πραγματικός έρωτας έρχεται κάποια χρόνια μετά, στο πρόσωπο του Άγγλου αριστοκράτη και αξιωματικού του στρατού, Ντένις Φιντς Χάτον. Τον αγαπά με πάθος και γράφει χαρακτηριστικά στον αδερφό της, πως λατρεύει τη γη που εκείνος πατά. Ο Χάτον, ελεύθερο πνεύμα και λάτρης της περιπέτειας δεν την παντρεύεται ποτέ, ενώ παρόλο που μένει στο σπίτι της, συνάπτει σχέσεις και με άλλες γυναίκες, με πιο γνωστή εκείνη, με την εκπαιδεύτρια αλόγων και πιλότο, Μπέριλ Μάρκχαμ.
Η ατυχία κυνηγά την Μπλίξεν καθώς ο εραστής της σκοτώνεται σε αεροπορικό δυστύχημα το Μάιο του 1931, ενώ την ίδια χρονιά καταστρέφεται οικονομικά κι αναγκάζεται να επιστρέψει δυστυχισμένη, αποτυχημένη κι άφραγκη στη γενέτειρα της. Όμως, όπως η ίδια υποστηρίζει «όλα τα βάσανα είναι υποφερτά αρκεί να καταφέρεις να τα βάλεις σε μια ιστορία, να πεις μια ιστορία γι’ αυτά» κι αυτή της ακριβώς η συνήθεια, της δίνει μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή, της φέρνει επιτυχία και οικονομική ανάκαμψη.
Για μένα η Μπλίξεν είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα του «φαινομένου της πεταλούδας» από τη Θεωρία του Χάους. Έγραψε ένα βιβλίο για έναν τόπο μακρινό, χάρη στο οποίο δημιουργήθηκε μια από τις καλύτερες ταινίες του Χόλυγουντ και μια νεαρή στην Ελλάδα, στα τέλη του 1980, παραλίγο να ταξιδέψει στην Αφρική για να ακολουθήσει τα βήματα της. Αυτή η νεαρή ήμουν εγώ, κι αν οι πολιτικές εξελίξεις στην Κένυα δεν ήταν τόσο έκρυθμες, μπορεί να το είχα τολμήσει, για να βρω το σπίτι της, τον τάφο του Ντένις και όλα τα απομεινάρια της ζωής της εκεί.
Το βιβλίο της έχει αυτή τη δύναμη. Αν έχετε δει την ταινία, μην περιμένετε να διαβάσετε κάτι τόσο δραματικό και ρομαντικό, παρόλο που τα γεγονότα και κάποιοι χαρακτήρες ακολουθούν πίστα το έργο. Το βιβλίο της βαρόνης θυμίζει ημερολόγιο μιας ζωής που λάτρεψε όσο κι αν τη δυσκόλεψε. Καταγράφει την κοινωνία της βρετανικής αποικιοκρατίας στο Ναϊρόμπι, την καθημερινότητα, τις σχέσεις της με τους ιθαγενείς της φυλής Κικούγιου, την φύση που την έχει γοητεύσει όσο τίποτα άλλο. Μιλά για πρόσωπα που δεν υπάρχουν στην ταινία, ενώ το περίεργο είναι πως οι βασικοί πρωταγωνιστές, ο άντρας της και ο εραστής της, αναφέρονται ελάχιστα.
Τα δεκαεπτά χρόνια που μένει στην Αφρική είναι προφανώς για εκείνη η περίοδος της πλήρους ελευθερίας, μακριά από τον καθωσπρεπισμό της τάξης της, μακριά από τον γκρίζο ουρανό της χώρας της. Ανοίγει το σπίτι της και φιλοξενεί ανθρώπους της αποικίας, που στην πολιτισμένη Ευρώπη θα φάνταζαν περιθωριακοί κι ανεπιθύμητοι. Είναι όμως η δική της φάρμα, η δική της ιδιοκτησία κι έχει εκείνη τον πρώτο και τελευταίο λόγο. Αφήνει στους ιθαγενείς μεγάλο κομμάτι στο κτήμα της, για να μπορούν να ζουν ανενόχλητοι, σε βάρος του δικού της κέρδους.
Στην εφηβεία μου ήθελα να μοιάσω στη συγγραφέα. Μάλλον είχα επηρεαστεί από την ασύγκριτη γοητεία του Ρόμπερτ Ρέντφορντ, που υποδύθηκε το μεγάλο της έρωτα, στην ταινία και από τα ονειρικά τοπία της Κένυας. Μεγαλώνοντας διάβασα αρκετά για την ταραχώδη ζωή της Μπλίξεν. Ήταν πολλά περισσότερα από μια ονειροπόλα Βορειοευρωπαία που λάτρεψε την Αφρική. Ήταν μια παθιασμένη γυναίκα που έδινε την ψυχή της σε ότι αγαπούσε, είτε ήταν ένας τόπος, ένας άνθρωπος, μια τέχνη. Για το λόγο αυτό τα κατάφερε καλά με ότι καταπιάστηκε.
Υπάρχει ακόμη και στις μέρες μας, ένας μύθος γύρω από το όνομα της, άλλοτε σκοτεινός κι άλλοτε γεμάτος φως. Μπορεί να φταίνε τα τεράστια μάτια της που ξεχώριζαν πάνω στο αποστεωμένο, από τις αρρώστιες, πρόσωπο. Μπορεί πάλι να φταίει η άσβεστη ψυχή της, που τη βοηθούσε να σηκώνεται πάντα, παρά τις αλλεπάλληλες πτώσεις.
Για μένα όλα έχουν να κάνουν με το χάρισμα της να λέει ιστορίες και να μεταφέρει σε όλους τη γεμάτη σπίθα οπτική της. Με το ταλέντο της μέσα από μια απλή φράση «.. είχα μια φάρμα στην Αφρική…» να σε κρατά κοντά της, για να μάθεις τη συναρπαστική συνέχεια.
Γράφει η Πολύμνια Ρέγκου
Υ.Γ. Πρέπει να (ξανα)δείτε οπωσδήποτε την εξαιρετική ταινία «Πέρα από την Αφρική». Η Μέριλ Στρίπ και ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, καθώς και το υπόλοιπο καστ, ενσαρκώνουν άψογα τους χαρακτήρες. Οι εικόνες της Αφρικής ξεσηκώνουν για ένα ταξίδι στα μέρη αυτά, ενώ το soundtrack του βραβευμένου John Barry, θα σας κάνει να αγαπήσετε το «Πέρα από την Αφρική» και μουσικά.
Υ.Γ. Δυστυχώς το βιβλίο είναι εξαντλημένο στον Εκδότη. Ο μόνος τρόπος να το βρείτε είναι σε βιβλιοπωλεία ή ιστοσελίδες μεταχειρισμένων και σε ebook από εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
