Site icon Cityportal.gr

Η Εύχαρις Παναγοπούλου μιλά για την Πολιτιστική Ψυχοθεραπεία | Συνέντευξη

Η Εύχαρις Παναγοπούλου, PhD Ψυχολόγος Υγείας,  μέσα από τη ΣύΖευξη, το κέντρο που δημιούργησε, έχει μεταφέρει την ψυχοθεραπευτική συνεδρία στη σκηνή του θεάτρου, μπροστά σε εκατοντάδες θεατές, με ζωντανή μουσική, χορό και δραματική απεικόνιση. Στις παραστάσεις «Αν ο Έρωτας» με τη Χαρούλα Αλεξίου και «…και μία ΣΥΓΝΩΜΗ…» με τον Μάριο Φραγκούλη, απέδειξε ότι η επιστήμη της ψυχής μπορεί να γεμίσει θέατρα φέρνοντας δίπλα της καλλιτέχνες που ο κόσμος αγαπά και δημιουργώντας μια εμπειρία όπου το κοινό παρακολουθεί, αναγνωρίζει και ταυτίζεται, χωρίς να εκτεθεί.

Τι γίνεται λοιπόν όταν κάποιος αποφασίσει ότι η ψυχοθεραπεία δεν ανήκει μόνο στο ντιβάνι του ψυχολόγου, αλλά και στη σκηνή, στη μουσική, στον χορό, στο συλλογικό βίωμα μιας αίθουσας γεμάτης ανθρώπους, που δεν ξέρουν ο ένας τον άλλον, αλλά νιώθουν τα ίδια πράγματα;

Η Εύχαρις Παναγοπούλου μίλησε στο cityportal.gr για την Πολιτιστική ψυχοθεραπεία, το όραμα της, για μια ψυχική υγεία, που σταματά να είναι ταμπού και γίνεται καθημερινή πρακτική.


[Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν μόνο όταν καταλαβαίνουν -αλλά όταν συγκινούνται]


 

Η ιδέα δεν γεννήθηκε ως «τόλμη», αλλά ως ανάγκη. Πολύ νωρίς κατάλαβα ότι η επιστημονική γνώση, όσο τεκμηριωμένη κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της να αγγίξει τον άνθρωπο. Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν μόνο όταν καταλαβαίνουν -αλλά όταν συγκινούνται. Η τέχνη έχει αυτή τη μοναδική ικανότητα: να παρακάμπτει την άμυνα και να μιλά κατευθείαν στο βίωμα. Εκεί συνειδητοποίησα ότι αν θέλουμε η ψυχοθεραπεία να γίνει πραγματικά προσβάσιμη, πρέπει να αποκτήσει και σώμα, φωνή, ρυθμό.

Η απόσταση είναι προστασία. Όταν κάποιος παρακολουθεί χωρίς να εκτίθεται, ενεργοποιείται ένας ασφαλής μηχανισμός ταύτισης. Μπορεί να δει τον εαυτό του «απ’ έξω», χωρίς τον φόβο της κρίσης. Εκεί συμβαίνει κάτι πολύ σημαντικό: η άμυνα χαλαρώνει, αλλά η επίγνωση παραμένει. Είναι σαν να κοιτάζεις έναν καθρέφτη που δεν σε απειλεί και τότε μπορείς πραγματικά να δεις.

Ο συναισθηματικός πόνος δεν είναι μεταφορά – είναι βιολογική πραγματικότητα. Όταν κάποιος βιώνει έντονη ψυχική οδύνη, ενεργοποιούνται τα ίδια νευρωνικά δίκτυα με τον σωματικό πόνο. Ο οργανισμός εκκρίνει κορτιζόλη, αλλάζει ο καρδιακός ρυθμός, διαταράσσεται το ανοσοποιητικό. Σε ακραίες περιπτώσεις μιλάμε ακόμη και για το λεγόμενο “broken heart syndrome”. Αυτό που νιώθουμε και αυτό που μετράμε δεν είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι – είναι η ίδια εμπειρία σε δύο γλώσσες.


[Το σώμα μιλά πολύ πριν «φωνάξει»]


 

Το σώμα μιλά πολύ πριν «φωνάξει». Ξεκινά με μικρά σήματα: κόπωση που δεν εξηγείται, πονοκεφάλους, αϋπνία, σωματική ένταση. Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε μάθει να τα αγνοούμε ή να τα «κανονικοποιούμε». Όταν όμως δεν ακούμε, το σώμα ανεβάζει την ένταση. Και κάποια στιγμή δεν ψιθυρίζει πια – επιβάλλεται. Εκεί εμφανίζονται τα ψυχοσωματικά συμπτώματα.

Οι άνθρωποι δεν έρχονται μόνο για να δουν – έρχονται για να νιώσουν ότι δεν είναι μόνοι. Αυτό που αναζητούν είναι μια μορφή κατανόησης που δεν είναι ψυχρή, ούτε αποστασιοποιημένη. Η ΣύΖευξη τους προσφέρει έναν χώρο όπου η επιστήμη συναντά την ανθρώπινη εμπειρία με αξιοπρέπεια και ευαισθησία. Και αυτό δημιουργεί κάτι σπάνιο: μια συλλογική εμπειρία θεραπείας.

Τα θέματα δεν επιλέγονται τυχαία – αναδύονται από την κοινωνία. Ακούμε τι πονάει περισσότερο αυτή τη στιγμή. Όμως το σημαντικό δεν είναι μόνο ποια πληγή ανοίγουμε, αλλά πώς την «κρατάμε». Η ευθύνη είναι να μην αφήσουμε τον άνθρωπο εκτεθειμένο στον πόνο του, αλλά να τον συνοδεύσουμε προς μια μορφή νοήματος, κατανόησης και τελικά ανακούφισης.


[Ενσυναίσθηση, επίγνωση, και ανθρώπινη επαφή]


 

Η κοινή αρχή είναι μία: η ανάγκη για σύνδεση. Είτε μιλάμε για εφήβους, είτε για γονείς, είτε για ηλικιωμένους, όλοι αναζητούν το ίδιο πράγμα, να κατανοήσουν τον εαυτό τους και να σχετιστούν ουσιαστικά με τους άλλους. Η μορφή αλλάζει, αλλά ο πυρήνας είναι κοινός: ενσυναίσθηση, επίγνωση, και ανθρώπινη επαφή.

Αυτό που βλέπω πιο συχνά είναι η σιωπή γύρω από τα συναισθήματα. Οι οικογένειες δυσκολεύονται να πουν «φοβάμαι», «πληγώθηκα», «σε χρειάζομαι». Αντί γι’ αυτό, επικοινωνούν μέσα από συμπεριφορές ή εντάσεις. Η μεγαλύτερη δυσκολία δεν είναι η σύγκρουση είναι η αδυναμία να εκφραστεί η ευαλωτότητα.

Η κλίμακα αλλάζει, αλλά η ουσία όχι. Σε μια μεγάλη αίθουσα δουλεύεις με το συλλογικό βίωμα σε μια ατομική συνεδρία με το προσωπικό. Όμως και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για την ίδια διαδικασία: κατανόηση, αποδοχή, μετακίνηση. Η διαφορά είναι στο «μέσο», όχι στον «στόχο».

Στην Ελλάδα έχουμε υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, αλλά συχνά υστερούμε στη συστηματική οργάνωση και στην πρόληψη. Σε άλλες χώρες η ψυχική υγεία είναι ενταγμένη στην καθημερινότητα όχι μόνο ως θεραπεία, αλλά ως παιδεία. Εκεί χρειάζεται να κινηθούμε περισσότερο: προς έναν ψυχικό εγγραμματισμό που ξεκινά από νωρίς.


[Φαντάζομαι έναν ζωντανό οργανισμό]


Φαντάζομαι έναν ζωντανό οργανισμό. Μια Τρίτη πρωί, να συνυπάρχουν διαφορετικές ομάδες: νέοι που μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, γονείς που εκπαιδεύονται στη σχέση, ασθενείς που βρίσκουν νόημα μέσα από την τέχνη. Έναν χώρο ανοιχτό, όπου η ψυχική υγεία δεν είναι ταμπού αλλά καθημερινή πρακτική. Και ναι υπάρχουν ακόμη πολλά σχέδια. Γιατί αυτό το έργο δεν είναι στατικό. Είναι μια διαρκής εξέλιξη, όπως και ο άνθρωπος.

Θα ήθελα να καταλάβει ότι η ψυχοθεραπεία δεν είναι για «όταν κάτι πάει πολύ στραβά». Είναι ένας τρόπος να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του, πριν φτάσει στα όρια. Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας είναι πράξη ευθύνης και φροντίδας.

Θεσσαλονίκη: Αγαπώ μια πόλη που κουράστηκε

Exit mobile version