Υπάρχουν πέτρες που κρατούν μνήμες, πέτρες που γεννούν όνειρα και πέτρες που μας εξελίσσουν και εξελίσσονται σε Γλυπτά! Ο στεατίτης, είναι ένα μαλακό πέτρωμα με ιδιαίτερα απαλή αίσθηση στο άγγιγμα. Είναι “ευαίσθητο” πέτρωμα που σκλήρυνε με το πέρασμα του χρόνου και το συναντάμε σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Ιδανικό για έργα γλυπτικής που ξεκινάνε από τη διαίσθηση, περνάνε από την καρδιά του καλλιτέχνη πριν καταλήξουν σε μια μορφή. Μία από τις πιο έμπειρες αλλά και ταλαντούχες καλλιτέχνιδες που εργάζεται με τον στεατίτη είναι η Μαρία Σταμπουλή.
Μαρία Σταμπουλή η γλύπτρια που έμαθε να ακούει στην πέτρα
Η Μαρία Σταμπουλή γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου από πολύ νωρίς έδειξε μια έλξη προς τις μορφές, τις υφές, τη ζωγραφική, τις πέτρες. Ως παιδί, συγκέντρωνε πέτρες, τις ζωγράφιζε ή τις διακοσμούσε στο δωμάτιό της σαν μικρούς θησαυρούς – οι πρώτες της δημιουργικές επαφές με ένα υλικό που αργότερα θα γινόταν το μέσο έκφρασής της.
«Είχα ιδιαίτερη αδυναμία στις πέτρες. Η απλότητα αλλά και πολυπλοκότητα τους ταυτόχρονα, η ποικιλία των χρωμάτων και των σχημάτων τους με τραβούσε σαν μαγνήτης. Ήταν θαρρείς και μου μιλούσαν»
Μετά το λύκειο, όπως συμβαίνει με αρκετούς ανθρώπους, της ήταν άγνωστο ακόμη ποιο επάγγελμα ήθελε πραγματικά να ακολουθήσει. Την ενδιέφεραν η τεχνολογία και τα καλλιτεχνικά, έτσι αποφάσισε να σπουδάσει προγραμματισμό υπολογιστών και εργάστηκε σε μια βιοτεχνία ρούχων, που ήταν πιο κοντά στην ανάγκη της να δημιουργεί. Η ζωή που πάντα ξέρει τι είναι καλύτερο για μας, είχε τον τρόπο να της στείλει το μήνυμά της. Έτσι, το σκηνικό για τη Μαρία άλλαξε ριζικά το 1991, όταν μετακόμισε στη Γερμανία. Εκεί, ενώ σπούδαζε Αρχιτεκτονικό Σχέδιο, ταυτόχρονα ξεκίνησε και σεμινάρια ζωγραφικής. Λίγο αργότερα, όταν άρχισε να εργάζεται σε αρχιτεκτονικό γραφείο στη Χαϊδελβέργη, ήταν η στιγμή κατά την οποία μια φίλη της την εισήγαγε για πρώτη φορά στα βιωματικά εργαστήρια γλυπτικής.
Και τότε, μια άνοιξη του 1996, σε ηλικία μόλις 27 ετών, η Μαρία κράτησε για πρώτη φορά εργαλεία γλυπτικής και άρχισε να σμιλεύει την πέτρα. Αυτή η στιγμή σημάδεψε την αρχή μιας ζωής αφοσίωσης στη γλυπτική. Ο στεατίτης –με την απαλή του υφή και τις απίστευτες αποχρώσεις του- την κέρδισε. Στο εργαστήριο της γλύπτριας Eva-Gesine Wegner, η Μαρία έμαθε το μεγάλο μυστικό: η γλυπτική δεν είναι απλώς θέμα τεχνικής δεξιοτεχνίας, αλλά μια βαθιά συζήτηση και αλληλεπίδραση με την ίδια την πέτρα. «Την πρώτη φορά που δούλεψα στεατίτη», θυμάται, «…κατάλαβα ότι αυτός ο λίθος μου μιλούσε. Και εγώ ήθελα να μάθω να τον ακούω.»
Το 2004, επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη με την οικογένειά της-είναι μητέρα τριών ενήλικων πλέον κοριτσιών- και φέρνοντας μαζί όσα είχε μάθει, συνέχισε να καλλιεργεί την αναγνωρισμένη και επίσημα πλέον αγάπη της για την γλυπτική. Έτσι, το 2009 άρχισε να δημιουργεί γλυπτά κατά παραγγελία, και μέχρι το 2012 είχε ξεκινήσει τα πρώτα της βιωματικά εργαστήρια γλυπτικής. Άρχισε να μοιράζει τις γνώσεις και την αγάπη της για τον στεατίτη και τη γλυπτική. Πραγματοποίησε εργαστήρια για παιδιά, εφήβους και ενήλικες.
Τι κάνει τον στεατίτη τόσο ιδιαίτερο;
Ο στεατίτης (αγγλ. soapstone γερμανικά speckstein) είναι ένα φιλικό και μαλακό υλικό για τον δημιουργό, καθώς μπορεί κάποιος να τον επεξεργαστεί εύκολα και επιτρέπει την άμεση απόδοση της ιδέας σε μορφή. Προσφέρει τη δυνατότητα για λεπτομερείς και εκφραστικές δημιουργίες, με επιφάνειες που κυμαίνονται από αδρές, φυσικές υφές έως απόλυτα λείες μετά το φινίρισμα. Αποτελεί ένα ορυκτό υλικό που χρησιμοποιείται για σκάλισμα και γλυπτική εδώ και χιλιάδες χρόνια, από πολλούς πολιτισμούς.
Και τι κάνει τη Μαρία τόσο ξεχωριστή; Η μεγάλη αγάπη της σε συνδυασμό με τον άπειρο σεβασμό της για κάθε πέτρα που πιάνει στα χέρια της. Η πέτρα χρειάζεται να την αφήσει κάποιος να του «μιλήσει»-λέει η ίδια. Και τι θα έλεγε η πέτρα, αν μπορούσε να μιλήσει; Η Μαρία ψάχνει πάντα την απάντηση και τα έργα της είναι αποτέλεσμα διάδρασης και επικοινωνίας μαζί της.
«Τη Γλυπτική την ερωτεύτηκα από την πρώτη στιγμή, χωρίς να με ενδιαφέρει αν θα ασχοληθώ στη συνέχεια επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά. Ήξερα όμως ότι θα ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου!»
Δημόσια Έργα και Συνεργασίες
Το 2010, μαζί με την γερμανίδα γλύπτρια Eva‑Gesine Wegner και σε συνεργασία με τον Δήμο Μεγάλων Λιβαδίων Πάϊκου, δημιούργησαν ένα τρίπτυχο γλυπτό προς τιμήν της ιστορικής μνήμης του χωριού, που είχε καεί από τους Γερμανούς το 1944. Το έργο αυτό, δωρεά στην τοπική κοινότητα, αποτελεί ένδειξη σεβασμού στο παρελθόν, ελπίδα και ευχή για ένα ειρηνικό μέλλον.
Στην Άφυτο Χαλκιδικής, η συμμετοχή της στον «Λίθινο Κύκλο της Κασσάνδρας» σε συνεργασία με την κοινότητα ενίσχυσε τη διαπολιτισμική διάσταση του έργου εκεί. Μαζί με την Γλύπτρια Eva-Gesine Wegner που είχε και την καλλιτεχνική επιμέλεια, 10 γλύπτριες και ένας γλύπτης από Γερμανία, μία γλύπτρια από Αγγλία και η Μαρία από Ελλάδα δημιούργησαν και δώρισαν στο τόπο 12 γλυπτά που συνέθεσαν τον Λίθινο Κύκλο αφιερωμένο στην μάντισσα Κασσάνδρα, ο οποίος τοποθετήθηκε στον λόφο του Κουτσόμυλου.
Φωτο : οι δημιουργοί του Λίθινου Κύκλου
Μια ακόμη πτυχή της δράσης της Μαρίας Σταμπουλή, είναι η αφήγηση: για τέσσερα χρόνια, η συμμετοχή της στην Ομάδα Αφηγηματικής Δράσης –Μεταμορφώσεις με τη Μαρίνα Χατζηκυριάκου ενίσχυσε την αντίληψή της για το σώμα, την αναπνοή και τη φωνή ως μέσο έκφρασης. Πήρε μέρος σε τρεις εκπαιδευτικές παραστάσεις αφήγησης και σε μια παράσταση μαζί με την Μαρίνα Χατζηκυριάκου,στα πλαίσια της γιορτής οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας πάρκο Νέας Ελβετίας. Θεωρεί τη γλυπτική, όπως και άλλες μορφές τέχνης, μορφή αφήγησης που μεταφέρει συναισθήματα και νοήματα, εμπλουτίζοντας τον διάλογο ανάμεσα στον καλλιτέχνη, το έργο και τον παρατηρητή.
«Πιστεύω πως η Γλυπτική είναι επίσης μια συνομιλία και μια επικοινωνία καταρχάς του εαυτού μας με την πέτρα, στην συνέχεια με τον παρατηρητή και κατ’ επέκταση ένας άλλος τρόπος «αφήγησης» του τι υπάρχει,του τι βλέπουμε, τι αισθανόμαστε, τι θέλουμε να επικοινωνήσουμε, το οποίο απεικονίζεται μέσα από την πέτρα ….που γίνεται Γλυπτό»
Βιωματικά εργαστήρια Γλυπτικής σε Στεατίτη: “Από Πέτρα… Γλυπτό!” για αρχάριους έως προχωρημένους
Από το 2012, η Μαρία Σταμπουλή οργανώνει στη Θεσσαλονίκη βιωματικά εργαστήρια γλυπτικής σε στεατίτη για τα οποία δεν χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία για να τα παρακολουθήσεις. Σε εντατικά διήμερα ή σε εβδομαδιαίες συναντήσεις οι συμμετέχοντες δημιουργούν το δικό τους μικρό γλυπτό, μαθαίνουν να ανακαλύπτουν, να σμιλεύουν, να αποδέχονται και μάλιστα να προκαλούν την απώλεια υλικού για να δημιουργηθεί το γλυπτό. Στα βιωματικά εργαστήρια, διδάσκει γλυπτική δημιουργώντας μια σύνδεση μεταξύ των συμμετεχόντων και της πέτρας.
«Πιστεύω πως υπάρχει ένα έμφυτο ταλέντο σε όλους μας και αυτό είναι το ταλέντο της δημιουργίας! Η Γλυπτική σε Στεατίτη είναι, κατά την άποψη μου, ο ιδανικότερος τρόπος επαφής με την πέτρα ως υλικό και τη γλυπτική ως τέχνη, αλλά και με την επιθυμία μας να δημιουργήσουμε. Η έμφυτη αυτή ικανότητά μας να δημιουργούμε, με τη σκέψη, με τη φαντασία, με τα χέρια, είναι που αρκεί για να δοκιμάσουμε και την Λιθογλυπτική. Αυτό που χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε είναι πως μόνο αν τολμήσουμε να δοκιμάσουμε,μόνο τότε θα γνωρίσουμε και θα έρθουμε σε επαφή με αυτό το δημιουργικό μας κομμάτι και φυσικά το αποτέλεσμα θα μας δικαιώσει έτσι και αλλιώς. Αυτό το επιβεβαιώνω με απόλυτη σιγουριά και επίγνωση λόγω της προσωπικής μου εμπειρίας, αλλά και μέσα από αυτό που βλέπω να συμβαίνει στα βιωματικά εργαστήρια που πραγματοποιώ! Είναι απέραντη η χαρά μου κάθε φορά που αντικρίζω τα πανέμορφα έργα που υλοποιούν οι συμμετέχοντες ακόμη και εκείνοι που μπορεί να νόμιζαν ότι δεν μπορούν…» — Μαρία Σταμπουλή
Πώς λειτουργούν τα εργαστήρια;
Κάθε συμμετέχων έρχεται με την περιέργεια να δοκιμάσει κάτι πολύ πρωτότυπο. Κάποιες φορές υπάρχουν ενδοιασμοί και φυσικά ερωτήσεις, όμως όλοι φεύγουν με την ικανοποίηση και με την συνειδητοποίηση ότι τα κατάφεραν. Και φυσικά με πολύ χαρά για το δικό τους δημιούργημα!
Διάρκεια: Ένα εντατικό διήμερο (16 ώρες) ή 6 εβδομαδιαίες συναντήσεις των 3 ωρών.
Εργαλεία: Ράσπες, λίμες, καλέμια και σφυριά – όλα χειροκίνητα, χωρίς μηχανικές συσκευές. Η δύναμη προέρχεται από τα χέρια και την κατάλληλη τεχνική
Υλικό: Ο στεατίτης είναι ο κύριος ήρωας. Ο κάθε συμμετέχων επιλέγει τη δική του πέτρα και το δικό του θέμα, μορφή.
Διαδικασία: Από την αρχή η Μαρία Σταμπουλή συνοδεύει και ενδυναμώνει κάθε συμμετέχοντα ξεχωριστά, αλλά και φροντίζει να μπορέσουν να βιώσουν την αλληλεπίδραση της ομάδας. Η ηρεμία της επανειλημμένης κίνησης (σμίλευμα, λείανση) γίνεται σχεδόν διαλογισμός και ολόκληρη η εμπειρία ένα ταξίδι αναψυχής ταυτόχρονα.
Ηλικία: Ευπρόσδεκτοι είναι όλοι άνω των 6 ετών και ο καθένας στο στάδιο ζωής που βρίσκεται κερδίζει και αναπτύσσει διαφορετικές δεξιότητες και εμπειρίες. Διευρύνεται η φαντασία, η λεπτή κινητικότητα και η τρισδιάστατη αντίληψη.
Έργο: Πρόκληση για τις αισθήσεις μας να ανακαλύψουμε αυτό που κρύβεται σε κάθε πέτρα. Η παρατήρηση κάθε έργου και η εξέλιξή του- μαγική διαδικασία. Οι περισσότεροι εκπλήσσονται, όταν, στο τέλος, βλέπουν το δημιούργημά τους μπροστά τους, όταν παίρνουν μαζί τους το δικό τους …γλυπτό!
«Ένας άντρας, 55 ετών, μου είπε: “Νόμιζα ότι δεν είχα κανένα ταλέντο. Αλλά η πέτρα μου έδειξε πόσα πολλά μπορώ να κάνω”. Αυτές οι στιγμές είναι ο λόγος που κάνω αυτά τα εργαστήρια», λέει η Μαρία. Την πρώτη στιγμή της επαφής με τον στεατίτη, οι συμμετέχοντες στα εργαστήρια ξαφνιάζονται όταν ανακαλύπτουν πόσο εύκολα επεξεργάζεται κάποιος αυτή την πέτρα.
Γιατί Στεατίτης;
Είναι το ιδανικότερο υλικό: Είναι μαλακός και με ευκολία μπορεί κάποιος μόνο με ράσπες λίμες και μικρού μεγέθους καλέμια να τον επεξεργαστεί. Έχει πολλές και διαφορετικές αποχρώσεις. Σε ανταμείβει στο έπακρο με την τελική του όψη και την ιδιαίτερη υφή. Είναι κατάλληλος για κάθε ηλικία.
Γιατί Μαρία Σταμπουλή;
Είναι η ιδανική δασκάλα: Σε μαθαίνει να προχωράς βήμα-βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Να βρίσκεις το ρυθμό σου. Όπως η ίδια λέει, «Ο στεατίτης θα σου δείξει το δρόμο, ακόμη και αν δεν έχεις κάποια συγκεκριμένη μορφή ή σχέδιο κατά νου». Με κάθε χτύπο του σφυριού, θυμίζει ότι η τέχνη χρειάζεται χρόνο – και ότι οι πιο όμορφες μορφές γεννιούνται από την εμπιστοσύνη στην ροή. Η Μαρία Σταμπουλή είναι μια καλλιτέχνης, αλλά είναι και μια διερμηνέας. Μεταφράζει τη γλώσσα της πέτρας σε κάτι που μπορούμε όλοι να νιώσουμε.
Τρέχοντα Έργα – Μελλοντικά Σχέδια – γλυπτά κατά παραγγελία
Αυτή την περίοδο, η Μαρία Σταμπουλή ετοιμάζει τον νέο της χώρο-εργαστήριο, που θα στεγάσει τα προσωπικά της έργα και τα εργαστήρια λιθογλυπτικής, θα φιλοξενήσει συνεργασίες και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες. Όπως λέει και η ίδια, «Βλέπω και παρατηρώ με δέος και θαυμασμό κάθε Γλυπτό που δημιουργήθηκε από τους ανθρώπους των Αρχαίων Πολιτισμών σε όλο το Πλανήτη! Αυτό που εγώ προτιμώ είναι να δημιουργώ γλυπτά σε επικοινωνία και αρμονία με την Πέτρα. Τα θέματα που επιλέγω να φτιάχνω είναι χωρίς ιδιαίτερο προσχέδιο. Έμπνευσή μου είναι οι ίδιες οι Πέτρες τις περισσότερες φορές, αλλά και οι επιθυμίες των ανθρώπων που θα θελήσουν να παραγγείλουν ένα γλυπτό. Σημαντικός είναι και ο λόγος για τον οποίο προορίζεται ένα έργο και η επικοινωνία με εκείνους που αναζητούν ένα γλυπτό, καθώς αυτά είναι που παίζουν καθοριστικό ρόλο για την επιλογή της μορφής του. Θεωρώ πως στην μοναδικότητά της η κάθε πέτρα εμπεριέχει είτε κάποιο μήνυμα, κάποια μορφή ή σχήμα. Μπορεί να είναι ένα αφηρημένο σχήμα, μια συγκεκριμένη μορφή είτε ανθρώπινη ή ζώων, φυτών ακόμη και φανταστικών πλασμάτων. Έχω εργαστεί και με άλλα πετρώματα εκτός του στεατίτη, με ασβεστόλιθο, πωρόλιθο αλλά και με αλάβαστρο και κάθε φορά στέκομαι με βαθιά ικανοποίηση μπροστά σε κάθε δημιούργημα βιώνοντας την χαρά της δημιουργίας».
Με δυο λόγια: Η πορεία της γλύπτριας Μαρίας Σταμπουλή είναι ένα λαμπρό παράδειγμα πώς η αγάπη και η βιωματική προσέγγιση της γλυπτικής σε πέτρα μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στη δημιουργία και την προσωπική αφήγηση. Η σύνδεση με το φυσικό υλικό και η διάθεση μετάδοσης της γνώσης μέσα από εργαστήρια καθιστούν το έργο της ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο στη σύγχρονη εικαστική πραγματικότητα της Βόρειας Ελλάδας. Στη σελίδα της στο Facebook «Δημιουργίες από Πέτρα- Γλυπτική» και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (mariastampouli@gmail.com) ανακοινώνει όλες τις καινούργιες δράσεις και δέχεται παραγγελίες για γλυπτά. Πληροφορίες: 6978872826
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
