Η κινηματογραφική λέσχη των εργαζομένων της ΕΡΤ3 και το Κέντρο Μελετών και Ερευνών για το Σινεμά (ΚΕΜΕΣ) στο νέο ανατρεπτικό αφιέρωμα τους με τίτλο Με κομένη την ανάσα διερευνούν την φύση του τρόμου, ιδίως ψυχολογικού, όπως την κατέγραψαν μεγάλοι αθάνατοι δημιουργοί του σινεμά.
Από την Πέμπτη 16 Μαίου μέχρι και την Τετάρτη 22 Μαίου, δέκα φίλμ (μεταξύ των οποίων δύο σε μεταμεσονύκτιες προβολές) θα προβληθούν στον κλιματιζόμενο ΒΑΚΟΥΡΑ1 (Ι.Μιχαήλ 8 τηλ.2310233665).
Συνολικά δέκα ταινίες διερευνούν τη φύση του φόβου, ιδίως του ψυχολογικού, όπως την “κατέγραψαν” μεγάλοι αθάνατοι δημιουργοί του σινεμά.
΄Εξι κορυφαίοι Ευρωπαίοι μέτρ του σινεμά, ο Βρετανός ΄Αλφρεντ Χίτσκοκ, ο Σουηδός ΄Ινγκμαρ Μπέργκμαν,οι Γάλλοι Αλέν Ρενέ και Κλώντ Σαμπρόλ, οι Ιταλοί Μάρκο Μπελόκιο και Μάριο Μπάβα, θα κάνουν παρέα με τον διακεκριμένο Ιάπωνα δημιουργό Κανέτο Σίντο και τρείς σπουδαίους Αμερικανούς σπεσιαλίστες της έβδομης τέχνης, τους Τζότζεφ Λόουζυ, Ρόμπερτ Ολντριτς, Ζώρζ Ρομέρο που ολοκληρώνουν την ομάδα που υπογράφει δέκα συνολικά φίλμ του αφιερώματος.
Θα διανεμηθούν έντυπες κριτικές και αναλύσεις στους θεατές, θα γίνουν συζητήσεις ενώ έχει προβλεφθεί ειδική μέριμνα για την είσοδο των νέων σινεφίλ.
Αυτά τα υπέροχα δέκα φίλμ ουδεμία σχέση έχουν με την γραφική βία, διερευνώντας σε βάθος αρτίστικα και πρωτοποριακά τα αίτια του φόβου και την ψυχολογία του.
ΜΕ ΚΟΜΜΕΝΗ ΤΗΝ ΑΝΑΣΑ
Κορυφαίοι δημιουργοί διερευνούν το φόβο στο νέο μας αφιέρωμα στο ΒΑΚΟΥΡΑ 1
Το πλήρες πρόγραμμα των προβολών του αφιερώματος είναι το ακόλουθο:
Πέμπτη 16 Μαΐου
21:30 ΑΛΦΡΕΝΤ ΧΙΤΣΚΟΚ: Νύχτα αγωνίας (Spellbound)
Παρασκευή 17 Μαΐου
21:30 ΑΛΕΝ ΡΕΝΕ: Πέρυσι στο Μάριενμπαντ (L? annee derniere a Marienbad)
00:15 ΜΑΡΙΟ ΜΠΑΒΑ: Ο σαδιστής (Il rosso segno della follia)
Σάββατο 18 Μαΐου
19:30 ΤΖΟΖΕΦ ΛΟΟΥΖΙ: Το μεγάλο μυστικό της (Secret ceremony)
21:30 ΚΑΝΕΤΟ ΣΙΝΤΟ: Onibaba
00:15 ΤΖΟΡΤΖ ΡΟΜΕΡΟ: Η νύχτα των ζωντανών νεκρών (Night of the living dead)
Κυριακή 19 Μαΐου
21:30 ΡΟΜΠΕΡΤ ΟΛΝΤΡΙΤΣ: Το μυστικό της Σαρλότ (Hush… hush, sweet Charlotte)
Τρίτη 21 Μαΐου
21:30 ΜΑΡΚΟ ΜΠΕΛΟΚΙΟ: Καλημέρα, νύχτα (Buongiorno, notte)
Τετάρτη 22 Μαΐου
19:30 ΚΛΟΝΤ ΣΑΜΠΡΟΛ: Ο χωρισμός (La rupture)
21:30 ΙΝΓΚΜΑΡ ΜΠΕΡΓΚΜΑΝ: Η ώρα του λύκου (Vargtimmen)
ΝΥΧΤΑ ΑΓΩΝΙΑΣ. (Spellbound) Το κλασικό του Χίτσκοκ μ΄ένα ιδανικό ζευγάρι στάρ, μια ταινία δρόμου με ψυχαναλυτικά στοιχεία και την υπέροχη ονειρική σεκάνς σε εξαιρετικά σουρεαλιστικά σκηνικά του Σαλβαδόρ Νταλί.
Το “χορό ανοίγει” την Πέμπτη 16/5 στις 21:30, ο κορυφαίος του είδους Άλφρεντ Χίτσκοκ με το κλασικό ψυχολογικό του θρίλερ Νύχτα Αγωνίας (Spellbound) (ασπρόμαυρο, ΗΠΑ, 1945, διάρκεια 118´) και με ιδανικό χιτσκοκικό ζευγάρι πρωταγωνιστών τον Γκρέγκορι Πεκ και την Ινγκριντ Μπέργκμαν. Η ταινία κέρδισε όσκαρ για τη μουσική του Μίκλος Ρότσα, ενώ ήταν υποψήφια και για όσκαρ καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας και β΄ αντρικού ρόλου. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημεία της είναι η -ακόμη και σήμερα εντυπωσιακή- σκηνή του ονείρου, που σχεδίασε για τον Άλφρεντ Χίτσκοκ ο Σαλβαντόρ Νταλί. Αμέσως μετά το τέλος της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση, ενώ στους θεατές θα διανεμηθεί η παρακάτω έντυπη ανάλυση του Παναγιώτη Παναγόπουλου :
“Αν ο Άλφρεντ Χίτσκοκ θεωρείται από τους μεγάλους δασκάλους στο είδος του ψυχολογικού θρίλερ, η «Νύχτα αγωνίας» ή «Spellbound» (όπως η ταινία είναι γνωστότερη, με τον πρωτότυπο τίτλο της) πρέπει να θεωρείται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα έργα της φιλμογραφίας του: Επειδή αποτελεί συνδυασμό των δύο αυτών στοιχείων. Είναι και θρίλερ και ψυχολογική ταινία, τουλάχιστον όπως ο κόσμος αντιλαμβανόταν την ψυχανάλυση το 1945. Το «Spellbound», με ιδανικό χιτσκοκικό ζευγάρι πρωταγωνιστών τον Γκρέγκορι Πεκ και την Ινγκριντ Μπέργκμαν, είναι μία από τις πρώτες ταινίες που γυρίστηκαν στο Χόλιγουντ με θέμα την ψυχανάλυση και οφείλει τη δημιουργία της τόσο στο ενδιαφέρον του Χίτσκοκ για τα κρυμμένα μυστικά της ψυχής και το μυθιστόρημα του Φράνσις Μπίντινγκ, στο οποίο βασίστηκε η ταινία, όσο και στην εμμονή του μεγαλοπαραγωγού Ντέιβιντ O. Σέλζνικ με την ψυχανάλυση. Με το «Spellbound» σημειώθηκε ένα μικρό ευχάριστο διάλειμμα καλής συνεργασίας στη μονίμως τεταμένη σχέση σκηνοθέτη και παραγωγού. O Χίτσκοκ θέλησε τα δικαιώματα του βιβλίου και ο Σέλζνικ τα αγόρασε (δίνοντας 40.000 δολάρια εκείνη την εποχή), παρακινημένος και από την προσωπική του εμπειρία από την ψυχανάλυση. Εκείνη την περίοδο, ο Σέλζνικ, που ήταν και γνωστός ως τύραννος ηθοποιών και σκηνοθετών, ήταν ενθουσιώδης οπαδός της ψυχοθεραπείας και υποστήριξε την ταινία, έστω και με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο. Επισκεπτόταν τα γυρίσματα με την ψυχοθεραπεύτριά του, την οποία επέβαλε ως τεχνική σύμβουλο. Οι παρατηρήσεις της μπορεί να ήταν χρήσιμες, όμως ο φλεγματικός Χίτσκοκ δεν μπόρεσε παρά να αντιδράσει όταν η ανάλυση της ψυχαναλύτριας έφτασε στα επίπεδα επστημονικής έρευνας. «Αγαπητή μου, πρόκειται απλώς για μια ταινία», της είπε ο Χιτς, περιορίζοντας τον ζήλο της. Φυσικά, βλέποντας σήμερα την ταινία, πολλές από τις ψυχαναλυτικές της θεωρίες φαίνονται αφελείς. H ψυχιατρική δεν βασίζεται αποκλειστικά στην ερμηνεία των ονείρων και η ανάλυσή τους δεν λύνει όλα τα προβλήματα, όπως μπορεί κάποιος να συμπεράνει από τη σχέση της ψυχιάτρου Ίνγκριντ Μπέργκμαν με τον ψυχίατρο – ψυχασθενή Γκρέγκορι Πεκ. Ωστόσο, παρά τα χρόνια που έχουν περάσει και παρά τη διαφοροποίηση των ιατρικών αντιλήψεων, το «Spellbound» εξακολουθεί να λειτουργεί τόσο ως ένα συναρπαστικό θρίλερ με ατμόσφαιρα μυστηρίου όσο και ως ερωτική περιπέτεια. Με λίγα λόγια, η ιστορία είναι η εξής: O διευθυντής ενός ψυχιατρικού νοσοκομείου αναγκάζεται να αποσυρθεί και τη θέση του παίρνει ένας νεότερος επιστήμονας, ο Δρ Εντουαρντς (Πεκ). Στο νοσοκομείο εργάζεται η αφοσιωμένη στο έργο της γιατρός Κόνστανς Πέτερσον (Μπέργκμαν), η οποία αμέσως «συμπαθεί» τον νέο της προϊστάμενο. Σύντομα, όμως, αρχίζει να παρατηρεί περίεργα σημάδια στη συμπεριφορά του. Όπως στις περισσότερες ταινίες του Χίτσκοκ, τα πράγματα δεν είναι όπως ακριβώς φαίνονται στην αρχή. H γιατρός ανακαλύπτει ότι ο άντρας που έχει ερωτευθεί και είναι επικεφαλής του νοσοκομείου, δεν είναι ο γιατρός που νομίζει, αλλά ένας ασθενής του, ο Τζον Μπάλανταϊν. O Μπάλανταϊν βρίσκεται σε κατάσταση αμνησίας και εκφράζει την ενοχή του, πιστεύοντας ότι σε ένα κενό μνήμης ίσως έχει δολοφονήσει τον γιατρό. H Πέτερσον πιστεύει στην αθωότητά του, τον φυγαδεύει και φεύγει μαζί του, προσπαθώντας να ανακαλύψει την αλήθεια μέσα από την ανάλυση των ονείρων του.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτό το σημείο παίζει ο δάσκαλος της γιατρού, ο καθηγητής Αλεξ Μπρίλοφ, τον οποίο ερμηνεύει ο Μάικλ Τσέχοφ. O Δρ Μπρίλοφ «ξεκλειδώνει» τις αναμνήσεις και τα σύμβολα των αναφορών που υπάρχουν μέσα στα όνειρα του Μπάλανταϊν, οδηγώντας στην αποκάλυψη της αλήθειας. Και εκτός αυτού, λέει μερικές από τις πιο αξιομνημόνευτες ατάκες της ταινίας: «Καληνύχτα και όνειρα γλυκά… τα οποία θα αναλύσουμε το πρωί», αλλά και μια μάλλον μισογυνική παρατήρηση: «O γυναίκες γίνονται οι καλύτερες ψυχαναλύτριες μέχρι να ερωτευθούν. Τότε γίνονται οι καλύτερες ασθενείς». Το «Spellbound» κέρδισε Όσκαρ για τη μουσική του Μίκλος Ρότσα (ο οποίος ήταν υποψήφιος την ίδια χρονιά με δύο ακόμη σάουντρακ), ενώ η ταινία ήταν υποψήφια για τα βραβεία καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας και β΄ αντρικού ρόλου, για τον Μάικλ Τσέχοφ. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημεία της ταινίας είναι η ακόμη και σήμερα εντυπωσιακή σκηνή του ονείρου, που σχεδίασε για τον Άλφρεντ Χίτσκοκ ο Σαλβαδόρ Νταλί. Είναι μία από τις λίγες κινηματογραφικές δουλειές του Νταλί, ο οποίος συνεργάστηκε με τον Λουίς Μπουνιουέλ στον «Ανδαλουσιανό σκύλο» και στην «Εποχή του χρυσού», αλλά και με τον Γουόλτ Ντίσνεϊ στο μικρού μήκους κινούμενο σχέδιο «Destino», που μόλις την περασμένη χρονιά ολοκληρώθηκε. Αρχική πρόθεση του Χίτσκοκ και του Νταλί ήταν η σκηνή του σουρεαλιστικά σχεδιασμένου ονείρου να διαρκέσει για είκοσι λεπτά. Τελικά, όμως, γυρίστηκε ένα μικρότερο τμήμα της, ενώ με τις παρεμβάσεις του στούντιο, στην τελική βερσιόν η διάρκεια είναι ακόμη μικρότερη. Ανεξάρτητα από τη συνεργασία του με τον Νταλί, πάντως, ο ίδιος ο Χίτσκοκ έχει δώσει μια ιδιαίτερα «εικαστική» πινελιά στην ασπρόμαυρη ταινία, «βάφοντας» κόκκινα μερικά καρέ του φιλμ, όταν εκπυρσοκροτεί ένα όπλο.”
ΠΕΡΣΙ ΣΤΟ ΜΑΡΙΕΝΜΠΑΝΤ. (L’ annee derniere a Marienbad) Ο ΣΑΔΙΣΤΗΣ
Από τις μεγάλες πρωτοπορίες του ´60 με την υπογραφή του Αλέν Ρενέ σ΄ ένα μυστηριακό οδοιπορικό χρόνου με υποβλητικά ντεκόρ, κατάργηση τα γραμμικής αφήγησης και στοιχεία υπαρξιακού νουάρ.
Αναμφίβολα η καλύτερη ταινία του Μάριο Μπάβα που αντιγράφηκε πολλές φορές. Ακυρώνει απ΄ αρχής το μυστήριο και με εξαιρετική χρήση των χρωμάτων και των ντεκόρ καταλήγει σ΄έναν υπαρξιακό εφιάλτη.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ. (Secret ceremony)
Ο κορυφαίος Αμερικανός δημιουργός Τζότζεφ Λόουζυ αξιοποιώντας τρείς στάρ υψηλού επιπέδου, με υποδειγματικά ντεκόρ και φωτογραφία ,υπονομεύει την τεχνητά αργή αφήγηση με λεπτομέρειες ψυχολογικού τρόμου, αποφλοιώνοντας βαθμιαία αμφίσημες και επικίνδυνες καταστάσεις και σχέσεις.
ONIΜΠΑΜΠΑ. Onibaba
Ταινία έμβλημα του Κανέτο Σίντο, υπέροχα φωτογραφημένη και με έξοχα ντεκόρ. Είναι ένας άψογος συνδυασμός ποίησης, ερωτισμού,τρόμου, αποπροσωποποίησης και κλιμακούμενης έντασης.
Η ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΝΕΚΡΩΝ. (Night of the living dead)
Αρχετυπική ανεξάρτητη ταινία τρόμου με κρυφές αναφορές στο Βιετνάμ και στην κοινωνία των ΗΠΑ και μοντέρνα αισθητική.
ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΣΑΡΛΟΤ. (Hush… hush, sweet Charlotte) Ο ΄Ολντριτς με μεγίστη ακρίβεια και ισορροπία προσθέτει συνεχώς ψηφίδες στην αφήγηση και με σεναριακές ανατροπές, χτίζει μια πολύ εσωτερική ταινία ψυχολογικού τρόμου.
ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΝΥΧΤΑ (Buongiorno, notte).
Ένα συνταραχτικό χρονικό, κινηματογραφημένο σε εσωτερικούς χώρους με έξοχους φωτισμούς και φωτογραφία.Η απαγωγή του ΄Αλντο Μόρο μετατρέπεται σ΄ ένα υπαρξιακό χρονικό εσωτερικού τρόμου με ένθεση διλημμάτων ,υπαρξιακών αγωνιών και πραγματικών ντοκουμέντων και δυναμική κινηματογράφηση από τον Μάρκο Μπελόκιο.
Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ. (La rupture)
΄Ισως η πιο αδικημένη ταινία του Σαμπρόλ που συνδυάζει, με υποδειγματικό τρόπο , ετερόκλιτα στοιχεία. Η οικογενειακή βία, το πάθος του χρήματος , η έρευνα, η μεταφυσική αύρα, δοσμένα υποβλητικά με εξαιρετικά χρώματα και έξοχη την Στεφάν Ωντράν.
Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥ. (Vargtimmen)
Ταινία έκπληξη από τον Μπέργκμαν , που συνδυάζει υπέροχα μια μοναχική τοποθεσία φωτογραφημένη υπέροχα και απειλητικά ,με τις διαδικασίες ψυχολογικής και υπαρξιακής απορύθμισης.

