Ο Harry DeSousa στέλνει «βρώμικες καρτ ποστάλ» γιατί θέλει κάτι να πει

Ο Harry De Sousa είναι ένας νέος σκηνοθέτης από το Λονδίνο, ο οποίος μόλις έκανε το ντεμπούτο του με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του με τίτλο Dirty Postcards (βρώμικες καρτ ποστάλ).

Η ταινία του είναι σε μεγάλο μέρος βιωματική και πραγματεύεται την αναζήτηση της ατομικής ολοκλήρωσης μέσα από την αναγνώριση του ίδιου του εαυτού, ο οποίος, γι’ αυτόν, εν τέλει δεν είναι κάτι παραπάνω (και τίποτα λιγότερο) από τον τρόπο που ερμηνεύουμε οι ίδιοι την διαδρομή μας. «Μπορούμε να είμαστε δυνιτικά ο οποιοσδήποτε, αν αλλάξουν απλά κάποια πράγματα στη ζωή μας» είπε.

Γεννημένος στο Ντέβον της Αγγλίας, στα 31 του χρόνια ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του 3rd culture kid, έκφραση που αντιπροσωπεύει το κράμα των διαφορετικών πολιτισμών από το οποίο προέρχεται. Ο πατέρας του Ινδός, ο οποίος όμως γεννήθηκε στο Πορτογαλικό Κράτος της Ινδίας οπότε θεωρεί τον εαυτό του περισσότερο Πορτογάλο. Η μητέρα του ειναι βρετανίδα που πέρασε πολλά χρόνια από τη ζωή της στο Λονδίνο. Εκείνος μεγάλωσε στο Ντέβον αλλά τα τελευταία 12 χρόνια μένει επίσης στο Λονδίνο.

Ο Ηarry ξεκίνησε ως μουσικός μα εν τέλει η σκηνοθεσία είναι αυτή που μάλλον τον καλύπτει πιο πολύ καλλιτεχνικά καθώς, όπως λέει, του προσφέρει μια πιο αφηγηματική και ολιστική οπτική στην έκφραση. Γύρισε την ταινία του στην πανδημία και ως ένας σύγχρονος auteur έκανε τα πάντα μόνος του, χρησιμοποιώντας μόνο το κινητό, τον υπολογιστή και τα βιώματά του. Εκμεταλλεύτηκε την απομόνωση με σκοπό να εκφράσει τα όσα ένιωσε, να χάσει και να ξαναβρεί τον εαυτό του και τέλος να φτάσει στη συνειδητοποίηση ότι ο «εαυτός» δεν υπάρχει στην πραγματικότητα αλλά δημιουργείται και εξελίσσεται συνεχώς μέσα από τις πολλές διαφορετικές και αυτοτελείς εκδοχές μας. Και αυτό θέλει να πει με την ταινία του: Δεν είμαστε μίσοι από το οτιδήποτε, παρά μόνο διαφορετικά συνδυασμένες ολότητες που ψάχνουμε τη θέση μας στο σύμπαν.

Tον συνάντησα στο 75ο Φεστιβάλ των Καννών στο πλαίσιο προώθησης της ταινίας του. Μου μίλησε για τις «βρόμικες καρτ ποστάλ» του, τη διαδρομή του, τα ονειρά του, την αναζήτηση του «εαυτού» αλλά και το πώς μετουσίωσε σε Τέχνη το βίωμα της πανδημίας.

-Πες μας λίγα λόγια για το φιλμ σου, Dirty Postcards.

Το Dirty Postcards μια νοσταλγική κωμωδία, έχει μαγικό ρεαλισμό, σκετσάκια, τραγούδια και διεγείρει οπτικά. Η ιστορία εξελίσσεται γρήγορα. Εκτιλύσσεται στο παραθαλάσσιο Ντέβον, ένα μικρό ψαροχώρι στη νοτιοδυτική Αγγλία. Η ταινία βασίζεται στη ζωή μου και αφορά τον Χάρι, έναν υιοθετημένο άνδρα ο οποίος, όταν η θετή του μητέρα πεθαίνει, πάει στην Ινδία για να αναζητήσει τους βιολογικούς του γονείς. Κατά τη διάρκεια της του ταξιδιού του ξεσπά η πανδημία του Covid και αναγκάζεται να γυρίσει πίσω στο χωριό που μεγάλωσε αλλά δεν κατάφερε ποτέ να ενσωματωθεί. Και ο λόγος που δεν τα κατάφερε ποτέ ήταν επειδή ήταν υιοθετημένος, έδειχνε διαφορετικός, σκεφτόταν διαφορετικά και στην πραγματικότητα δυσκολεύτηκε πολύ να μεγαλώσει σε αυτή την πόλη αφού δε βρήκε ποτέ τρόπο να νιώσει ελεύθερος.

Όσο υπέμενε λοιπόν τα αλλεπάλληλα lockdown, βίωνε τη μοναξιά και μπήκε σε μια διαδικασία εσωτερικής ανασκόπησης του παρελθόντος του και του παρόντος του. Εξερευνεί τη φύση και τις σκέψεις του, την ιδέα της πολυπολιτισμικότητας, τη σχέση του με την τεχνολογία και τον «νέο κόσμο», την πολιτική, περιβαλλοντικά και ηθικά ζητήματα. Όσο εκτιλύσσεται η ιστορία, ο πρωταγωνιστής ανακαλύπτει όλες αυτές τις διαφορετικές αλλά, όπως είπαμε, ολόκληρες εκδοχές του εαυτού του. Δεν ήταν ποτέ μισός αλλά αντιθέτως, ήταν πολλοί διαφορετικοί ολοκληρωμένοι άνθρωποι μέσα στο ίδιο σώμα. Αυτό είναι και το νόημα της ταινίας. Το μότο της είναι το «Ελευθέρωσε τον κόσμο μέσα σου» (Free the world within) και αυτό που θέλει να πει είναι ότι μέσα μας όλοι έχουμε ένα ολόκληρο σύμπαν, πολλές διαφορετικές πτυχές του εαυτού μας οι οποίες έχουν διαφορετικές απόψεις και βιώματα, και ανάμεσα στις οποίες μπορούμε να ελισσόμαστε ελεύθερα οποιαδήποτε στιγμή και κατά βούληση.

-Πώς προέκυψε ο τίτλος της ταινίας;

Υπάρχει μια παράδοση στην νοτιοδυτική Αγγλία (αλλά και σε πολλά άλλα μέρη σίγουρα) να στέλνουν βρώμικες και πονηρές καρτ ποστάλ από την παραλία. Αυτές οι καρτ ποστάλ συνήθως έχουν γυμνούς ανθρώπους ή πραγματικά κακά αστεία. Και ακριβώς επειδή το φιλμ εκτιλύσσεται σε ένα τέτοιο χωριό, κάθε μέρος της ταινίας μοιάζει με μια καρτ ποστάλ που στέλνω εγώ στον κόσμο. Και λόγω της απομόνωσης που βιώνει ο πρωταγωνιστής, αυτές οι καρτ ποστάλ είναι σαν μηνύματα σε μπουκάλια που στέλνει στον κόσμο για να δείξει ποιος είναι. Κατά κάποιο τρόπο είναι σαν ένα προσωπικό ημερολόγιο το οποίο τον βοηθά να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του. Ο λόγος όμως που διάλεξα τον συγκεκριμένο τίτλο είναι ένα τραγούδι που ονομάζεται «Dirty Postcards» το οποίο έχει γράψει η μπάντα ενός φίλου μου, οι The Korgis, οι οποίοι ήταν πολύ δημοφιλής μπάντα τις δεκαετίες ’70 και ’80, κυρίως στην Αγγλία.

Οι The Korgis έγραψαν το τραγούδι το Everybody’s Got To Learn Sometime το οποίο έγινε γνωστό από την Αιώνια Λιακάδα Ενός Καθαρού Μυαλού (2004) αλλά γράφτηκε την δεκαετία του ’70. Η δεύτερη πλευρά λοιπόν του ομώνυμου βινυλίου ονομάζεται Dirty Postcards. Ο φίλος μου, στην πραγματικότητα ήταν ο παλιός δάσκαλος μουσικής μου και ήταν ο Bill Birks, ντράμερ του συγκροτήματος. Αυτός λοιπόν μου είπε να ακούσω αυτό το τραγούδι και το λάτρεψα. Έτσι αποφάσισα να το χρησιμοποιήσω στην ταινία μου. Το Dirty Postcards αποτελεί σίγουρα το θεματικό τραγούδι της ταινίας, το οποίο έκοψα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και χρησιμοποίησα σε πολλές σκηνές.

Οι στίχοι επίσης του τραγουδιού έχουν μια πολύ περίεργη και απίθανη λογική. Σε ένα στίχο λέει «I thought it was a lark when you phoned my dad, And told him that you’d have to catch the measles» (Νόμιζα ότι έκανες πλάκα όταν τηλεφώνησες στον μπαμπά μου και του είπε ότι πρέπει να κολλήσεις την ιλαρά) και είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα των αναφορών του τραγουδιού το οποίο μιλά για αρρώστιες,  μοναξιά αλλά και την αίσθηση του γήρατος –  απλά ταίριαξε τέλεια.

Το τραγούδι, όπως η ταινία, αποτελείται από πολλά διαφορετικά μέρη, άλλα πιο μελαγχολικά αλλά πιο εύθημα, στην πραγματικότητα μοιάζει με τραγούδι των Beatles. Ήταν το ιδανικό νοσταλγικό τραγούδι που χρειαζόμουν για το φιλμ.

-Πόσο καθοριστικός ήταν ο εγκλεισμός για τη μεταμόρφωση του πρωταγωνιστή; Θα τα κατάφερνε αλλιώς;

Η πανδημία και κυρίως ο συνεπαγόμενος εγκλεισμός έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην μεταμόρφωση του πρωταγωνιστή. Το ταξίδι στην Ινδία ήταν αυτό που πυροδότησε την αλλαγή, αλλά αυτή δε θα συνέβαινε αν δεν υπήρχε η συνθήκη της πανδημίας και η υποχρεωτική απομόνωση στη πόλη στην οποία δεν είχε πάει για πολλά χρόνια. Σε όλο το φιλμ, ο πρωταγωνιστής περιμένει τα αποτελέσματα DNA ώστε να διαπιστώσει αν η γυναίκα που βρήκε στην Ινδία είναι η πραγματική του μητέρα. Άρα όλη η ταινία και η μεταμόρφωση πλαισιώνονται και από αυτή την αναμονή. Χωρίς το lockdown μάλλον τίποτα από αυτά δε θα είχε συμβεί.

-Γύρισες ολόκληρη την ταινία σου με ένα κινητό τηλέφωνο. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία και πώς αντιμετώπισες τις αντικειμενικές δυσκολίες;

Ολόκληρη η ταινία γυρίστηκε με ένα κινητό τηλέφωνο, αυτό εδώ συγκεκριμένα (μου το δείχνει: ήταν ένα παλιό και χτυπημένο Huwei P20 Pro και όχι ένα τελευταίας τεχνολογίας iPhone που θα περίμενε κανείς, γεγονός που το κάνει ακόμα πιο εκπληκτικό). Δεν ήταν σπασμένο τότε (γέλια). Το κινητό είναι περίπου 7 ετών αλλά είχε αρκετά καλή κάμερα για τη γενιά του και δεν πιστεύω ότι έχει σημασία τι χρησιμοποιείς αλλά το πως το χρησιμοποιείς. Ο εξοπλισμός είναι όπως ένα μουσικό όργανο, πρέπει να μάθεις το χρησιμοποιείς πριν το χρησιμοποιήσεις όντως, και τελικά αφήνεις τον ίδιο τον εξοπλισμό να σε εμπνεύσει. Έτσι οι φυσικοί περιορισμοί του κινητού γίνονται εφαλτήριο, έμπνευση και ευκαιρία. Το κινητό σου παρέχει την δυνατότητα να βιντεοσκοπήσεις οποιαδήποτε στιγμή σε οποιοδήποτε μέρος, και επειδή την ταινία τη γύρισα εξ ολοκλήρου μόνος μου, αυτό με διευκόλυνε πολύ. Θεωρώ ότι έδωσε ένα αρκετά ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Τα χρώματα είναι πολύ φωτεινά ενώ η εικόνα δείχνει πολύ επίπεδη, χωρίς βάθος όπως θα συνέβαινε με μια επαγγελματική κάμερα. Δεν είναι κινηματογραφική ταινία, πιο πολύ θα παρομοίαζα την εικόνα με έναν πίνακα ζωγραφικής ή ακόμα καλύτερα, με μια καρτ ποστάλ.

Ο λόγος που το έκανα με κινητό ήταν η πρόκληση. Έχω κάνει ταινίες μικρού μήκους στο παρελθόν με επαγγελματική κάμερα αλλά στην πρώτη μου μεγάλου μήκους ταινία ήθελα κάτι διαφορετικό. Ήθελα να κάνω ό,τι μπορούσα, κυριολεκτικά με ό,τι δυνατότητες είχα εκείνη τη στιγμή, στο lockdown. Δηλαδή το κινητό μου, το χωριό μου, τα βιώματά μου και το λάπτοπ μου. Βέβαια επειδή έκανα την ταινία εξ ολοκλήρου μόνος μου, πολλές φορές έφτασα κοντά στο να τα παρατήσω. Πολλές φορές έκλαψα μπροστά στο λάπτοπ, έπεφτα σε κατάθλιψη και ένιωθα πως έχανα το νοήμα και τον χρόνο μου. Ευτυχώς το ξανα-έβρισκα σχετικά γρήγορα. Υπήρχαν μήνες ολόκληροι που δούλευα ασταμάτητα.

Η ταινία γυρίστηκε στα δύο ανοιξιάτικα τετράμηνα του lockdown, το 2020 και το 2021. Σε αυτό ευθύνεται ο καιρός της Αγγλίας που δεν επιτρέπει εξωτερικά γυρίσματα τους υπόλοιπους μήνες. Η πρώτη σκηνή που γύρισα στην ταινία ήταν ακρίβως δύο χρόνια πριν την πρεμιέρα της, στις 25 Απριλίου 2022.

Το Dirty Postcards έκανε πρεμιέρα στο British Film Institute στο Λονδίνο.

– Αυτή είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σου. Έχεις ασχοληθεί ξανά με τη σκηνοθεσία στο παρελθόν;

Έχω κάνει 5 ή 6 επίσημες ταινίες μικρού μήκους. Η μία μάλιστα, που φέρει τον τίτλο «An Old Man of the Hills, and the Schoolmaster’s Story» πήρε το βραβείο Καλύτερου Σεναρίου στο London Film Awards (ο ίδιος υπέγραφε τότε ως Harry Pearson).

Γράφω σενάρια, είμαι μουσικός και ηθοποιός. Όπως καταλαβαίνεις το να σκηνοθετίσω μια ταινία ήταν μια ολοκληρωτικά καλλιτεχνική δημιουργία για μένα, γιατί παίζω, σκηνοθετώ, τραγουδάω ενώ εγώ έφτιαξα και όλη τη σκηνογραφία, τα κουστούμια και έκανα το μοντάζ φυσικά. Ήταν δηλαδή μια πλήρης έκφραση των συναισθημάτων και της οπτικής μου. H πανδημία ήταν μια πολύ δύσκολη περίοδος για μένα γιατί πέρα των αντικειμενικών δυσκολιών του εγκλεισμού που βιώσαμε όλοι, εγώ έχασα και τον πατέρα μου από κορωνοϊό.

Νιώθω λοιπόν τυχερός που μέσα από μια τόσο δύσκολη κατάσταση κατάφερα να μετουσιώσω όλη αυτή τη φρίκη και το άγχος που μου δημιούργησε η πανδημία, σε καλλιτεχνική έκφραση. Η ταινία για μένα ήταν ουσιαστικά ένα ημερολόγιο στο οποίο έγραφα τα συναισθήματα μου.

-Τι μας άφησε η πανδημία;

Νομίζω ότι η παρακαταθήκη της πανδημίας είναι ότι μας (απ)έδειξε πόσο σημαντική είναι ανθρώπινη επαφή. Όταν στερείσαι την δυνατότητα να επικοινωνείς δια ζώσης, να φέρεσαι αυθόρμητα και, κυριολεκτικά, να μη μπορείς να αγγίξεις κανέναν, καταλαβαίνεις τι πραγματικά χρειάζεσαι. Το γεγονός ότι ο πολιτισμός και σε ένα βαθμό και η ίδια η ζωή «σταμάτησαν» ανάγκασε τον κόσμο να δημιουργήσει ο ίδιος Τέχνη και γι΄αυτό η πανδημία, εκτός των άλλων, δημιούργησε/προκάλεσε πολλές νέες καλλιτεχνικές εκφράσεις.

Πιθανότατα δεν θα επιστρέψουμε στην προ-επιδημική εποχή αλλά εκπλήσσομαι πολύ που ο κόσμος ξέχασε τόσο γρήγορα και κυρίως οι βιομηχανικές πολυεθνικές, της ενέργειας πχ. Θεωρούσα ότι αυτή η εμπειρία ήταν καθοριστική για όλους και όλοι πρέπει να μάθουμε μέσα από αυτή αντί να προσπαθούμε να τη ξεχάσουμε. Πιο καθαρή ενέργεια, μεγαλύτερη σημασία στην κοινωνία, την υγεία, λιγότερη εξάρτηση από την τεχνολογία, περισσότερη ανθρωπιά.

-Πόσο εύκολο τελικά είναι να βρεις τον εαυτό σου; 

Νομίζω πως το να εξερευνήσεις όλες τις πτυχές το εαυτού σου και να συνειδητοποιήσεις πως είσαι μια σύνθεση πολλών διαφορετικών και ολοκληρωμένων παραγόντων, είναι μια διαρκής διαδικασία αλλά και στάση ζωής. Εγώ δεν είμαι μισός Ινδός-μισός Βρετανός για παράδειγμα. Είμαι ένας ολόκληρος Ινδός και ένας ολόκληρος Βρετανος αναλόγως τη συνθήκη. Δεν υπάρχουν μισοί και διαιρεμένοι άνθρωποι στον κόσμο, ούτε αποτελούμαστε από ημιτελή κομματια. Το μυστικό είναι να αγαπάς, να γιορτάζεις και να συνδυάζεις τις διαφορετικές κουλτούρες από τις οποίες έχεις επηρεαστεί καi έτσι εν τέλει να δημιουργείς μια νέα, ολοκληρωμένη, δική σου. Είμαστε ο συνδυασμός των διαφορετικών ιστοριών μας – εμείς επιλέγουμε πόση σημασία θα δώσουμε στην κάθε εμπειρία. Πιστεύω πως όλοι οι άνθρωποι συνδεόμαστε μεταξύ μας με πολύ βαθύ τρόπο και το μόνο που χρειάζεται είναι μερικά καθοριστικά -ή όχι και τόσο- γεγονότα στη ζωή μας για να γίνεις κάποιος άλλος. Βλέπεις τους ανθρώπους γύρω σου και καταλαβαίνεις ότι θα μπορούσες να είσαι ο καθένας αν άλλαζαν μόνο μερικά πράγματα στη ζωή σου. Το να συνειδητοποιήσουμε λοιπόν ότι όλοι εν δυνάμει μπορούμε να είμαστε οποιοσδήποτε μπορεί να μας βοηθήσει να εξελιχθούμε και  να αντιληφθούμε την ανθρωπότητα ως ένα σύνολο.

-Τι θέλεις να κάνεις στο μέλλον;

Θέλω να κάνω και άλλη ταινία αλλά αυτή τη φορά με επιτελείο, όχι μόνος μου. Πάντα με χιούμορ, μαγικό ρεαλισμό και που θα πραγματεύεται βαθιά ζητήματα όπως το ανήκειν, την πολυπολιτισμικότητα, την ατομικότητα, την ελευθέρια, την ανθρώπινη επικοινωνία και φυσικά την ευτυχία. Η επόμενη ταινία μου θα είναι ένα δράμα, το οποίο θα αναφέρεται σε μια ομάδα ανθρώπων που προσπαθούν να δημιοργήσουν μια ξεχωριστή κοινωνία στο κέντρο της χώρας. Είναι περίπου εκατό άτομα που συναντιούνται, γνωρίζονται και αποφασίζουν να φτιάξουν έναν οικισμό, να παράγουν το δικό τους φαγητό, ζώντας αυτόνομα με τους δικούς τους κανόνες και ιδέες.

-Με ποιες άλλες Τέχνες έχεις ασχοληθεί;

Όταν ήμουν οκτώ άρχισα να παίζω ντραμς. Μετά κιθάρα, μετά πιάνο, μετά τραγούδι. Είχα όμως την ανάγκη να κάνω κάτι πιο αφηγηματικό. Έτσι άρχισα να κάνω θέατρο, να γράφω έργα, να κάνω ταινίες μικρού μήκους, μουσικά βίντεο και λοιπά. Πιστεύω ότι η δυνατότητα του να συνδυάζεις διαφορετικές Αρχές σου δίνει την ικανότητα να μπορέσεις να εκφράσεις καλύτερα τον εαυτό σου. Δεν αυτοχαρακτιρίζομαι μόνο ως σκηνοθέτης λοιπόν, αλλά μάλλον καλύτερα ως ένας άνθρωπος που έχει κάτι να πει. Και αυτό μπορεί να εκφραστεί περισσότερο με κάποια ταινία, αλλά και με κάποιο άλμπουμ ή ακόμα και μια συζήτηση. Προσπαθώ να επικοινωνήσω τις ιδέες μου για να συνδεθούν και άλλοι άνθρωποι με αυτές και νομίζω αυτός είναι ο σκοπός της Τέχνης.

Aκούστε το Ooo Ay σε μουσική, στίχους και σκηνοθεσία του Harry:

Πληροφορίες για την ταινία Dirty Postcards μπορείτε να βρείτε στο dirtypostcardsfilm.com

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε

Ακολουθείστε το Cityportal.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλα τα τελευταία νέα

Cityportal.gr Live ενημέρωση: O κορωνοϊός λεπτό προς λεπτό στην Ελλάδα και παγκοσμίως