Site icon Cityportal.gr

Οι νεοηλίθιοι… γράφει ο Σωτήρης Ζήκος

Οι νεοηλίθιοι... γράφει ο Σωτήρης Ζήκος

ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΠΤΩΧΟΙ ΤΩ ΠΝΕΥΜΑΤΙ. Ο νέος τύπος ηλίθιου που επικρατεί σήμερα, δεν έχει καμιά σχέση με αυτόν που κάποτε ονόμαζαν «ο χαζός του χωριού» και ο οποίος αντιμετωπιζόταν ως καταδικασμένος να παραμείνει σε όλη του τη ζωή περιθωριακός και αποτυχημένος, ελπίζοντας μόνο ως «πτωχός τω πνεύματι» (καθότι «μακάριος» σύμφωνα με την επί του όρους ομιλία του Ιησού Χριστού) σε μια αποκατάστασή του στη Βασιλεία των Ουρανών. Αντίθετα, σήμερα ο νεοηλίθιος θεωρείται ο πιο νορμάλ τύπος της εποχής, σαν αυτός που έχει και τις μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνει επιτυχημένος σε διάφορα κοινωνικά πεδία. Όπως συμβαίνει με τον τόσο δημοφιλή και κατά τα άλλα συμπαθή Φόρεστ Γκαμπ της γνωστής ταινίας με τον Τομ Χανκς, ο οποίος παρότι «αγαθός»/άδολος/αφελής («αμερικανάκι» που θα λέγαμε εμείς) γίνεται διαδοχικά, πετυχημένος παίκτης του ράκμπι, ήρωας του πολέμου στο Βιετνάμ, παγκόσμιος πρωταθλητής του πινγκ πονγκ, εισοδηματίας πολυεκατομμυριούχος στο χώρο των ηλεκτρονικών υπολογιστών, μέχρι και «πνευματικός γκουρού» (μόνο και μόνο επειδή τρέχει ακατάπαυστα, χωρίς προορισμό, σε όλη των επικράτεια των ΗΠΑ και τον ανακαλύπτουν τα ΜΜΕ). Παραμένει ωστόσο, με μια έννοια, «ηλίθιος», δηλαδή ένας αντιήρωας απολύτως αμέτοχος συνειδητά / διανοητικά σε όλα τα μεγάλα γεγονότα του καιρού του. Σε αντίθεση μάλιστα με την αγαπημένη του Τζένη (Ρόμπιν Ράιτ) που μπαίνει μέσα σε όλα μέχρι τα μπούνια «με άποψη» (χίπηδες, αντιπολεμικά συλλαλητήρια) κι ας τρώει τα μούτρα της κάθε φορά, χωρίς όμως ποτέ κανείς να διανοηθεί (τότε) να την αποκαλέσει ηλίθια. Άλλες εποχές…

DON?T BE SO IDIOTIC. Ο ηλίθιος λοιπόν, είναι αυτός που ζει στο μικρόκοσμό του, ακόμα και όταν βρίσκεται φυσικά παρών στα μεγάλα κοινωνικά γεγονότα του καιρού του, ο ιδιωτεύων («idiot» στα αγγλικά, που σημαίνει ηλίθιος και προέρχεται από το αρχαιοελληνικό «ιδιώτης», που σήμαινε αρχικά τον αμέτοχο στα κοινά και ήταν συνώνυμο του «ηλίθιος» με την έννοια του μάταιου, του άσκοπου, του μηδαμινού πολίτη, αυτόν που τον θεωρούσαν άχρηστο για την πόλιν –«ουκ απράγμονα αλλ? αχρείον», όπως αναφέρεται στον «Επιτάφιο» του Περικλή). Έτσι και τώρα, «ηλίθιος» μπορεί να είναι αυτός που δεν ενδιαφέρεται για τίποτα άλλο πέρα από τον κλειστό κόσμο της ιδιωτικής του ζωής, τη δουλειά του, τα λεφτά του, τις απολαύσεις του, την οικογένειά του… Που δεν ενδιαφέρεται όχι τόσο για τα κόμματα, τα τηλε-καφενεία, τα παραπολιτικά κουτσομπολιά και τις εκλογές, τα οποία έχουν γίνει τώρα πια και αυτά «ιδιωτικών συμφερόντων» ή «ιδιωτικών απολαύσεων» ενασχολήσεις, αλλά για οτιδήποτε αφορά σε ζητήματα κοινωνικά, συλλογικής συνύπαρξης, περιβαλλοντικά ή ακόμα και γενικής επιμόρφωσης, παιδείας και αισθητικής καλλιέργειας, όπως και συζητήσεις και οργανωμένες δράσεις –δράσεις ουσίας, όχι μόνο διαμαρτυρίας ή αλληλεγγύης, με τις οποίες επιδιώκουν κυρίως τη συμμετοχή στη διαμόρφωση ενός άλλου θετικού προτάγματος, ενός άλλου τρόπου ζωής… «Ηλίθιος» είναι αυτός που δεν νοιάζεται παρά μόνο για την πάρτη του (ακόμα και όταν συμμετέχει σε κάτι «πολιτικό»), αυτός που δεν μπαίνει ποτέ στον κόπο να ξοδέψει φαιά ουσία και χρόνο για οτιδήποτε δεν τον αφορά άμεσα και προσωπικά (μόνο «να περνάμε καλά»). Με αποτέλεσμα, επειδή ακριβώς έχει περιορισμένα ενδιαφέροντα και «δεν σπάει το κεφάλι του», να μην εμπλουτίζεται με νέα δεδομένα η εμπειρία του, να μην αναπτύσσεται η κριτική του ικανότητα και να φτωχαίνει η φαντασία του. Κάτι που βέβαια δεν αλλάζει ως προς το αποτέλεσμα, με το αν αναμασά κάποιος σαν οπαδός τα στερεότυπα του κόμματος που υποστηρίζει ή επειδή κάτι που άκουσε στην τηλεόραση απλώς, ούτε αν αποτελεί μέλος της χορωδίας που αναφωνεί συνθήματα σε κάποια συγκέντρωση/πορεία ή με το να ρίχνει κάθε τόσο ένα χαρτάκι «εκλογής» σε μια κάλπη. Απλώς αυτός είναι ένα άλλο είδος «ηλίθιου», σαν να λέμε «ηλίθιου» -με δήθεν πολιτικοποιημένη- «περικεφαλαία». Διότι «ηλίθιος» είναι αυτός που, είτε έτσι είτε αλλιώς, «δεν το κουράζει πολύ»… Ακόμα κι αν έχει άριστους βαθμούς στις σπουδές του ή αν σε διάφορα τυποποιημένα τεστ βγαίνει με υψηλό I.Q. παραμένοντας ωστόσο αυτό που λέμε «φυτό»…

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ. Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της νεοηλιθιότητας, που τείνει να λάβει διαστάσεις επιδημίας, είναι τα εξής: 1. Συχνή χρήση στο λόγο περιορισμένων στερεοτύπων (κλισέ) ή διαφημιστικών σλόγκαν, που επαναλαμβάνονται σε κάθε περίπτωση. 3. Αδυναμία συγκέντρωσης σε οποιαδήποτε συζήτηση διαρκεί πάνω από λίγα λεπτά, για το ίδιο θέμα. 4. Εν-τύπωση και αναπαραγωγή της μίας (από τις δύο το πολύ) επικρατούσας άποψης (σαν μόδα) για κάθε κοινωνικό/πολιτικό ζήτημα, σε κάθε εποχή. 5. Απόλυτη βεβαιότητα ότι «η ιστορία επαναλαμβάνεται» ή ότι «όλα έχουν ειπωθεί» ή ότι «όλα ανάγονται κάθε φορά σε αυτό που ήδη γνωρίζουμε». 6. Ένα είδος κώφωσης σε οτιδήποτε καινούριο ακουστεί (το οποίο «από το ένα αυτί μπαίνει και από το άλλο βγαίνει»). 6. Το να είσαι επιρρεπής σε μυθολογικές ερμηνείες (όπως τα «παραμύθια για μικρά παιδιά») των κοινωνικών γεγονότων, συνήθως διάφορες θεωρίες συνωμοσίας. Και άλλα…
Αλλά ας «μην το κουράζουμε» το ζήτημα περαιτέρω… Κάνε like και είσαι o.k.

Σωτήρης Ζήκος
sz@citymedia.gr

Exit mobile version