– Στην ταινία «Κοκό και Ιγκόρ» με ήρωες την Κοκό Σανέλ και τον Ιγκόρ Σταβίνσκι, στην πρώτη σκηνή, που διαδραματίζεται το 1913, η Σανέλ λέει στον νεαρό εραστή της, που τον αποκαλεί Boy, «Είσαι όμορφος»… Από πότε άρχισαν οι γυναίκες να λένε σ’ έναν άντρα «Είσαι όμορφος»;
– Γιατί το λες αυτό;
– Γιατί θυμήθηκα ότι στο έργο του Στρίντμπεργκ «Ο χορός του θανάτου», όταν στο δεύτερο μέρος δύο νεαροί ερωτοτροπούν και η κοπέλα λέει στον νεαρό «Είσαι όμορφος», εκείνος αντιδράει και της λέει ότι «οι άντρες δεν πρέπει να είναι όμορφοι».
– Και λοιπόν; Τι θέλεις να πεις;
– Θέλω να πω… Απορώ… πότε άρχισαν οι άντρες να θεωρούνται αντικείμενα θαυμασμού για την ομορφιά τους από τις γυναίκες;
– Δεν ήταν πάντα αμφίδρομο αυτό;
– Ο Δον Ζουάν ή ο Ντον Τζιοβάνι που ξελόγιαζε τη μια γυναίκα μετά την άλλη, το πετύχαινε χάρη στην ομορφιά του; Όχι με τα λόγια του, τους όρκους και τις γαλιφιές του;
– Όπως και ο Συρανό Ντε Μπερζεράκ…
– Που κι εκεί η Ρωξάνη είναι γοητευμένη από τον… πώς -τον- λένε, τον όμορφο, αλλά το πράγμα αρχίζει να δένει, να τον ερωτεύεται, όταν αρχίζει πίσω από αυτήν την περσόνα να μιλά, να λέει λόγια αγάπης ο Συρανό. – Ναι…
– Η Γκουίνιβερ ερωτεύεται τον ιππότη Λάνσελοτ για την ομορφιά του; Ή… για τι άλλο;
– Για την ευγένεια του, την αφοσίωση του, τη γενναιότητά του…
– Ε μάλλον… Νομίζω ότι για πολλά χρόνια στα ερωτικά ειδύλλια, οι άντρες είναι αυτοί που λένε στις γυναίκες πόσο όμορφες είναι και τις ξελογιάζουν… με τα λόγια τους, το λέει και η λέξη… Οι γυναίκες ανταποκρίνονται στον έρωτα τους αλλά δεν λένε «Είσαι όμορφος»… Το λένε;
– Φαντάζομαι ότι ο Βενσάν Κασέλ θα έχει πολλές φορές στην Μόνικα Μπελούτσι: «Πόσο όμορφη είσαι!» Αλλά αυτή δεν νομίζω ότι θα του το είπε … (Γελάει)
– Μάλλον τα πράγματα αλλάζουν όταν οι γυναίκες γίνονται ανεξάρτητες και αρχίζουν να επιλέγουν αυτές τον εραστή τους…
– Ή τους εραστές τους.
– Ναι. Και τους επιλέγουν -όπως έκαναν οι άντρες τόσο καιρό- μόλις παίρνουν την πρωτοβουλία τους επιλέγουν για την ομορφιά τους.
– Και οι άντρες που επιλέγονται για την ομορφιά τους, πώς νιώθουν γι’ αυτό;
– Κολακεύονται, φαντάζομαι. Και σίγουρα βολεύονται, έχουν «εύκολες κατακτήσεις»… για όσο ακόμα ζουν σε ένα περιβάλλον όπου θεωρείται ότι οι γυναίκες είναι αυτές που κατακτιούνται. Κάποιοι ωστόσο το εκμεταλλεύονται συνειδητά… Tο χρησιμοποιούν για προωθήσουν την καριέρα τους, για να ανέλθουν κοινωνικά με έναν καλό γάμο… Ή γίνονται προικοθήρες, εφάπαξ ή κατ’ εξακολούθηση.
– Όπως ο Βαρόνος στο διήγημα της Αναΐς Νιν «Ο Ούγγρος τυχοδιώκτης»…
-Α ναι… Αυτός ήταν πράγματι «προικισμένος με απίστευτη ομορφιά» αλλά κατέληξε εντέλει παρανοϊκός σεξομανής… ακόμα και προς τα παιδιά του. Θα έλεγε κανείς πως τον τιμώρησε η Αναΐς.
– Σε μια γυναίκα ανεξάρτητη, δημιουργική, δεν νομίζω πως της αρέσουν τέτοιοι τύποι… ούτε ότι της αρκεί ένας εραστής ή ένας σύζυγος να είναι απλώς όμορφος. Αν είναι μόνο αυτό, θα αρχίσει να τον υποτιμά. – Όπως και στους άντρες αντίστοιχα… όχι;
– Όχι, δεν νομίζω… δεν είναι το ίδιο.
– Γιατί δεν είναι το ίδιο;
– Είναι διαφορετικός ο τρόπος που βλέπουν τα πράγματα… Και είναι και ζήτημα ρόλων, κοινωνικών ρόλων… Αν αυτή η ισορροπία διαταραχτεί, υπάρχει πρόβλημα… ποιος είναι ποιος… τι ρόλο παίζει. Δεν είναι εύκολα τα πράγματα όταν αλλάζουν ή αντιστρέφονται οι ρόλοι.
(Παύση)
– Είπε ποτέ κανείς ότι ο Οδυσσέας ήταν όμορφος; Όμορφη ήταν προφανώς η Καλυψώ που τον φιλοξενούσε ως εραστή της στο νησί της. Αλλά ο ρόλος του εραστή που παραμένει άπραγος, απλώς τρώει και πίνει και είναι ομόκλινος της Καλυψώς, δεν ταιριάζει σε έναν ήρωα της δράσης, όπως ο Οδυσσέας. Για όσο παραμένει στο νησί -για επτά ολόκληρα χρόνια, εδώ που τα λέμε!- άφαντος από τον υπόλοιπο κόσμο, σε μια εποχή που το κλέος και το κύδος, η δόξα και η φήμη, είναι οι υπέρτατες αξίες για έναν άντρα, δεν είναι παρά ένας… βολεμένος ζιγκολό. Ε ναι. Και όταν το συνειδητοποιεί αυτό, παρόλο που η Καλυψώ του υπόσχεται αθανασία, γίνεται δυστυχής… κάθεται στην ακτή και αγναντεύει για ώρες αμίλητος τον ορίζοντα… Πολύ αμφιβάλλω αν είναι ο νόστος, η νοσταλγία για την πατρίδα και την οικογένειά του που τον παρακινεί να θέλει να φύγει από το νησί… Είναι που δεν αντέχει την πλήξη ενός παραδείσου… και δεν αντέχει τη λήθη… Δεν είναι στη φύση του η ζωή αυτή. Θέλει να βγει πάλι στον κόσμο, στον επικίνδυνο κόσμο των θνητών, ρισκάροντας να αφανιστεί, για να προσπαθήσει να επιστρέψει στην Ιθάκη και να διεκδικήσει τη θέση που του ανήκει…
– Όπου τον περιμένει ακόμα η πιστή Πηνελόπη… Ενώ η Κλυταιμνήστρα που είχε αποκτήσει εραστή, τον Αίγισθο, θα σκοτώσει τον Αγαμέμνονα μόλις αυτός επιστρέψει…
– Λέγεται ο Αίγισθος ήταν σοφός και δίκαιος… Μαθαίνουμε όμως πουθενά ότι είναι και όμορφος άντρας; Δεν νομίζω.
(Παύση)
– Τι είναι η ομορφιά;
– Μια μορφή που σε σαγηνεύει…
– Μόνο αυτό;
– Ε σε μια πρώτη εντύπωση… Ο Σταντάλ έχει πει ότι «η ομορφιά είναι υπόσχεση ευτυχίας». Προφανώς αναφερόταν στην ανθρώπινη ομορφιά που προκαλεί τον έρωτα.
– Μόνο που η ευτυχία του έρωτα, όπως και η ομορφιά, δεν διαρκεί για πάντα –ούτε καν για πολύ… Η ομορφιά του ανθρώπινου προσώπου είναι προσωρινή και τυχαία.
– Ναι, έτσι είναι…
– Ακόμα και μια… «εκπάγλου καλλονής» ανθρώπινη μορφή κάποτε μαραζώνει…
– Ή παύει να σαγηνεύει αυτόν που… που προσδοκούσε από αυτήν ευτυχία. Εκτός κι αν…
– Εκτός κι αν; τι;
– Εκτός κι αν η ομορφιά χαθεί χωρίς να φθαρεί… από έναν πρόωρο θάνατο, ένα χαμό στο άνθος της νιότης, ή… στο αποκορύφωμα ενός έρωτα…
(Παύση)
– Όλα αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν… Δεν νομίζω πως σημαίνουν πολλά πράγματα πια για τους ανθρώπους σήμερα… Η “ομορφιά” (κάνει το σήμα των εισαγωγικών με τα δάχτυλα) έχει γίνει… κοινότοπη. Δεν είναι πια κάτι σπάνιο…
– Στην πραγματική ζωή, ναι… Στην τέχνη όμως;
– Ποια τέχνη; Αν δεις, μια ταινία για τον Τρωικό Πόλεμο, όλες οι γυναίκες που εμφανίζονται στην οθόνη μπορεί να είναι εξίσου όμορφες με την Ωραία Ελένη… ή ακόμα και πολλές γυναίκες ανάμεσα στους θεατές… Δεν βλέπεις τη διαφορά.
– Στην ταινία όμως «Τροία» που τον Αχιλλέα τον παίζει ο Μπραντ Πιτ, ξέρεις ποιος είναι ο Ωραίος… της ταινίας. (Γελάει) Αλλά αυτές είναι χολιγουντιανές επιλογές.
– Μα ούτε στη σοβαρή τέχνη το ιδεώδες είναι πια η Ομορφιά, με κεφαλαίο… όπως ήταν κάποτε στην κλασική τέχνη. Όπως η «Ωραία κοιμωμένη», ας πούμε… όχι του Ντίσνεϊ αλλά του Χαλεπά.
(Παύση)
– Το ξέρεις ότι η Βασίλισσα Βικτώρια, η επονομαζόμενη και Γιαγιά της Ευρώπης, γιατί από τα εννέα παιδιά που έκανε με τον Άλμπερτ προέκυψαν τόσοι απόγονοι που έγιναν βασιλιάδες και βασίλισσες σχεδόν όλης της Ευρώπης… το ξέρεις ότι όταν πρωτοείδε τον Άλμπερτ, έγραψε στο ημερολόγιο της «Είναι όμορφος»;
– Όχι, δεν το ήξερα.
– Η Βικτώρια βέβαια προοριζόταν για Βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου και αυτή είχε τον πρώτο λόγο… Αυτή του έκανε και την πρόταση γάμου… Καταλαβαίνεις τι θέλω να πω…
– Καταλαβαίνω. Τι λέμε τόση ώρα;
– Καλά, ας μην επιμένω.
Σωτήρης Ζήκος
sz@citymedia.gr
Όμορφοι άντρες (γράφει ο Σωτήρης Ζήκος)

