15.9 C
Thessaloniki
18 C
Athens

Σε κατάσταση αποξένωσης

ΜΟΝΟΙ.
Η Χάνα Άρεντ στη μελέτη της «Οι ρίζες του ολοκληρωτισμού» πάνω στα δύο μεγάλα παραδείγματα του Ναζισμού και του Σταλινισμού, αναζητώντας τις ιδιαίτερες κοινωνικές συνθήκες που εξέθρεψαν το ρίζωμά του ολοκληρωτισμού στον 20ο αιώνα, καταλήγει στο φαινόμενο της γενικευμένης αποξένωσης των μαζών στη σύγχρονη εποχή. Γράφει ότι «η αποξένωση, που κάποτε αποτελούσε μια ακραία εμπειρία (μπορούσε κανείς να την αισθανθεί σε περιθωριακές κοινωνικές συνθήκες, όπως τα γηρατειά), έγινε καθημερινό βίωμα για τις συνεχώς πολλαπλασιαζόμενες μάζες του αιώνα μας». Έχοντας ωστόσο διευκρινίσει πιο πριν ότι «Η αποξένωση δεν είναι μοναξιά. Η τελευταία απαιτεί να είμαστε μόνοι, ενώ η αποξένωση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή όταν βρισκόμαστε με άλλους». Και επίσης ότι πρόκειται για μια κατάσταση όπου «ο άνθρωπος χάνει την πίστη που έχει στον εαυτό του σαν συνομιλητή στις σκέψεις του, καθώς και τη στοιχειώδη εμπιστοσύνη του στον κόσμο, που είναι απαραίτητη για κάθε εμπειρία. Χάνονται ταυτόχρονα το εγώ και ο κόσμος, η δυνατότητα σκέψης και αισθημάτων». Με όρους κλινικής ψυχολογίας, αυτός θα μπορούσε να είναι ένας γενικός ορισμός του ατόμου που πάσχει από μείζονα κατάθλιψη. Αλλά θα μπορούσε να αντιστοιχεί, με πιο ήπια ή λανθάνοντα συμπτώματα, και σε πολλούς τύπους ανθρώπων «του καιρού μας», που εκτός της αποξένωσης επιπλέον ζουν σε συνθήκες έντονου ανταγωνισμού.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΙ.
Σε συνθήκες γενικευμένης αποξένωσης αλλά και έντονου ανταγωνισμού, όπου κυριαρχούν τα ωφελιμιστικά κριτήρια παντού, οι άλλοι τείνουν να θεωρούνται περιττοί ή αντικαταστάσιμοι, αν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσα που εξυπηρετούν έναν ωφελιμιστικό σκοπό: κέρδος, καριέρα, εξουσία, κοινωνικό prestige ή ακόμα κι αυτό που λέμε «καλή παρέα». Το άτομο που αντιμετωπίζει συνειδητά ή ασυνείδητα έτσι τους άλλους γύρω του, που βιώνει μια τέτοια κατάσταση ή/και επιβιώνει σε μια τέτοια κατάσταση, τείνει να μην στηρίζεται πια ανιδιοτελώς σε κανέναν και να υπολογίζει τα πράγματα στη χειρότερη τους προοπτική και να συμπεριφέρεται έτσι ώστε «να προλάβει το κακό, πριν τον βρει» ή για να εξουδετερώσει την επιβουλή των άλλων. Έτσι, υιοθετεί μια αμυντική, ψυχρή λογική, χωρίς συναισθηματισμούς, χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς και ανώφελες υποχρεώσεις, αν και φροντίζει να μην απομονώνεται από τους άλλους, όχι για τη χαρά της συντροφικότητας πλέον αλλά για να μπορεί να «ελέγχει τη κατάσταση» και «για να μη χάνει ευκαιρίες», χωρίς όμως να εμπιστεύεται κανέναν. Και καθώς αποξενώνεται εσωτερικά (κυρίως όταν βρίσκεται «υποχρεωτικά» με τους άλλους) νιώθει έντονη την ανάγκη να απομονωθεί με τον εαυτό του ή /και να επικοινωνεί με τους άλλους μόνο από απόσταση ασφαλείας (π.χ. μέσω των social media σήμερα), μια ανάγκη όμως η οποία ταυτόχρονα τον ανησυχεί ως επικίνδυνη «να τον αποσύρει από την κυκλοφορία» επιδεινώνοντας την καχυποψία του. Οι μόνες ουσιαστικές επαφές που μπορεί να διατηρεί είναι με ζώα ή μικρά παιδιά… Κι όταν φτάσουν να χαθούν και αυτές οι επαφές, αρχίζει να χάνει την επαφή και με τον ίδιο τον εαυτό του.

ΞΕΝΟΙ.
Ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου, δεν είναι ο σκύλος, είναι ο εαυτός του. Ναι. Αλλά με την προϋπόθεση ότι είναι ο καλύτερος φίλος ανάμεσα σε άλλους φίλους, έστω και λίγους και διαλεχτούς. Αλλιώς, είτε βρίσκεται μαζί με άλλους είτε μόνος, νιώθει πάντα αποξενωμένος. Ξένος στον κόσμο των ξένων.

Σωτήρης Ζήκος
[email protected]

Ακολουθείστε το Cityportal.gr στο Google News για να μαθαίνετε πρώτοι όλα τα τελευταία νέα

Διαβάστε όλα τα Τελευταία Νέα (Ελλάδα, Διεθνή) στο Cityportal.gr

Cityportal.gr Live ενημέρωση: O κορωνοϊός λεπτό προς λεπτό στην Ελλάδα και παγκοσμίως

City ΕΞΟΔΟΣ

Τελευταία νέα

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Thessaloniki
few clouds
16 ° C
17.5 °
14.8 °
48 %
0.9kmh
20 %
Τρ
15 °
Τε
16 °
Πε
17 °
Πα
17 °
Σα
19 °