Το άρθρο εξερευνά τη Σκανδιναβική αστυνομική λογοτεχνία νουάρ, την ακμή της και τους κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις σκληρές, κλειστοφοβικές της ιστορίες. Η Πολύμνια Ρέγκου παρουσιάζει δύο βιβλία, της Σάρα Μπλέντελ και του Ματς Ούλσον, συγκρίνοντας τα στυλ τους και την ατμόσφαιρα του βόρειου εγκλήματος.
H Σκανδιναβική Σχολή αστυνομικής λογοτεχνίας
Όποιος αγαπά τα βιβλία μυστηρίου, φόνων και ανεξιχνίαστων υποθέσεων, έχει σίγουρα διαβάσει κάποιο βιβλίο Σκανδιναβού συγγραφέα. Κι ενώ αυτό το είδος δεν έχει τεράστια ανταπόκριση στις μεσογειακές χώρες, στη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Δανία, τη Φινλανδία και την Ισλανδία έχει μια μεγάλη ζήτηση και ακμή από τη δεκαετία του 1990 και μετά. Χαρακτηριστικό αυτής της τάσης είναι και οι πολυάριθμες σειρές με ανάλογο περιεχόμενο, Σκανδιναβικής παραγωγής, που προβάλλονται σε γνωστή τηλεοπτική πλατφόρμα.
Πολύ γρήγορα κάποιος μπορεί να σκεφτεί πως φταίει το κρύο, η βροχή, η περιορισμένη ηλιοφάνεια, και η επίδραση τους στον ψυχισμό των ανθρώπων. Μπορεί. Μεγάλη όμως επιρροή έχει ασκηθεί και από τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων σαράντα χρόνων. Οικονομική κρίση, δολοφονίες πολιτικών προσώπων και τεράστιες εισροές μεταναστών από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, άλλαξαν τον πληθυσμό, τις ιδέες και τις συνθήκες ζωής των κατοίκων των χωρών που προαναφέρθηκαν. Δεν είναι τυχαίο που συχνά στα βιβλία γίνεται αναφορά σε πολιτικές καταστάσεις ή εκδηλώσεις ρατσισμού, που συνήθως σχετίζονται με την υπόθεση. Είναι σκληρά τα αστυνομικά βιβλία Σκανδιναβών συγγραφέων. Κλειστοφοβικά. Θυμίζουν φιλμ νουάρ, παρόλο που υπάρχουν περιγραφές χρωμάτων. Οι ήρωες είναι διαταραγμένοι και διώκονται από τις προσωπικούς τους δαίμονες, ενώ οι «κακοί» κυριεύονται από ανείπωτες διαστροφές που τους οδηγούν σε βασανισμούς και φόνους. Το αχνό Σκανδιναβικό φως δεν αρκεί για να φωτίσει όλα τα σκοτάδια, γι΄αυτό αναλαμβάνουν οι δαιμόνιοι ντετέκτιβ να βρουν την άκρη του νήματος, όσο βαθιά κι αν πρέπει να ψάξουν κι όσο τρομακτικά κι αν είναι όσα ανακαλύψουν.
«Ξεχασμένα Κορίτσια», της Σάρα Μπλέντελ
Το πρώτο βιβλίο αυτού του είδους που έπεσε στα χέρια μου ήταν το «Ξεχασμένα Κορίτσια», της Σάρα Μπλέντελ, Εκδόσεις Κλειδάριθμος. Όπως ενημερώθηκα, γιατί δεν το γνώριζα, ο βασικός χαρακτήρας, η Λουίσε Ρικ, επικεφαλής του Τμήματος Ειδικών Ερευνών, πρωταγωνιστεί σε μια μεγάλη σειρά βιβλίων της συγγραφέως, η οποία είναι πολύ γνωστή διεθνώς, αφού έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία στη χώρα της και έχει ψηφιστεί τέσσερις φορές ως η δημοφιλέστερη συγγραφέας της Δανίας.
Το συγκεκριμένο έργο, όπως καταλαβαίνετε είναι γυναικεία υπόθεση. Τα θύματα, η ντετέκτιβ και η συγγραφέας είναι όλες γένους θηλυκού. Δυναμικές, ατρόμητες, ανυπεράσπιστες ή προβληματικές.
Η ιστορία ξεκινά με την ανεύρεση του πτώματος μιας άγνωστης γυναίκας, μέσα σε δάσος της Δανίας. Η Ρικ που πρέπει να λύσει την υπόθεση, ανακαλύπτει αφενός πως η γυναίκα μεγάλωσε σε ίδρυμα για κορίτσια με νοητική στέρηση και αφετέρου πως είχε δηλωθεί νεκρή, τριάντα χρόνια πριν. Μάλιστα νεκρή είχε δηλωθεί τότε και η δίδυμη αδερφή της.
Τα πράγματα περιπλέκονται καθώς γίνονται γνωστά και άλλα εγκλήματα, πάντα στο ίδιο πυκνό δάσος. Η ιστορία εξελίσσεται και η Ρικ έρχεται αντιμέτωπή με τα δικά της προσωπικά δράματα και με τρομαχτικά μυστικά του παρελθόντος της, που νόμιζε πως δε θα χρειαζόταν να αντιμετωπίσει ξανά.
Το μυθιστόρημα ήταν η πρώτη μου επαφή με αυτό το είδος. Είναι σίγουρα καθηλωτικό και οι λάτρεις αστυνομικών νουάρ θα το βρουν πολύ ενδιαφέρον. Δε μπορώ να πω πως έγινα οπαδός της Δανέζικης λογοτεχνίας, σίγουρα όμως η επαφή με τη Μπλέντελ με ώθησε να προμηθευτώ ένα ακόμη αντίστοιχο βιβλίο, το «’Όταν πέφτουν οι μάσκες»
«Όταν πέφτουν ο μάσκες»,του Σουηδού δημοσιογράφου Ματς Ούλσον.
Είπα να δω αν η συγγραφή ενός Σουηδού απέχει πολύ από εκείνη της Δανής Μπλέντελ. Το «Όταν πέφτουν ο μάσκες», Εκδόσεις Κλειδάριθμος, είναι έργο του Σουηδού δημοσιογράφου Ματς Ούλσον.
Ε, λοιπόν βρήκα ομοιότητες αλλά και πολλές διαφορές.
Το πρόσωπο που ανοίγει την συγκεκριμένη ιστορία, είναι ένα δεκάχρονο κορίτσι, η Έμμα, που εισβάλλει βραδιάτικα, αναζητώντας καταφύγιο, στο απομονωμένο εξοχικό σπίτι του δημοσιογράφου Χάρι Σβένσον. Ο ίδιος ήρωας πρωταγωνιστεί και σε άλλο βιβλίο του συγγραφέα, όπως η Ρικ στο προηγούμενο. Εδώ λοιπόν το μυστήριο καλείται να το λύσει κάποιος που δεν είναι αστυνομικός, γεγονός που βρήκα πολύ ενδιαφέρον.
Το μικρό κορίτσι είναι τόσο τρομοκρατημένο που δε λέει κουβέντα. Ο Σβένσον πρέπει να ανακαλύψει τι σχέση έχει μια ομάδα μηχανόβιων, τόσο με το κορίτσι όσο και με μια γνωστή ευκατάστατη οικογένεια της περιοχής.
Επειδή την ίδια περίοδο είχα διαβάσει συνέντευξη από μια γυναίκα που ως παιδί, είχε πουληθεί σε μια ομάδα διεστραμμένων πλουσίων Ευρωπαίων, πολύ γρήγορα υπέθεσα πως το βιβλίο σχετιζόταν με κάτι τέτοιο. Δεν θα αποκαλύψω αν έπεσα μέσα, γιατί θα αποτελούσε σπόιλερ για την ιστορία. Αν η πρόταση μου σας κινήσει την περιέργεια, θα πρέπει εσείς να το ανακαλύψετε.
Μου άρεσαν οι περιγραφές του Ούλσον. Θα ήθελα να επισκεφθώ το Σούλβικεν, όπου εκτυλίσσονται όλα και από ότι κατάλαβα, αποτελεί παραθεριστικό θέρετρο για τους Σουηδούς. Έψαξα μάλιστα και φωτογραφίες του στο διαδίκτυο, σημάδι πως ο συγγραφέας δε με άφησε ασυγκίνητη.
Μπορώ να πω πως από τα δύο αναγνώσματα, μου άρεσε περισσότερο εκείνο του Ούλσον. Ίσως η δημοσιογραφική του ιδιότητα και ο τρόπος γραφής του, να είναι πιο κοντά στα δικά μου γούστα.
Συνεχίζω να μην είμαι λάτρης της Σχολής των Σκανδιναβών. Καταλαβαίνω όμως τη δυναμική της και δεν θα αγνοήσω το επόμενο έργο που θα φτάσει στα χέρια μου.
Αν σας κούρασε η ζέστη και το δυνατό φως του ελληνικού καλοκαιριού, τα συγκεκριμένα βιβλία θα σας φέρουν κάτι από το κρύο και τη συννεφιά της Βόρειας Ευρώπης.
Γράφει η Πολύμνια Ρέγκου
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
