Ζωζώ Σαπουντζάκη: Η Βασίλισσα της Νύχτας

Πατέρας από Κωνσταντινούπολη, μητέρα από Σμύρνη. Ρίζες που μυρίζουν θάλασσα. Η Ζωζώ Σαπουντζάκη (Ζωή το βαφτιστικό της)  γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και ανέβηκε στο σανίδι στα επτά της. Επτά χρόνια. Μαζί με την αδελφή της Βάσω. Τις έλεγαν «τα Σαπουντζάκια». (Το κουκί και το ρεβίθι, έλεγαν οι ίδιες για τον εαυτό τους.)

Η Ζωζώ Νταλμάς, η μεγάλη ντίβα της εποχής, τις είδε. Και τη μία φορά που κάποιος που ξέρει, θα δει το ταλέντο σου, αρκεί, καταλαβαίνει. Όλα τα υπόλοιπα θα γίνουν ιστορία.

Και η γλύκα. Αυτή η περίφημη γλύκα. Ύστερα από μία περιοδεία των αδελφών στην Κωνσταντινούπολη το πρόσωπό της Ζωζώς μπήκε διαφημιστικό στο χαρτί περιτυλίγματος μιας σοκολάτας.
(Σκεφτείτε το: να είσαι παιδί και να κυκλοφορεί η φωτογραφία σου στις σοκολάτες.)

Το σύμπαν όμως είχε άλλα σχέδια. Η Βάσω γνώρισε έναν αξιωματικό της πολεμικής αεροπορίας. Τον παντρεύτηκε. Και έτσι το δίδυμο έσπασε, η μία αδελφή επέλεξε την οικογένεια, το σπίτι, τη συμβατική ζωή που ονειρευοταν μια γυναίκα εκείνων των καιρών. Έβγαλε τα πούπουλα, κρέμασε τα παγιετένια φορέματα, σταμάτησε να ανεβαίνει στη σκηνή.
Η άλλη, η Ζωζώ συνέχισε. Μόνη της πια. Χωρίς την αδελφή-σύντροφο. Και αυτό ίσως την πείσμωσε να αποδείξει ότι δεν χρειαζόταν κανέναν για να λάμψει.

Αθήνα: Σπάστα όλα Ζωζώ

Δεκαετία του ’50. Η Ζωζώ κατεβαίνει στην Αθήνα και κάνει πανικό.
Δεν ήταν ηθοποιός με σπουδές στο Εθνικό Θέατρο, δεν ήταν τραγουδίστρια με εκπαίδευση στο ωδείο, δεν ήταν χορεύτρια με χρόνια μπαλέτου.

Ήταν το κάτι άλλο. Το ανεπανάληπτο. Το κορίτσι που βγαίνει στη σκηνή και μαγνητίζει όλα τα βλέμματα.

(«Όλα σπάστα» τραγουδούσε – και όντως τα έσπαγαν όλα. Σπάγανε Πιάτα, ποτήρια και χάνανε τα μυαλά τους.)

Απλά ήταν η Ζωζώ. Και αυτό αρκούσε, όχι, ήταν παραπάνω από αρκετό.
(Και όλα τα υπόλοιπα, η φωνή, τα διπλώματα, τα πιστοποιητικά, οι σπουδές, τι σημασία έχουν όταν ο κόσμος εκλιπαρεί για μια σου μόνο ματιά;)

Την έμαθε χορό ο Γιάννης Δαλιανίδης, ο γείτονάς της, φαντάσου, έτσι τυχαία όπως συμβαίνουν οι μεγάλες συναντήσεις στη ζωή. Μετά ήρθαν οι επιθεωρήσεις, τα λαμπερά φώτα και τα νυχτερινά κέντρα όπου ο κόσμος πλήρωνε να τη δει. Ο Τώνης Μαρούδας ήταν αυτός που την βάπτισε «Βασίλισσα της Νύχτας» το 1958. Βασίλισσα, όχι πριγκίπισσα, όχι αστέρι, βασίλισσα, γιατί ήταν η νούμερο 1 γυναίκα που ποθούσε όλος ο ανδρικός πληθυσμός.

Ανέβαινε στα τραπέζια, όχι γιατί μεθούσε, όχι γιατί έπρεπε, απλά για το κέφι της. Για την Ζωζώ το τραπέζι ήταν το βάθρο της και από κάτω ο λαός της, οι υπηκοοι της. Έπαιρνε το μικρόφωνο και κατέβαινε ανάμεσά τους, τους άγγιζε, τους χαμογελούσε και αυτοί έλιωναν. Τραγουδούσε μαζί τους σαν να ήταν όλοι παλιοί φίλοι σε ταβέρνα του Πειραιά. Προκαλούσε, με το βλέμμα, με τη φωνή, αρκεί που ανάσενε. Με ένα λίκνισμα του κορμιού της, μοίραζε εγκεφαλικά.

Πανάκριβες τουαλέτες που κόστιζαν μηνιάτικα εργατών, φτερά στρουθοκαμήλου που ταξίδευαν από την Αφρική, πούπουλα, παγέτες που λαμπυρίζουν σαν αστέρια πεσμένα στο ύφασμα. Κοστούμια που αγόραζε από τους μεγάλους οίκους του Παρισιού, όχι από βιτρίνες, αλλά ειδικά φτιαγμένα για τις καμπύλες της, για τον τρόπο που κινιόταν. Το περίφημο κουστούμι με τις χρυσές αλυσίδες  μια πανοπλία σεξουαλικότητας. Στα γυρίσματα των ταινιών δεν έτρωγε, δεν έπινε ούτε μια γουλιά νερό, μην τυχόν φουσκώσει το στομάχι της, μην χαλάσει η γραμμή, μην προδοθεί η εικόνα από ένα ποτήρι υγρό.

Η μαμά – μάνατζερ

Η μητέρα της έκανε τη μάνατζερ – momager πριν η Chris Jenner (μητέρα – μανατζερ των Καρντάσιαν) βγει απο το αυγό της. Διαπραγματευόταν το κασέ της (ελληνιστί αμοιβή) όπως λίγοι άνδρες της εποχής τολμούσαν. Ζητούσε ποσά που έκαναν τους παραγωγούς να ιδρώνουν. Δεν υποχωρούσε. Και αυτός είναι ένας λόγος που δεν είδαμε τη Ζωζώ σε πολλές ταινίες: τα λεφτά που πρόσφεραν δεν ήταν αρκετά για τη μητέρα της, δεν άξιζαν το ταλέντο της κόρης της.

Ζωζώ Σαπουντζάκη – Γάμοι που κράτησαν λίγο ή πολύ

1951: Γιώργος Χατζηπαρασκευάς, γιατρός, μορφωμένος, σίγουρος για τη ζωή του. Δεκαοκτώ χρονών εκείνη – σχεδόν παιδί ακόμα – μεγαλύτερος εκείνος που ήξερε τι θέλει.
Τρεις μήνες κράτησε. Μόλις τρεις.
(Θυελλώδη συμβίωση, όπως λένε όταν δεν θέλουν να πουν περισσότερα. Αλλά τι σημαίνει θυελλώδης; Φωνές; Πιάτα σπασμένα; Ή απλά δύο κόσμοι που δεν ταίριαξαν ποτέ;)

1973: Ανδρέας Πολίτης, δικηγόρος με γραφεία στο κέντρο της Αθήνας. Αυτόν τον αγάπησε, όχι με το πάθος της νιότης αλλά με την ωριμότητα της γυναίκας που ξέρει πια τι ψάχνει. Είκοσι τρία χρόνια μαζί, είκοσι τρία χρόνια σταθερότητας και συντροφικότητας μέχρι που ο καρκίνος ήρθε σαν κλέφτης. Από τη διάγνωση στον θάνατό του πέρασαν μόλις τρεις μήνες – τρεις μήνες που μετατράπηκαν σε αιωνιότητα πόνου.
Μία αποβολή είχε κάνει στη ζωή της. Ένα παιδί που δεν ήρθε ποτέ.
Κανένα παιδί της δεν μεγάλωσε ποτέ.

1999 και μετά: Πύρρος Αναγνωστόπουλος. Έναν αριστοκράτη κύριο με τρόπους παλιάς σχολής, με ευγένεια που έχει χαθεί. Τον γνώρισε σε ένα ατύχημα. Εκείνος ήταν διευθυντής ασφαλιστικής εταιρείας, θαυμαστής της από χρόνια που δεν τολμούσε να την πλησιάσει. Το ατύχημα τους έφερε κοντά και μετά ήρθαν είκοσι πέντε χρόνια δίπλα-δίπλα. «Είμαστε ένα», θα πει ο Πύρρος με τον τρόπο που λένε οι άνθρωποι όταν έχουν βρει τον άνθρωπό τους. «Μόνο που με κοιτάει η Ζωζώ, γεμίζει από ευχαρίστηση.»
(Και δεν είναι αυτό που ψάχνουμε όλοι; Κάποιον που να γεμίζει μόνο που μας κοιτάει;)

Οι Έρωτες που Κουτσομπόλευε η Αθήνα

Ο Αλέξανδρος Ωνάσης.
Ναι, αυτός ο Αλέξανδρος.
«Ήταν τόσο άβγαλτος που όταν πήγε να με φιλήσει, έτρεμε», θα πει η Ζωζώ χρόνια μετά. Δεκαεπτά χρονών εκείνος, δεκαεννέα εκείνη. Την περίμενε έξω από το καμαρίνι. Άνοιγε σαμπάνιες. Πετούσε λουλούδια. Της έστελνε γράμματα από το Παρίσι: «Δεν βλέπω την ώρα να τελειώσω το σχολείο να έρθω να σε συναντήσω.»
(«Γλυκό παιδί», τον θυμάται.)

Ο Αριστοτέλης Ωνάσης ερχόταν με είκοσι άτομα από το Παρίσι. Καθόταν σε τραπέζι, μιλούσε για την Κάλλας. «Ήταν κύριος.»

Ο Σταύρος Νιάρχος καθόταν μόνος του. Γέμιζε κουτάκι από σπίρτα με λίρες και της το έστελνε για να του πει ένα τραγούδι.
(Λίρες σε κουτί σπίρτων. Lifestyle άλλης εποχής.)

Η Αμερική της πρότεινε ένα εκατομμύριο δολάρια

Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 (περίπου το 1958), η Βασίλισσα της Νύχτας βρέθηκε στην Αμερική για εμφανίσεις. Η παρουσία της στο κοσμικό κέντρο “Desert Inn” του Λας Βέγκας προκάλεσε αίσθηση. Η Ζωζώ εντυπωσίασε το αμερικανικό κοινό με το ταμπεραμέντο, τη φωνή και την εκρηκτική της σκηνική παρουσία, σε τέτοιο βαθμό που οι Αμερικανοί την αποκαλούσαν “Ελληνίδα Μέριλιν Μονρόε”. Ο μάνατζερ της Elizabeth Taylor την είδε, τρελάθηκε.

Οι ιθύνοντες των μεγάλων στούντιο και των νυχτερινών κέντρων, βλέποντας την απήχησή της, της πρότειναν ένα δεκαετές συμβόλαιο συνεργασίας με συνολικές απολαβές που άγγιζαν το 1.000.000 δολάρια, ένα αστρονομικό ποσό για τα δεδομένα εκείνης της εποχής (αν σκεφτεί κανείς την αγοραστική δύναμη του δολαρίου το 1960).

Αλλά ένεκα η νοσταλγία…Ήταν πολύ δεμένη με τη μητέρα της και το περιβάλλον της στην Αθήνα. Και βέβαια οι Αθηναικές νύχτες που ζητούσαν πίσω τη βασίλισσα τους!
Γύρισε.

Άντονι Κουίν και η Ζωζώ στην ταινία «Ο Έλληνας μεγιστάνας». Ο Χορός.

Το Σκάνδαλο της Πειραϊκής-Πατραϊκής

Μέσα της δεκαετίας του ’60.
Χριστούγεννα 1964: Ο Ευθύμιος (Θύμιος) Παπαναστασίου – φοροτεχνικός, μέτοχος της Πειραϊκής-Πατραϊκής – πάει στα μπουζούκια. Την βλέπει να τραγουδά «Όλα σπάστα».
Μένει εκστασιασμένος.

Την επισκέπτεται στο καμαρίνι με εννέα τριαντάφυλλα. Αρχίζουν κοινές εμφανίσεις στον ιππόδρομο. Ακριβά κοσμήματα. Και το χριστουγεννιάτικο δώρο του 1965: μια έπαυλη στην Κινέτα. Δέκα άλογα για τον αδελφό της Θεόδωρο. Μία Μερσεντές.

Και μετά η κατάχρηση: 15 εκατομμύρια δραχμές από την Πειραϊκή. Αυτό είναι το πιο «κοσμικό» σκάνδαλο και συνέβη τη δεκαετία του ’60

Η Ζωζώ στο εδώλιο. Ο Θεόδωρος στο εδώλιο. Κατηγορίες: αποδοχή προϊόντων εγκλήματος, ψευδορκία.

Η Κατάχρηση: Ο Παπαναστασίου, προκειμένου να εντυπωσιάσει τη Ζωζώ και να την «πολιορκήσει», φέρεται να υπεξαίρεσε από τα ταμεία της εταιρείας το μυθικό για την εποχή ποσό των 14 εκατομμυρίων δραχμών (περίπου το 1964-1967).

Τα Δώρα: Με τα χρήματα αυτά αγόρασε στη Ζωζώ την περίφημη βίλα στην Κινέτα, μια πολυτελή Mercedes, πανάκριβα κοσμήματα και 10 άλογα ιπποδρόμου.

Η Δίκη: Όταν η εταιρεία ανακάλυψε την «τρύπα» στα ταμεία της, ξεκίνησε μια πολύκροτη δικαστική διαμάχη. Η Ζωζώ Σαπουντζάκη βρέθηκε στο εδώλιο κατηγορούμενη για «αποδοχή προϊόντων εγκλήματος». Η ίδια υποστήριξε ότι δεν γνώριζε την προέλευση των χρημάτων και ότι τα δώρα ήταν δείγματα έρωτα. Πέντε μήνες φυλάκιση για ψευδορκία. Αθώωση για τη βίλα. Τελικά, η υπόθεση αυτή της κόστισε πολύ σε ψυχολογικό επίπεδο, αλλά κατάφερε να κρατήσει τη βίλα στην Κινέτα (η οποία κάηκε στις πυρκαγιές του 2018).

Η Ζωζώ είχε ξεσπάσματα. Μια λιποθυμία στο δικαστήριο. Ο Θεόδωρος ατάραχος. Πλήθος κόσμου έξω να παρακολουθεί. Καλλιτέχνες την υποστήριζαν.

«Το σπίτι το χτίσα με τον ιδρώτα μου. Δουλεύω από δέκα χρονών.»
«Έπεσα θύμα ενός άτυχου έρωτα. Ακόμα δεν μπορώ να πιστέψω πως ο άνδρας αυτός είναι καταχραστής.»
(«Ήταν ο έρωτας της ζωής μου αλλά μου έκανε κακό.»)

Ο Θεόδωρος απαλλάχθηκε. Τα κοσμήματα – 1,5 εκατομμύριο δραχμές – τα είχε ήδη επιστρέψει.

Το Τραγούδι, ο Χατζιδάκις, το Σινεμά

1955: Πρώτος δίσκος του Μάνου Χατζιδάκι, δίσκος 78 στροφών, δύο τραγούδια από τη «Στέλλα» του Κακογιάννη. Η φωνή της Ζωζώς.

«Ο Ξυπόλητος Πρίγκηψ» (1966) με τον Κώστα Βουτσά. Έγχρωμη, σινεμασκόπ, κουστούμια από το Παρίσι. «Ο Ψεύτης». «Το Θύμα». «Ο Μπαμπάς Εκπαιδεύεται».

Το νούμερο 53.131 ήταν το αληθινό τηλέφωνο του ξενοδοχείου Εξέλσιορ όπου έμενε, το έλεγε μέσα στο τραγούδι της ταινίας. Μετά την προβολή πανικός από τηλεφωνήματα θαυμαστών.

Περιουσία, Φωτιές, Διαθήκες

Η βίλα στην Κινέτα. Το σπίτι στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου.
«Έχω πουλήσει τέσσερα σπίτια από τότε που πέθανε ο Ανδρέας. Γιατί έλεγα ότι πρέπει να ζω αξιοπρεπώς. Και το αξιοπρεπώς για εμένα σήμαινε να τα σπαταλώ. Να παίρνω ρούχα, να παίρνω χρυσαφικά και να περνάω καλά.»

Η βίλα στην Κινέτα κάηκε. Δεν την έφτιαξε. «Λόγω κόστους. Ό,τι χρήματα είχα και δεν είχα, τα έβαλα σ’ αυτό το σπίτι. Την ημέρα που κάηκε, ήμουν μακριά και όταν γύρισα και το είδα, δεν έκλαψα καθόλου.»

Ζωζώ Σαπουντζάκη Ηλικία, Διαθήκη

«Δεν θυμάμαι καν πόσο χρονών είμαι, ούτε και δεν με ενδιαφέρει.»
«Γιατί να λέω την ηλικία μου;»
«Όσο είμαι, είμαι και όσο νιώθω… εγώ νιώθω νέα.»
Το μυστικό ομορφιάς: «Να σηκώνομαι κάθε πρωί και να κάνω δουλειές στο σπίτι.»
Για τον θάνατο; Δεν τον φοβάται. Δεν τον σκέφτεται.
(Πώς να περιγράψεις κάποιαν που αρνείται να μετράει τα χρόνια;)
Γεννημένη το 1933, αν πιστέψουμε τα έγγραφα, σημαίνει ότι ξεπέρασε τα ενενήντα. Αλλά οι αριθμοί ποτέ δεν την αφορούσαν.
Διαθήκη: Όλα στα ανίψια της.

Ζωζώ Σαπουντζάκη το Ελληνικό Φαινόμενο

Η Ζωζώ Σαπουντζάκη δεν ήταν μια συγκλονιστική ηθοποιός, ούτε μια ταλαντούχα τραγουδίστρια και βέβαια ουδέποτε υπήρξε χορεύτρια. Αλλά ήταν η βασίλισσα της νύχτας.
Ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο. Μία εικόνα που αποτυπώνει μια Ελλάδα μιας άλλης εποχής: τότε που στα νυχτερινά κέντρα έσπαγαν πιάτα, εφοπλιστές γέμιζαν κουτιά σπίρτων με λίρες, και σκάνδαλα που γινόταν σίριαλ στις εφημερίδες. Και οι μύθοι μεγάλωναν

Αλλά η Ζωζώ ήταν κάτι ακόμα: είχε την άρνηση να γεράσει, την αποφασιστικότητα να παραμείνει όμορφη («είμαι άβαφη όπως με γέννησε η μάνα μου»), το θράσος να ζεις όπως θέλεις..

Σε ηλικία που άλλοι αποσύρονται, εκείνη βγαίνει βόλτα στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου πιασμένη χέρι-χέρι με τον Πύρρο. Πάει στην Επίδαυρο να δει την «Ιφιγένεια». Βγαίνει σε εστιατόριο με ζωντανή μουσική.

Νοσηλεύτηκε το 2024. Και πάλι το 2026. Αναπνευστικά προβλήματα. Ο Πύρρος στο πλευρό της. «Η Ζωζώ είναι καλά», λέει.
(Και πώς να μην είναι; Δεν έχει δώσει ποτέ δικαίωμα στον χρόνο να τη σταματήσει.)

Ζωζώ Σαπουντζάκη: μία γυναίκα θρύλος. Φαινόμενο. Η μια και μοναδική Ζωζώ, η αδιαφιλονίκητη βασίλισσα της νύχτας

Λάνα Τάρνερ: Το είδωλο του σεξ με τους 8 γάμους και τη μυθιστορηματική ζωή