Αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα …

«Αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα» μας προτρέπει ο Μπρεχτ,

Σημείωση cityportal: Η παιδεία αποτελεί το θεμέλιο κάθε κοινωνικής αλλαγής, καθώς καλλιεργεί τη συνείδηση, την κριτική σκέψη και τη συλλογική δράση. Σε μια ιδανική κοινωνία μέσα από τις σχολικές κοινότητες, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές διαμορφώνουν ένα περιβάλλον δημιουργικότητας, αλληλεγγύης και ελεύθερης έκφρασης.

Στο 2ο ΓΕΛ Θέρμης, η εκπαιδευτική διαδικασία  όπως φαίνεται, δεν περιορίζεται στην απόκτηση γνώσεων, αλλά  οι εκπαιδευτικοί επιχειρούν και αγκαλιάζουν τις ανησυχίες και τα όνειρα των νέων. Η έκδοση του σχολικού περιοδικού «Σπίθα» είναι ένα μεγάλο βήμα και ταυτόχρονα μια μικρή έμπρακτη απόδειξη της δύναμης που έχει η παιδεία να αφυπνίζει συνειδήσεις και να εμπνέει δράσεις. Στο κείμενο που ακολουθεί, η φιλόλογος Τάνια Αυλογιάρη μοιράζεται την εμπειρία της από τη δημιουργία ενός δημοκρατικού σχολείου, όπου η μάθηση γίνεται βίωμα και η τέχνη εργαλείο κοινωνικής αφύπνισης.

*Η παρακάτω φωτό είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης όταν ζητήσαμε μια εικόνα που να αντιπροσωπεύει 100% το κείμενο που ακολουθεί

Αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα …

«Αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα» μας προτρέπει ο Μπρεχτ, υπενθυμίζοντας τον αέναο αγώνα του ανθρώπου για κοινωνική αλλαγή ενάντια στην αδικία, την ανισότητα και τον ολοκληρωτισμό. Η βάση κάθε αλλαγής είναι το στοίχημα της παιδείας. Όταν η παιδεία έχει ως όραμα και αποστολή την ολόπλευρη διαμόρφωση των νέων με ήθος, πνεύμα, αξίες, είμαστε πιο κοντά στη «συμπλήρωση της αλήθειας». Μια βαθιά δημοκρατική παιδεία στοχεύει στην ενεργό πολιτειότητα των νέων, ώστε ως δυναμικά υποκείμενα να ενταχθούν  μελλοντικά στην κοινωνία.

Η εκπαιδευτική κοινότητα, όσο ζοφερό είναι το κλίμα που βιώνουμε στα σχολεία, έχουμε αυτή την ευθύνη: να «μάθουμε» στα παιδιά να αγαπούν να μαθαίνουν, να βρούμε τρόπους που ερεθίζουν τη φαντασία και το ενδιαφέρον τους, να αφυπνίσουμε συνειδήσεις, να μεταγγίσουμε αξίες. Όλα τα παραπάνω όμως δεν είναι «αντικείμενα» διδασκαλίας. Η δημοκρατική αγωγή είναι βίωμα και πράξη συνάμα. Γι’ αυτό και είναι απαραίτητη η στροφή μας – ως παιδαγωγοί- σε βιωματικούς τρόπους μάθησης, που ωθούν πρώτα στην ανακάλυψη του εαυτού και έπειτα στην ανακάλυψη του κόσμου⸱ ενός κόσμου, θα έλεγα, αντιφατικού, στον οποίο καθημερινά παλεύουν οι δυνάμεις του καλού και του κακού ⸱ενός κόσμου που εξαφανίζει καθημερινά τα ίχνη της ισότητας, της ευαισθησίας, της αγάπης⸱ ⸱ενός κόσμου που από την άλλη πλευρά σε παραδειγματίζει μέσα από μικρές και μεγάλες πράξεις ανθρωπιάς, που αρκούν για να μην εγκαταλείψεις το κυνήγι της ουτοπίας ⸱ενός κόσμου που αν είσαι εκπαιδευτικός, είσαι πεπεισμένος ότι θέλεις να αλλάξεις, γιατί απλά πιστεύεις στην κοινωνία του Ανθρώπου. Άλλοι, ίσως, με πιο ρεαλιστική θεώρηση της σύγχρονης πραγματικότητας, θεωρούν ότι η παιδεία δεν έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο, – τουλάχιστον έτσι όπως είναι δομημένος. Διαφωνώ. Πιστεύω βαθιά ότι κάθε κοινωνική αλλαγή είναι αποτέλεσμα αφύπνισης, συνείδησης και παιδείας. Ιστορικά δε η πορεία εκδημοκρατισμού των θεσμών και αναγνώρισης ελευθεριών υπήρξε αποτέλεσμα της ανόδου του μορφωτικού επιπέδου της κοινωνίας. Η φωνή του ποιητή δηλώνει ένα συνεχή αγώνα για συνειδητή αλλαγή των όρων ζωής μας και διεκδίκηση ενός οράματος που μας εμπνέει να προσπαθούμε αποφασιστικά προς αυτό τον σκοπό.

Ονειρεύομαι ένα σχολείο «ανοιχτό, που σκέφτεται, συμμετέχει, δημιουργεί, μιλά, αγαπά, φαντάζεται, αγκαλιάζει με πάθος και λέει ναι στη ζωή, όχι ένα σχολείο που σιωπά και παραιτείται» όπως σοφά μας υποδεικνύει ο Π. Φρέιρε. Ένα σχολείο με μικρές «σπίθες» που είναι έτοιμες να ανάψουν και να γίνουν το φως της αλλαγής. Κάπως, έτσι,  γεννήθηκε η ιδέα για την έκδοση και κυκλοφορία του σχολικού μας περιοδικού «Σπίθα». Η Σπίθα έγινε μια φωνή δημοκρατίας, ένα ανοιχτό παράθυρο επικοινωνίας της νέας γενιάς με την κοινωνία, ένας χώρος πολυφωνίας και ελεύθερης έκφρασης της εφηβικής αγωνίας και ανησυχίας, μια διέξοδος σε μια σκληρή καθημερινότητα από τις σχολικές δραστηριότητες. Η Σπίθα αγκαλιάστηκε με αγάπη, κυρίως δε με τη συμμετοχή των παιδιών, αποδεικνύοντας ότι χρειάζονται τα κίνητρα για να ενεργοποιήσουν δυναμικά την κίνηση της σκέψης, το άγγιγμα της ψυχής των νέων, τη φαντασία και τη δημιουργική ματιά τους. Πιστεύω στις φωτεινές δυνάμεις της νέας γενιάς, στις ευαίσθητες χορδές τους, στον τρόπο που οραματίζονται τον κόσμο. Δεν είναι μια γενιά που βαδίζει σε αχαρτογράφητα νερά…είναι μια γενιά που έχει τη δύναμη με την κατάλληλη παιδεία να αναταράξει τα «λιμνάζοντα νερά» και να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον. Ως εκπαιδευτικός βρίσκω νόημα σ’ αυτή τη γενιά, καθώς με τον δημιουργικό της οίστρο με βοηθά να βαδίζω μπροστά μέσα από τη συνεργατική βιωματική μάθηση και έκφραση.

Η μαθήτρια μου Καραγιαννίδου Σόνια, υποψήφια στον τομέα των Ανθρωπιστικών Σπουδών θέλει να γίνει δημοσιογράφος. «Η συμμετοχή μου στη συντακτική ομάδα της Σπίθας και στο πολιτιστικό πρόγραμμα της οπτικοποίησης της ποίησης, μου προσέφερε τη δυνατότητα να αποδράσω από μια απαιτητική για εμένα χρονιά και να εκφραστώ ελεύθερα. Συνεργάστηκα με την ομάδα για την επίτευξη ενός συλλογικού σκοπού και απόλαυσα το ταξίδι, αποκομίζοντας πλούσιες εμπειρίες και βιώματα. Είναι σημαντικό το σχολείο να οργανώνει δράσεις που οι νέοι να μπορούμε να διοχετεύσουμε τη δημιουργική φαντασία μας και να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας» αναφέρει χαρακτηριστικά. Μια τέτοια μαρτυρία είναι αρκετή για να αντιληφθούμε οι εκπαιδευτικοί ότι ο ρόλος μας δεν περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στην παροχή γνώσης, αλλά γίνεται ακόμη πιο σύνθετος.

Υπηρετώ στο 2^ο ΓΕΛ Θέρμης «Γ. Ιωάννου» και έχω την τύχη να περιβάλλομαι από εφηβικά όνειρα, αλλά και ανησυχίες. Στο σχολείο μας υπάρχει κοινό όραμα για ένα σχολείο δημοκρατικό, συμπεριληπτικό, ανοιχτό στην κοινωνία και τα προβλήματά της. Αναπτύσσοντας δίκτυα συνεργασίας μεταξύ μας, αλλά και με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων, την τοπική κοινότητα έχουμε κατορθώσει να δημιουργήσουμε πρόσφορες συνθήκες για την προαγωγή σημαντικών αξιών για τους μαθητές μας. Συμμετοχές σε συνέδρια, διαγωνισμούς, προγράμματα, ενημερώσεις για ζητήματα σύγχρονης προβληματικής, σύνδεση με διασχολικά δίκτυα συνεργασίας, επιμορφώσεις, δράσεις και αφιερώματα σε ημέρες μνήμης, διδακτικές επισκέψεις, εκδηλώσεις, εικαστικές και καλλιτεχνικές δημιουργίες  αποτελούν βασικές μας επιδιώξεις, με στόχο το «σχολείο» της δημιουργικότητας.

Ενδεικτική είναι η μαρτυρία της Διευθύντριας Δρ. Ιφιγένειας Κωφού: « Με γνώμονα την κείμενη νομοθεσία και τον εσωτερικό κανονισμό του σχολείου και στηριζόμενοι σε πανανθρώπινες αξίες και αποδεκτές παιδαγωγικές αρχές, επιχειρούμε να οικοδομήσουμε μια δημοκρατικά οργανωμένη κοινότητα που διασφαλίζει τη συνεργασία των μελών της, χωρίς εντάσεις και συγκρούσεις, αλλά με αμοιβαίο σεβασμό και αποδοχή της προσωπικότητας κάθε μέλους της σχολικής κοινότητας και να διαμορφώσουμε ένα δημοκρατικό, παιδαγωγικό και διδακτικό-μαθησιακό πλαίσιο που διευκολύνει την απρόσκοπτη, μεθοδική και αποτελεσματική λειτουργία του σχολείου μας. Σ’ ένα πλήρως συνεργατικό πλαίσιο και με αυξημένη ενσυναίσθηση, καθημερινά προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε τη σωματική και συναισθηματική ασφάλεια των παιδιών, να διαμορφώσουμε προσωπικότητες που λειτουργούν υπεύθυνα, σέβονται τις ελευθερίες των άλλων και συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους,  να θεμελιώσουμε ένα πλαίσιο που υποστηρίζει το εκπαιδευτικό έργο και την απρόσκοπτη συμμετοχή όλων στην εκπαιδευτική διαδικασία, να διαμορφώσουμε ένα κλίμα που στηρίζει την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας όλων των μελών της σχολικής κοινότητας, να δημιουργήσουμε ευχάριστες και αποδοτικές συνθήκες διδασκαλίας και μάθησης, να καλλιεργήσουμε τις κλίσεις, τα ταλέντα και τα ενδιαφέροντα όλων των μαθητών και μαθητριών, να διαμορφώσουμε υπεύθυνους και ενεργούς πολίτες του κόσμου και να αφήσουμε το αποτύπωμά μας για ένα καλύτερο μέλλον».

Η δημιουργικότητα δίνει φωνή στη συνειδησιακή κατάσταση του ανθρώπου, αναπτύσσει τη συναισθηματική του νοημοσύνη και επιτρέπει να  εκφραστεί χωρίς τον φόβο της κοινωνικής κριτικής. Η δημιουργικότητα είναι η βάση της τέχνης και του πολιτισμού. Τέχνη και πολιτισμός ενώνουν δυνάμεις για τη διάπλαση των κριτικά σκεπτόμενων νέων. Σ’ ένα τέτοιο εκπαιδευτικό περιβάλλον ξεδιπλώνονται οι δεξιότητες και οι δημιουργικές «δυνάμεις» των παιδιών, εμπεδώνεται το όραμα της ειρήνης και της προόδου και η παιδεία γίνεται το ισχυρότερο «όπλο» για να αλλάξουμε τον κόσμο και να συνεχίζουμε -όπως εμφατικά τονίζει ο Μπρέχτ- να τον καλυτερεύουμε, συμπληρώνοντας κι άλλο τη συμπληρωμένη αλήθεια…

«Σύμφωνοι ότι όλα θα αλλάξουν

ο κόσμος κι η ανθρωπότητα

και προπαντός η αταξία των ανθρώπινων τάξεων…

Κι όταν θα ΄χετε καλυτερέψει τον κόσμο

να συνεχίσετε να τον καλυτερεύετε

αυτόν τον καλύτερο κόσμο

Συμπληρώστε κι άλλο την συμπληρωμένη αλήθεια…

Κι αν συμπληρώνοντας την αλήθεια

αλλάξατε την ανθρωπότητα, λοιπόν

αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα»

Μ. Μπρεχτ

Αυλογιάρη Τάνια, ΠΕ02 φιλόλογος  | 2^ο ΓΕΛ ΘΕΡΜΗΣ | Φωτογραφία κύρια άρθρου αρχείο Depositphotos