Η φάλαινα Timmy και τα όρια της ευαισθησίας

Σε πραγματική διαμάχη έχει εξελιχθεί η ιστορία της φάλαινας που εγκλωβίστηκε στα ρηχά νερά γύρω από το νησί Πόελ, στη Βαλτική, στα τέλη Μαρτίου.

Πρόκειται για νεαρή, αρσενική μεγάπτερη φάλαινα 4 ή 5 ετών, μήκους 10 μέτρων που ακόμα και η ονοματοδοσία της δημιούργησε δύο διαφορετικά στρατόπεδα. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ονόμασαν τη φάλαινα «Timmy», από την παραλία Timmendorfer Strand, και η γερμανική κοινωνία επιμένει να ονομαστεί «Hope», δηλαδή ελπίδα. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες εμφάνισής της επικράτησε αναστάτωση στην τοπική κοινωνία, με εκατοντάδες εκκλήσεις για βοήθεια και τεράστια κινητοποίηση των αρχών να απομονώσουν την περιοχή από τα πλήθη που έσπευσαν στην ακτή να φωτογραφηθούν με φόντο το ζωντανό «αξιοθέατο».

Οι πρώτες εκτιμήσεις

Κατά τα φαινόμενα, η φάλαινα βρέθηκε στα ρηχά νερά της Βαλτικής, μέσω της Βόρειας Θάλασσας, προερχόμενη από τον Ατλαντικό Ωκεανό, στις 20 Μαρτίου. Έκτοτε, οι εικασίες των επιστημόνων διίστανται. Οι πρώτες εκτιμήσεις έκαναν λόγο για φάλαινα που είχε πληγωθεί από δίχτυα ψαράδων, με τα οποία βρέθηκε τυλιγμένη, και έτσι έχασε τον προσανατολισμό της. Στις πρώτες όμως τρεις απόπειρες απεγκλωβισμού μέσω της αφαίρεσης άμμου με μηχανήματα εκσκαφής, το άτυχο ζώο μετακινούταν ελάχιστα και κολλούσε σε άλλη, κοντινή παραλία. Τότε οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει σωτηρία καιπρότειναν την ευθανασία του ζώου και τη μεταφορά του νεκρού κήτους σε κέντρο μελέτης θαλάσσιας ζωής.

Διαδικτυακός Εμφύλιος

Πλήθος κόσμου ευαισθητοποιήθηκε ενεργά, κάνοντας εκκλήσεις για σωτηρία και επιρρίπτοντας ευθύνη στις τοπικές αρχές. Οι δημοτικές αρχές διαβεβαίωσαν πως είχαν ήδη δαπανήσει μεγάλα ποσά (40.000 ευρώ) στις πρώτες προσπάθειες και πως δεν υπήρχε κάτι άλλο να κάνουν. Οι αντιδράσεις φούντωσαν περαιτέρω, με χαρακτηριστικό παράδειγμα μια γυναίκα η οποία, προσεγγίζοντας με βάρκα, ρίχτηκε στο νερό ώστε να φτάσει να «χαϊδέψει» το ζωντανό και να του πει ότι όλα θα πάνε καλά. Η κοινωνία διχάστηκε ανάμεσα σε όσους θεωρούσαν περιττή κάθε επιπλέον προσπάθεια και σε όσους επέμεναν να δοθεί κι άλλη ευκαιρία ζωής στην άτυχη φάλαινα.

Επιστήμονες από όλον τον κόσμο ταξίδεψαν στη Γερμανία ή πήραν θέση για το συμβάν, προκαλώντας ακόμα περισσότερα αντικρουόμενα μηνύματα. Η ίδια η Greenpeace, με ανακοίνωσή της, προέτρεψε τους ειδικούς να εγκαταλείψουν κάθε προσπάθεια, καθώς η μοίρα του ζώου είναι προδιαγεγραμμένη λόγω της πολυήμερης ακινησίας και ατροφίας. Άποψη που συμμερίζεται και η Sea Shepherd, οργάνωση διάσωσης άγριας θαλάσσιας ζωής. Το WDC (Παρατηρητήριο Φαλαινών και Δελφινών) τόνισε πως στον κόσμο της φάλαινας είναι διαδεδομένος τρόπος τερματισμού της ζωής η ήρεμη εναπόθεση σε ρηχά νερά, κάτι που δεν δικαιολογείται όμως σε νεαρές φάλαινες, εκτός αν πάσχουν από κάτι που δεν είναι εμφανές. Σύμφωνα με το δικό τους εγχειρίδιο, οι ειδικοί θα έπρεπε να προβούν σε ευθανασία και έπειτα σε νεκροψία για την εξεύρεση των αιτιών που οδήγησαν τη φάλαινα σε αυτή την απελπιστική κατάσταση.

Οι τελευταίες προσπάθειες

Στις εκκλήσεις του κόσμου ανταποκρίθηκαν δύο εκατομμυριούχοι, ένας εκ των οποίων ο Walter Gunz, ιδρυτής της αλυσίδας τεχνολογικού εξοπλισμού Media Markt, και ανέλαβαν όλο το κόστος της νέας προσπάθειας επαναπροώθησης. Δύο φουσκωτές πλατφόρμες ενεργοποιήθηκαν ώστε να σηκώσουν το βάρος της φάλαινας και να μπορέσει να μετακινηθεί, όπως και έγινε για λίγη ώρα, δίνοντας κάποια ελπίδα. Ωστόσο, ο Timmy ή Hope, πλήρως εξαντλημένος, δεν κατάφερε να κολυμπήσει περισσότερο, πόσο μάλλον να καλύψει τα 700 χιλιόμετρα που απαιτούνται ώστε να βρεθεί και πάλι στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Τα όρια της ευαισθησίας

Ενώ είναι αδιαμφισβήτητες οι καλές προθέσεις του κόσμου να σωθεί το άτυχο ζώο, ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει έχει τραυματίσει ακόμα περισσότερο τη φάλαινα Timmy. Η ατροφία και η χαμηλή περιεκτικότητα αλατιού στα ρηχά νερά έχουν καταβάλει τον οργανισμό της, ενώ το στρες από την πολυκοσμία λειτουργεί επίσης αρνητικά στην ψυχολογία του άτυχου ζώου. Σε τέτοιες περιπτώσεις γεννιέται το ερώτημα αν η ανθρώπινη ευαισθησία έχει όρια και αν, προκειμένου να ικανοποιήσουμε την αλληλέγγυα, οικολογική φύση μας, ταλαιπωρούμε ένα θαυμαστό δημιούργημα μέχρις εσχάτων.

Γράφει ο Διονύσης Ντισό