Ελένη Προκοπίου η υπέροχη χορεύτρια και ηθοποιός

Η Ελένη Προκοπίου χορεύτρια, ηθοποιός και χορογράφος, υπήρξε μία από τις πιο λαμπερές και ξεχωριστές παρουσίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και του θεάτρου της δεκαετίας του ’60, συνδυάζοντας μοναδικά το ταλέντο της στην υποκριτική και τον χορό.

Γεννημένη στην Αθήνα στις 7 Ιουλίου 1939, βρέθηκε μόλις στα έξι της χρόνια στη σχολή χορού της Λουκίας Σακελλαρίου-Κωτσοπούλου, στο Ωδείο Αθηνών. Εκεί, δίπλα της στο μπαρέ, δοκίμαζε τα ίδια βήματα ένα άλλο ανερχόμενο ταλέντο: η Μάρθα Καραγιάννη. Πριν ακόμη αποφοιτήσουν, στα τέλη της δεκαετίας του ’50, τα δύο κορίτσια συνέπρατταν ήδη σε παραστάσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Το θεατρικό σανίδι την είχε ήδη ερωτευτεί. Μόλις 14 ετών, πάτησε τη σκηνή του θεάτρου «Ολύμπια» στον Πειραιά ως παρτενέρ του Δημήτρη Ιβάνωφ — του κορυφαίου χορευτή της εποχής. Λίγο αργότερα, η συνάντησή της με τον Βαγγέλη Σειληνό γέννησε ένα μυθικό χορευτικό ντουέτο. Από το 1960 έως το 1965, οι δυο τους σάρωναν τις αθηναϊκές επιθεωρήσεις: το κοινό τους αποθέωνε το ίδιο βράδυ στο θέατρο και την αμέσως επόμενη εβδομάδα στη μεγάλη οθόνη.

Από τον Κούνδουρο στη χρυσή εποχή της Finos Film

Ο κινηματογράφος την αγκάλιασε αρχικά μέσα από τον χορό: «Ραντεβού της Κυριακής» (1960), «Αθήνα τη νύχτα» και «Προδομένη αγάπη» (1962). Η ουσιαστική υποκριτική της αποκάλυψη, όμως, ήρθε το 1963 στις αριστουργηματικές «Μικρές Αφροδίτες» του Νίκου Κούνδουρου — μια ταινία που ταξίδεψε στα διεθνή φεστιβάλ και κατέκτησε το παγκόσμιο κοινό. Έναν χρόνο μετά, μεταμορφώθηκε στην αισθησιακή Γκιουλινάρ στον «Εμίρη και τον κακομοίρη», μια ανατολίτισσα πριγκίπισσα πλασμένη από τη σεναριακή φαντασία.

Το 1965 υπήρξε το σημείο καμπής. Μετά το «Πρόσωπο της ημέρας», ήρθε το εκρηκτικό «Ραντεβού στον αέρα», όπου χόρεψε, έπαιξε και εντάχθηκε οριστικά στη μεγάλη οικογένεια της Finos Film. Την ίδια χρονιά συμμετείχε και στο «Και οι… 14 ήταν υπέροχοι».

Το 1966 ήταν η χρονιά της απόλυτης κυριαρχίας της: πρωταγωνίστησε σε πέντε ταινίες μέσα σε μόλις δώδεκα μήνες («Παράνομοι πόθοι», «Το συρτάκι της αμαρτίας», «5.000 ψέματα», «Οι κυρίες της αυλής», «Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος»). Αν χρειάζεται μία μόνο σκηνή για να καταλάβει κανείς το αποτύπωμά της, αυτή είναι από τις «Κυρίες της αυλής»: το νερό που τρέχει ορμητικά από τη χαλασμένη βρύση κι ο Κώστας Πρέκας που παλεύει μαζί της — ένα διαχρονικό διαμάντι της ελληνικής κωμωδίας, εγγεγραμμένο στη συλλογική μας μνήμη. Παράλληλα, με τον Γιώργο Πάντζα συγκρότησαν ένα από τα πιο αγαπημένα και εμπορικά ζευγάρια του σινεμά, συνυπάρχοντας σε πέντε ταινίες.

Οι ώριμες παραγωγές και η τελευταία πριγκίπισσα

Από το 1967, παρά τον περιορισμό των προϋπολογισμών στις κινηματογραφικές παραγωγές, η ίδια παρέμεινε ακλόνητη πρωταγωνίστρια. Στα φιλμ «Μίνι φούστα και καράτε», «Ο Μπούφος», «Ένας ιππότης με τσαρούχια» και «Δάκρυα για έναν αλήτη», μοιράστηκε την οθόνη με ιερά τέρατα όπως ο Νίκος Σταυρίδης, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, η Τζένη Ρουσσέα και ο Σωτήρης Μουστάκας, ενώ δεν έλειψε ούτε μία θεατρική σεζόν από το σανίδι.

Το κύκνειο άσμα της στον κινηματογράφο ήρθε το 1972 με «Το κοροϊδάκι της πριγκιπέσσας» της Finos Film. Υποδυόμενη μια αφελή ηθοποιό και χορεύτρια, έναν ρόλο που λειτούργησε σχεδόν ως ποιητικός, ειρωνικός αποχαιρετισμός στη μέχρι τότε διαδρομή της, στάθηκε μπροστά στην κάμερα για τελευταία φορά, κυοφορώντας ήδη τη νέα της ζωή.

Η συνειδητή επιλογή της σιωπής

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70 παντρεύτηκε τον επιχειρηματία Αντώνη Συρίγο, τον οποίο είχε γνωρίσει σε κινηματογραφικά γυρίσματα. Πήρε την απόφαση να αποσυρθεί οριστικά από τα φώτα της δημοσιότητας και να αφοσιωθεί στην κόρη τους, Ειρήνη.

Συχνά, τέτοιες πρόωρες αποχωρήσεις αντιμετωπίζονται με μελαγχολία, σαν μια ανεκπλήρωτη απώλεια για την τέχνη. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Σε έναν χώρο που σπάνια επιτρέπει στους υπηρέτες του να αποχωρήσουν με ψηλά το κεφάλι, η Ελένη Προκοπίου επέλεξε να φύγει στην ακμή της, όταν το κοινό την λαχταρούσε ακόμα. Αυτή η επιλογή φανερώνει μια σπάνια εσωτερική δύναμη και έναν χαρακτήρα που δεν χωρά σε συμβατικές φιλμογραφίες.

Η πόλη, πάντως, δεν την ξέχασε ποτέ. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2006, ο Δήμος Αθηναίων της απένειμε το Μετάλλιο της Πόλης των Αθηνών, τιμώντας στο πρόσωπό της τη χρυσή εποχή του ελληνικού σινεμά.

Η αναπάντεχη επιστροφή στη Θεσσαλονίκη

Η τελευταία της καλλιτεχνική πράξη γράφτηκε εκεί που κανείς δεν το περιμένε. Τον Μάρτιο του 2024, 52 ολόκληρα χρόνια μετά την αποχώρησή της, η φωνή της ακούστηκε υποβλητική στο Θέατρο «Αμαλία» της Θεσσαλονίκης, ηχογραφημένη για τις ανάγκες του μονολόγου «Το κορίτσι μου».

«Με έπεισε η εγγονή μου να συμμετέχω στην παράσταση όπου παίζει κι εκείνη», είπε σε μία από τις σπάνιες εξομολογήσεις της.

Έτσι, η «Κυρία της Αυλής» συνάντησε για τελευταία φορά το κοινό της σε μια θεατρική αίθουσα της Θεσσαλονίκης. Χωρίς την εικόνα που κάποτε λάτρεψε ο φακός, αλλά με μόνη τη φωνή της να γεφυρώνει το σκοτάδι με το φως της σκηνής, εκεί όπου βάδιζε η εγγονή της.

Η Ελένη Προκοπίου έφυγε από τη ζωή στις 27 Σεπτεμβρίου 2026, σε ηλικία 87 ετών.  Όμως, κάθε φορά που μια ασπρόμαυρη ταινία θα προβάλλεται στην τηλεόραση, η παρουσία της θα παραμένει ανεξίτηλη, ανέγγιχτη από τον χρόνο.