Ανθή Θάνου | Συνέντευξη: Λίγοι άνθρωποι στη ζωή κατάφεραν να κάνουν δουλειά τους αυτό που αγαπούν και τους ευχαριστεί. Η Ανθή Θάνου συγκαταλέγεται σε αυτούς τους λίγους. Το κεφάλαιό της είναι η πίστη σ’ αυτό που κάνει και μια γάργαρη φωνή.
Σε μια εποχή που η εικόνα κυριαρχεί, τα τελευταία 25 χρόνια έχει αφιερωθεί στην προφορική αφήγηση, ασχολείται εξ ολοκλήρου με την τέχνη της αφήγησης παραμυθιών και η Θεσσαλονίκη είναι πια, το σπίτι της. Με καταγωγή από ένα καμποχώρι της Λαμίας, εκεί όπου έζησε υπέροχα παιδικά χρόνια ανάμεσα στη σκόνη του καλοκαιριού, τη μυρωδιά της βροχής και την παγωμένη ανάσα του χειμώνα, ήρθε από πολύ νωρίς σε επαφή με τον κόσμο των παραμυθιών, τις ιστορίες και τις θύμησες, τις παγανιστικές δοξασίες του τόπου της.
Εκτός από την σπουδαία πορεία της ως επαγγελματίας αφηγήτρια, η Ανθή Θάνου διαθέτει στο ενεργητικό της ένα πλούσιο βιογραφικό γεμάτο συνεργασίες, παραστάσεις, δράσεις, βιωματικά εργαστήρια και σεμινάρια αφήγησης με εισηγήτρια την ίδια. Σπούδασε Νηπιαγωγός στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών από το οποίο μεταπτυχιακά πιστοποιήθηκε για εξειδικευμένη επιμόρφωση στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Το παραμύθι στην εκπαίδευση: δημιουργική ανάγνωση και αξιοποίηση».
Ανθή Θάνου | Συνέντευξη
Με την μεγάλη εμπειρία και την αγάπη που έχει για την αφήγηση, η Ανθή Θάνου μίλησε στο cityportal.gr για εκείνα τα ερεθίσματα που την οδήγησαν στην προφορική αφήγηση παραμυθιών, το συναρπαστικό ταξίδι της επαγγελματικής της πορείας, τον “ρόλο” της ως δασκάλα προφορικής αφήγησης, αλλά και για την ιστορία της προφορικής αφήγησης στη χώρα μας, τις εφαρμογές της στη σύγχρονη εποχή, για τον ρόλο και τη σημασία της σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, καθώς και τη δυνατότητα αξιοποίησής της για την πρόληψη παραβατικών συμπεριφορών μεταξύ των εφήβων.
Απολαύστε την!
[Προφορική αφήγηση σημαίνει να ζωντανεύεις ιστορίες και παραμύθια, με το σώμα, τη φωνή και την ψυχή σου.]
Είστε επαγγελματίας προφορική αφηγήτρια. Εξηγήστε μας, τι ακριβώς σημαίνει αυτό και πόσο εξοικειωμένοι είμαστε στην Ελλάδα με αυτές τις έννοιες;
- Προφορική αφήγηση σημαίνει να ζωντανεύεις ιστορίες και παραμύθια, με το σώμα, τη φωνή και την ψυχή σου. Σημαίνει να δανείζεις την ανάσα σου στους ήρωες και τις ηρωίδες και να τους/τις επιτρέπεις για μια στιγμή να μιλήσουν για πράγματα μυστικά, φανερά και ίσως και ανείπωτα. Είναι μια ζωντανή, διαδραστική τέχνη που βασίζεται στη στιγμή και στη σχέση με το κοινό. Στην Ελλάδα, αν και η παράδοση της ιστόρησης είναι βαθιά ριζωμένη στην μνήμη της υπαρξής μας, η προφορική αφήγηση τα τελευταία χρόνια άρχισε να κερδίζει χώρο σε φεστιβάλ, σχολεία και πολιτιστικούς χώρους.
Από μικρή είχατε αυτό το “μικρόβιο” για την αφήγηση; Πώς γεννήθηκε η αγάπη σας για την αφήγηση παραμυθιών, μύθων και ιστοριών;
- Ο παππούς και η γιαγιά έβαλαν την σπίθα αυτής της μεγάλης αγάπης για τα παραμύθια. Ακολούθησα ένα μονοπάτι χαραγμένο και περπατημένο από προγονικές μορφές που γύρευαν τη φωνή μου για να ακουστούν ξανά, λόγια παρηγορητικά, λόγια θεραπευτικά, λόγια λυτρωτικά. Τις ακολούθησα, τις ακολουθώ και ελπίζω να το κάνω για πολύ καιρό ακόμα!
Ποιες ήταν οι πρώτες σας καλλιτεχνικές επιρροές; Ποια η πρώτη παράσταση που θεωρείτε πως σας καθόρισε;
- Με επηρέασαν πολύ οι γυναίκες στο χωριό που μαζεύονταν και λέγανε ιστορίες, θύμησες, παγανιστικές δοξασίες που σε έκαναν να ανατριχιάζεις. Αργότερα, με επηρέασαν οι πρωτοπόροι νεοαφηγητές στην Αθήνα. Θυμάμαι μια παράσταση και δεν θυμάμαι ούτε πού, ούτε από ποιον, αλλά έχω ακόμα στη μνήμη μου τις εικόνες της ιστορίας, το ρυθμό και τη σιωπή στο κοινό. Μια ιερή σιωπή που την έκοβες με το μαχαίρι. Εκεί κατάλαβα τη δύναμη της παύσης, της σιγής, του βλέμματος, αλλά κυρίως τη δύναμη του αρχετυπικού
παραμυθιού που άκουγα.
Πότε και πώς ξεκίνησε η επαγγελματική σας ενασχόληση με την προφορική αφήγηση;
- Δειλά, δειλά ξεκίνησα το 1999 να μοιράζομαι παραμύθια και επαγγελματικά από το 2003, μια χρονιά πολύ σημαντική για μένα, αφού εκτός από την επαγγελματική μου ταυτότητα απέκτησα για πρώτη φορά την ταυτότητα της μάνας.
[Η μουσική είναι η σκιά της αφήγησης.]
Οι παραστάσεις αφήγησης σας γίνονται με τη συνοδεία μουσικής. Πώς προέκυψε αυτό το “πάντρεμα”; Ποια η συμβολή της μουσικής κατα τη γνώμη σας και πώς προχωρήσατε στη συνεργασία με τον Αλέξανδρο Μακρή;
- Η μουσική είναι η σκιά της αφήγησης. Ενισχύει τη συναισθηματική ένταση, δημιουργεί ρυθμό, ταξιδεύει τον ακροατή. Με τον Αλέξανδρο ανταμώσαμε στην κόψη του ξυραφιού, εννοώ σε μια πολύ δύσκολη προσωπική στιγμή για μένα. Η ευγενική και διακριτική προσωπικότητά του ήταν αυτή και είναι αυτή που με συγκινεί. Υπερταλαντούχος, δίνει ήχο σε ό,τι εγώ φαντάζομαι με τις λέξεις. Η συνεργασία μας βασίζεται στην εμπιστοσύνη και στον κοινό σεβασμό για την ιστορία.
[Η αφήγηση λειτουργεί καθησυχαστικά, προσφέρει πρότυπα, ενδυναμώνει την ελπίδα.]
Από την εμπειρία σας, ποια θα λέγατε πως είναι τα “οφέλη” της αφήγησης παραμυθιών, μύθων και ιστοριών σε παιδιά; Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμα και ως ένα θεραπευτικό «εργαλείο» πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης σε αποκλίνουσες ή/ και παραβατικές συμπεριφορές παιδιών – εφήβων;
- Η προφορική αφήγηση είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο ανάπτυξης και ενδυνάμωσης της παιδικής προσωπικότητας. Πέρα από τον ψυχαγωγικό της χαρακτήρα, συμβάλλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια της φαντασίας, της δημιουργικότητας και της συγκέντρωσης. Ενισχύει τη γλωσσική ανάπτυξη, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο και βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν πιο σύνθετες έννοιες μέσα από απλές, ζωντανές εικόνες και αφηγηματικές δομές. Παράλληλα, η αφήγηση καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, αφού μέσα από τους ήρωες και τις καταστάσεις που βιώνουν, τα παιδιά μαθαίνουν να μπαίνουν στη θέση του άλλου, να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται συναισθήματα. Η ενεργητική ακρόαση και η συμμετοχή σε μια ζωντανή αφήγηση ενισχύει και την αυτοέκφραση, λεκτική και συναισθηματική. Σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ανασφάλειες ή ακόμα και τραυματικές εμπειρίες, η αφήγηση μπορεί να έχει καθαρά θεραπευτικό χαρακτήρα. Μέσα από τις ιστορίες, βρίσκουν συμβολικές εικόνες που τους επιτρέπουν να μιλήσουν για δύσκολα βιώματα με ασφάλεια και απόσταση. Η αφήγηση λειτουργεί καθησυχαστικά, προσφέρει πρότυπα, ενδυναμώνει την ελπίδα. Σε εφήβους, μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά και αποτρεπτικά απέναντι σε παραβατικές ή αποκλίνουσες συμπεριφορές, δημιουργώντας ένα χώρο όπου η φαντασία, η αναζήτηση ταυτότητας και τα ερωτήματα της ηλικίας μπορούν να εκφραστούν δημιουργικά και χωρίς κριτική. Η δύναμη του συμβολισμού, η ταύτιση με μυθικούς ήρωες και οι αφηγηματικές μεταφορές λειτουργούν σαν ένας καθρέφτης, βοηθώντας τους νέους να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους και να επεξεργαστούν την προσωπική τους πορεία. Η αφήγηση, όταν γίνεται με σεβασμό, συνέπεια και φροντίδα, μπορεί να είναι μια γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στο παιδί και τον κόσμο.
Πώς επιλέγετε τις θεματικές και το υλικό των παραστάσεών σας;
- Εμπνέομαι από το τώρα, τη στιγμή, τα ερωτήματα του κόσμου, τις ανάγκες του κοινού. Συχνά με οδηγούν τα ίδια τα παιδιά ή και οι εκπαιδευτικοί. Άλλες φορές, μια ιστορία «με βρίσκει» και ξέρω ότι πρέπει να της δώσω πνοή.
Ποια είναι τα συναισθήματα που βιώνετε ως αφηγήτρια μέσα από αυτή την ενδιαφέρουσα και συναρπαστική διαδικασία, αλλά και από την επικοινωνία σας με το κοινό;
- Κάθε παράσταση είναι μοναδική. Δημιουργείται μια αόρατη χορδή ανάμεσα σε βλέμματα, ανάσες, λέξεις. Το κοινό γίνεται συνοδοιπόρος. Αυτή η σύνδεση είναι βαθιά ανθρώπινη και λυτρωτική. Συν-κίνηση ίσως είναι η πιο κατάλληλη λέξη για να περιγράψω το συναίσθημά μου.
[…όλοι έχουμε ανάγκη να ακούμε ιστορίες. Οι μικροί για να χτίσουν τον εσωτερικό τους κόσμο και οι μεγάλοι, για να τον θυμηθούν.]
Φαντάζομαι πως το κοινό σας είναι μικτό. Μικροί – μεγάλοι. Πως αντιδρούν οι μεν και πως οι δε; Από τη μακροχρόνια εμπειρία σας, τι τους αρέσει περισσότερο;
- Τα παιδιά ζουν την ιστορία γελάνε, αγωνιούν, συμμετέχουν αυθόρμητα. Οι ενήλικες πιο σιωπηλά, αλλά συχνά μου λένε: «ξεχάστηκα». Αυτό για μένα είναι το πιο δυνατό σχόλιο. Από κάθε παραμύθι ο καθένας «παίρνει» αυτό που έχει ανάγκη τη συγκεκριμένη στιγμή που ακούει την ιστορία. Επίσης, κάθε ιστορία έχει πολλά επίπεδα κατανόησης. Αυτό, όμως, που αρέσει και στους δύο είναι η αλήθεια της στιγμής. Η αφήγηση που δεν είναι μηχανική, αλλά εμπνευσμένη, ειλικρινής, γεμάτη ρυθμό και συναίσθημα. Επίσης, αγαπούν πολύ τις ιστορίες με χιούμορ, ανατροπή, αλλά και εκείνες που μιλούν για το φόβο, την αγάπη, την απώλεια, τη γενναιότητα. Τελικά, πιστεύω ότι όλοι έχουμε ανάγκη να ακούμε ιστορίες. Οι μικροί για να χτίσουν τον εσωτερικό τους κόσμο και οι μεγάλοι, για να τον θυμηθούν.
Εκτός από τις παραστάσεις, πραγματοποιείτε και σεμινάρια για την τέχνη της αφήγησης. Είναι μία εξίσου δημιουργική και απαιτητική διαδικασία; Πώς νιώθετε σε αυτό τον “ρόλο”;
- Είναι μια διαδικασία απαιτητική, αλλά και βαθιά αποκαλυπτική, τόσο για τους συμμετέχοντες/συμμετέχουσες, όσο και για εμένα. Τα σεμινάρια αφήγησης δεν είναι απλώς τεχνική εξάσκηση στη μετάδοση μιας ιστορίας, είναι μια εσωτερική διαδρομή. Μέσα από τις ασκήσεις, τις αφηγήσεις και τη βιωματική προσέγγιση, οι συμμετέχοντες έρχονται σε επαφή όχι μόνο με τον λόγο, αλλά κυρίως με τον εαυτό τους. Έχω δει ανθρώπους να ανακαλύπτουν ξανά τη φωνή τους, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Άνθρωποι που ξεκινούν διστακτικά, ντροπαλά, και σταδιακά αρχίζουν να παίρνουν χώρο, να εκφράζονται, να
αφήνονται. Η διαδικασία αυτή τους δίνει αυτοπεποίθηση, αλλά και μια αίσθηση σύνδεσης με κάτι ατόφιο. Είναι σαν η αφήγηση να ανοίγει μια πόρτα στη μνήμη και να φέρνει στην επιφάνεια κομμάτια της προσωπικής τους ιστορίας. Για μένα, ως δασκάλα, είναι μεγάλη τιμή να συνοδεύω αυτή τη διαδικασία. Είναι συγκινητικό να βλέπω τους ανθρώπους να ξεδιπλώνονται, να εμπιστεύονται τη φωνή και τη φαντασία τους, να παίζουν ξανά σαν παιδιά. Δεν είναι εύκολο απαιτεί εμπιστοσύνη, ασφάλεια, τόλμη. Αλλά είναι και βαθιά δημιουργικό. Στα σεμινάρια χτίζεται κοινότητα. Μια μικρή ομάδα ανθρώπων που αρχίζει να μοιράζεται λέξεις, ιστορίες, βλέμματα, σιωπές. Αυτή η συλλογικότητα της αφήγησης, κάτι που χάνεται στην καθημερινότητά μας αναδύεται ξανά, και γίνεται χώρος έκφρασης, επικοινωνίας και εξέλιξης.
Τι μπορεί να αποκομίσει κανείς από τα σεμινάρια αφήγησης και σε ποιους απευθύνονται;
- Τα σεμινάρια αφήγησης απευθύνονται σε παιδαγωγούς, καλλιτέχνες, γονείς, θεραπευτές, ή απλώς σε ανθρώπους που αγαπούν τις ιστορίες. Μαθαίνουν τεχνικές, αλλά κυρίως μαθαίνουν να ακούν για την ακρίβεια να αφουγκράζονται και να αφηγούνται με αλήθεια.
Υπάρχει κάποια στιγμή ή μία συνεργασία στην διαδρομή σας έως τώρα, που να ξεχωρίζετε;
- «Αναμνήσεις σε κάδρα» μια δράση που απευθύνονταν σε ενήλικες ηλικίας άνω των 65 ετών και υλοποιήθηκε στο MOMus-Mουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. Εκεί περίσσεψε η συγκίνηση…
Ως καλλιτέχνιδα, από πού αντλείτε έμπνευση; Υπάρχει κάτι που να σας δημιουργεί αισιοδοξία, προκειμένου να συνεχίζετε να κάνετε αυτό που αγαπάτε;
- Έμπνευση είναι τα λαϊκά παραμύθια και αισιοδοξία πάλι τα παραμύθια, αφού αυτοί ζήσαν καλά, ε μπορούμε και εμείς καλύτερα!
Γιατί η αναβίωση μιας τόσο παλιάς τέχνης, όπως είναι η τέχνη της προφορικής αφήγησης, ζωντανεύει τόσο έντονα τα τελευταία χρόνια;
- Ίσως, γιατί έχουμε ανάγκη από πραγματική, αληθινή επαφή, γνήσια ανόθευτη επικοινωνία χωρίς φτιασίδια με λόγο προφορικό που μας συνδέει με τον πυρήνα της ύπαρξής μας και τον αρχετυπικό μας αληθινό κόσμο δημιουργώντας έτσι ξανά την κοινότητα πέρα από τις οθόνες.
[Η αφήγηση στο σχολείο δεν είναι πολυτέλεια ή κάτι έξτρα, είναι μια παιδαγωγική πράξη με ψυχή.]
Η αφήγηση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στο σχολείο; Και εάν ναι, με ποιους τρόπους;
- Η προφορική αφήγηση μπορεί να αξιοποιηθεί στο σχολείο με πολλούς και ουσιαστικούς τρόπους όχι μόνο ως μέσο διδασκαλίας, αλλά και ως μέσο επικοινωνίας, έκφρασης και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης. Ένα καλά επιλεγμένο παραμύθι, μύθος ή ιστορία μπορεί να φωτίσει ιστορικά γεγονότα, να εξηγήσει φυσικά φαινόμενα, να ανοίξει συζητήσεις γύρω από κοινωνικά ή ηθικά διλήμματα. Τα παιδιά συνδέονται πιο βαθιά με την πληροφορία, όταν τους μεταφέρεται μέσα από μια αφήγηση που εμπλέκει το συναίσθημα και τη φαντασία. Η ιστορία μιλά στην καρδιά. Η αφήγηση στο σχολείο δεν είναι πολυτέλεια ή κάτι έξτρα, είναι μια παιδαγωγική πράξη με ψυχή. Δημιουργεί δεσμούς, ενισχύει την κατανόηση και τη φαντασία, διδάσκει χωρίς να διδάσκει. Και ίσως το πιο σημαντικό: θυμίζει στα παιδιά και στους εκπαιδευτικούς πως η μάθηση μπορεί να είναι
χαρά, παιχνίδι και βαθιά ανθρώπινη επαφή.
Όταν ξεκινούσατε τα πρώτα σας επαγγελματικά βήματα, ποιες ήταν οι προσδοκίες σας; Πλέον, κατά πόσον αυτές οι προσδοκίες έχουν υλοποιηθεί;
- Δεν είχα προσδοκία και για αυτό όλα όσα έγιναν μου φαίνονται τεράστια!
Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;
- Φέτος το χειμώνα, θα συνεχίσουμε τα παραμύθια του Σαββάτου στο βιβλιοπωλείο Γιάφκα για τους μικρούς μας φίλους, στο Alte Fablon για τους ενήλικες, επισκέψεις στα σχολεία, εργαστήρια αφήγησης για νέους και παλιούς φίλους των παραμυθιών, ευελπιστούμε στη συνέχεια του προγράμματος 65+ και εκδοτικά ετοιμάζω ένα βιβλίο με διηγήματα, το οποίο θα κυκλοφορήσει μέσα στο καλοκαίρι, μια συλλογή με Χριστουγεννιάτικα παραμύθια για παιδιά με QR και μια …έκπληξη για τους ενήλικες!
Οι ιστορίες, οι μύθοι και τα παραμύθια έρχονται να κάτσουν πάνω στον πόνο μας, στην αμφιβολία μας, στη χαρά μας και να της δώσουν μια άλλη διάσταση
Η ζωή μας αναμφίβολα έχει τα χαρακτηριστικά παραμυθιού, γεμάτη με όμορφες, αλλά και πολύ δύσκολες, ακόμη και σκληρές – στην πορεία να μας «ταλανίζουν». Με εξελίξεις που δεν είχαμε προβλέψει και ανατροπές, οι οποίες μας οδηγούν σε νέα μονοπάτια ζωής και δράσης, «ανατροφοδοτώντας» μας διαρκώς με σκέψεις και δυνατά συναισθήματα. Και βέβαια με συνεχείς επιλογές, στις οποίες καλούμαστε να δώσουμε απαντήσεις για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε.
Τα παραμύθια συχνά αποκαλύπτουν μεγάλες αλήθειες, διδάσκουν ήθος χωρίς διδακτισμό κι η αφήγηση είναι το μέσο εκείνο που μπορεί να μας βγάλει από την ύπνωση της καθημερινότητας, από την ασφάλεια της ευπρέπειας, από τη ρουτίνα της σωστής εκφοράς του λόγου.
Ο αφηγητής ή η αφηγήτρια ξεκινά το μοίρασμα και τελικά, μας κάνει να “βουτήξουμε” στο παραμύθι κατανυκτικά και συγχρόνως με ελευθερία – ακόμη και με τις σιωπές της στην αφήγηση. Μας βοηθά να συνδεθούμε, να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας, τους φόβους, μα και τα όνειρα μας και κυρίως, να είμαστε παρόντες στη στιγμή.
► Info:
Βρείτε την Ανθή Θάνου στα Social Media
- Ελεύθερος χρόνος, Διασκέδαση, Ψυχαγωγία, Απόψεις, Πολιτισμός, Βιβλία: Αναρωτιέσαι τι γίνεται στην Θεσσαλονίκη, πού να πας και τι να κάνεις ή με τι να ασχοληθείς σήμερα, αύριο ή τις επόμενες μέρες; Οι Top εκδηλώσεις (συναυλίες, παραστάσεις, γιορτές, φεστιβάλ αλλά και χρήσιμες πληροφορίες για χόμπι, δραστηριότητες, μαθήματα, δράσεις και όλα τα ΔΩΡΕΑΝ event που γίνονται στην πόλη, όλα θα τα βρείτε στο CITY GUIDE και στο ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ του cityportal.gr.
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
