Διαβάσαμε «Ο Ναυτικός Χάρτης» (Τα Αγαπημένα μας βιβλία)

Κριτική βιβλίου: «Ο Ναυτικός Χάρτης» | Συγγραφέας Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε (Arturo Perez-Reverte) | Εκδόσεις Πατάκη | ISBN 9789601606002 | Αριθμός Σελίδων 534 | Διαστάσεις 14 x 21

Υπάρχουν αντρικά βιβλία; Υπάρχουν γυναικεία; Όταν ένας συγγραφέας γράφει, έχει στο μυαλό του το κοινό στο οποίο απευθύνεται; Σύμφωνα με έρευνες το μεγαλύτερο ποσοστό των αναγνωστών παγκοσμίως, είναι γένους θηλυκού. Κι αν ο δημιουργός έχει στο μυαλό του μια άκρως αρσενική ιστορία, τον επηρεάζει αυτή η έρευνα;

«Ο Ναυτικός Χάρτης» του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε 

Ο Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε καθόλου δε νοιάστηκε για τις έρευνες και τα ποσοστά όταν αποφάσισε να γράψει το βιβλίο «Ο Ναυτικός Χάρτης». Είχε μια ωραία περιπέτεια στο μυαλό του και αποφάσισε να την καταγράψει. Μια περιπέτεια πλούσια σε ιστορικά γεγονότα, κυνήγι θησαυρού και έναν μονόπλευρο έρωτα, ικανό να μετατρέψει σε πειθήνιο ακόλουθο, έναν δυνατό, ώριμο άντρα. Αν μπορούσα να δώσω φύλο σε ένα βιβλίο, το συγκεκριμένο είναι σίγουρα γένους αρσενικού.

Ο Ρεβέρτε δεν είναι ένας απλός Ισπανός συγγραφέας. Γεννημένος το 1951 στην Καρθαγένη, δούλεψε 21 χρόνια ως πολεμικός ανταποκριτής, καλύπτοντας αναρίθμητες ένοπλες συγκρούσεις, μέχρι που χρειάστηκε να παλέψει και ο ίδιος για τη ζωή του, κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα, να χρησιμοποιήσει όπλα και να σωθεί τελικά, χάρη σε αντάρτες της περιοχής. Είναι λοιπόν ένας άνθρωπος που θα μπορούσε κάλλιστα να πρωταγωνιστήσει σε ένα από τα βιβλία του και νομίζω, πως τουλάχιστον στο συγκεκριμένο, το κάνει. Τον Ιούνιο του 2003 έγινε επίσημο μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας της Ισπανίας, ενός από τα πιο σημαντικά ιδρύματα της χώρας, ενώ είναι και ο επίτιμος διδάκτωρ του Πολυτεχνείου της Καρθαγένης.

«.. διαβάζει μόνο βιβλία για τη θάλασσα… μόνο αυτά τον ενδιαφέρουν»

Στο έργο «Ο Ναυτικός Χάρτης» ο βασικός χαρακτήρας είναι ένας άνεργος, απογοητευμένος ναυτικός, ο Κόυ. Ο Κόυ δεν είναι ελκυστικός, δεν έχει χρήματα, οικογένεια, σύντροφο, μα το χειρότερο από όλα αυτά τα «δεν», είναι πως δεν έχει πλοίο. Ο συγγραφέας εμβαθύνει στον ψυχισμό του ήρωα του, και έτσι αντιλαμβανόμαστε πόσο βασανιστική είναι, για έναν άνθρωπο της θάλασσας, αυτή η έλλειψη. Χαρακτηριστικά αναφέρει πως δεν αγαπά τη στεριά γιατί «η θάλασσα είναι καθαρή… ο αέρας είναι δροσερός, οι πληγές επουλώνονται γρήγορα…» ή πως «.. διαβάζει μόνο βιβλία για τη θάλασσα… μόνο αυτά τον ενδιαφέρουν».

Ο Κόυ είναι επιρρεπής στους μπελάδες. Τους βρίσκει ή τον βρίσκουν χωρίς δυσκολία. Έχει σκεφτεί μάλιστα και διάφορες θεωρίες για όλα αυτά που του συμβαίνουν, χρησιμοποιώντας τα αρχικά γράμματα για να περιγράψει τις καταστάσεις, ΝΧΠΑ, Νόμος του να Χορεύεις με την Πιο Άσχημη, ή ΝΚΤΣ, Νόμος των Καθόλου Τυχαίων Συναντήσεων. Η θεωρία των καθόλου τυχαίων συναντήσεων και η αδυναμία του στις όμορφες γυναίκες, είναι η αφορμή για την περιπέτεια που διαδραματίζεται μέσα στις σελίδες του βιβλίου.

Η Τάνχερ Σότο μπαίνει μοιραία στο δρόμο του και φέρνει τα πάνω κάτω. Μια γυναίκα γοητευτική, έξυπνη και πολύ μυστηριώδης, από εκείνες τις άπιαστες υπάρξεις που άντρες σαν τον Κόυ μπορούν μόνο να χαζεύουν, καθώς τους προσπερνούν μέσα σε ένα εντυπωσιακό αμάξι ή ένα ακριβό γιοτ. Η εμφάνιση της, το ντύσιμο και η ζωή της δεν έχουν καμμιά ταύτιση με εκείνη του άνεργου ναυτικού. Η Τάνχερ έχει άψογο στυλ και πλήρη έλεγχο των αντιδράσεων, των λέξεων και των κινήσεων της, είτε βρίσκεται σε ένα χώρο δημοπρασιών, είτε στο γραφείο της στο Ναυτικό Μουσείο της Μαδρίτης ή ακόμη και σε ένα σκάφος που ταλαντεύεται μεσοπέλαγα, προκαλώντας της απίστευτη ναυτία.

Αυτή η μυστηριώδης γυναίκα προσφέρει στον ήρωα δουλειά, δίνοντας του αυτό που επιθυμεί τόσους μήνες, την ευκαιρία να βρεθεί ξανά μέσα στο αγαπημένο του υγρό στοιχείο. Η δουλειά δεν είναι απλή, αφού δεν πρόκειται για ταξίδι ρουτίνας αλλά για ένα κυνήγι θησαυρού, από εκείνα που κραυγάζουν «Προσοχή! Κίνδυνος». Ο Κόυ θα πρέπει χρησιμοποιώντας έναν παμπάλαιο Ναυτικό Χάρτη, να ανακαλύψει το ναυάγιο ενός πλοίου, που βυθίστηκε στις Νοτιοανατολικές ακτές της Ισπανίας το 1767. Το πλοίο αυτό ονομαζόταν «Dei Gloria» και ήταν το πιο γρήγορο και καλύτερα εξοπλισμένο μπρίκι του Τάγματος των Ιησουιτών. Επιπλέον τα ναυάγιο δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Το μπρίκι καταδιώχθηκε από ένα πειρατικό, αντιστάθηκε και τελικά βυθίστηκε διαλυμένο, αφού όμως κατάφερε να πάρει στο βυθό μαζί του και τον διώκτη του. Γιατί να αντισταθεί το «Dei Gloria»; Γιατί να μην αναζητήσει βοήθεια στις κοντινές ακτές; Σύμφωνα με το δελτίο φόρτωσης, κουβαλούσε ζάχαρη, καπνό και βαμβάκι˙ άξιζε το φορτίο του μια τέτοια θυσία;

Οι πληροφορίες που μας δίνει ο Ρεβέρτε δείχνει βαθιά μελέτη του ναυτικού κόσμου. Μέσα από τον Κόυ ο συγγραφέας ανακαλεί γεγονότα που συνέβησαν σε προηγούμενα ταξίδια, με τη ματιά που μόνο ένα μέλος πληρώματος θα μπορούσε να περιγράψει, ή να επηρεαστεί από αυτά. Μαθαίνουμε πως ο παλιός χάρτης του Ουρούτια είναι απαραίτητος στην ανακάλυψη του ναυαγίου, καθώς είναι ο ίδιος ακριβώς που χρησιμοποίησε το χαμένο μπρίκι. Το 1767 ο μεσημβρινός Γκρίνουιτς δεν ήταν το σημείο 0 για τον εντοπισμό του γεωγραφικού μήκους, όπως είναι σήμερα. Επίσης ένα ναυάγιο δεν αυτό που δείχνουν οι ταινίες αλλά σάπια ξύλα καλυμμένα από τόνους άμμου, ενώ η ανάσυρση αντικειμένων από τη θάλασσα είναι παράνομη χωρίς άδεια.

Η Τάνχερ γνωρίζει πολύ καλά το Ναυτικό Δίκαιο, όλους τους κινδύνους, τις δυσκολίες και τις απαγορεύσεις. Αν πράγματι το πλοίο που αναζητά μετέφερε καπνό, ζάχαρη και βαμβάκι, τι είναι αυτό που ψάχνει στο κουφάρι του και γιατί εμπιστεύεται έναν άγνωστο, άνεργο ναυτικό, ενώ όπως φαίνεται γνωρίζει ισχυρούς ανθρώπους στη Μαδρίτη; Ποιος είναι ο Νίνο Παλέρμο, ο άντρας με την κοτσίδα τα βαριά χρυσαφικά και τα δύο διαφορετικά μάτια, που ψάχνει ό,τι και εκείνη; Είναι επικίνδυνος κακοποιός ή μήπως η γοητευτική γυναίκα είναι «ο κακός» της ιστορίας;

Ο Ναυτικός Χάρτης του Ρεβέρτε, όπως είπα και στην αρχή είναι ένα αντρικό βιβλίο. Αυτό ακριβώς το κάνει τόσο ενδιαφέρον στα μάτια μιας γυναίκας αναγνώστριας. Συνδυάζει ιστορία, μυστήριο, περιπέτεια και γνώση της επιστήμης της πλεύσης, όλα ειπωμένα με αρρενωπότητα.

Αν επιθυμείτε ένα θαλάσσιο ταξίδι, διαβάστε το. Ο Κόυ και η Τάνχερ είναι έτοιμοι να σαλπάρουν στα νερά της Μεσογείου, κι έχουν χώρο για πολλούς ακόμη επιβάτες.

Γράφει η Πολύμνια Ρέγκου

«Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες» Ντέλια Όουενς (τα αγαπημένα μας βιβλία)