Γιώργος Μιχαλάκος «Είμαστε εδώ για να ρισκάρουμε» Συνέντευξη

Το «Λιωμένο Βούτυρο» του Σάκη Σερέφα που είδαμε στο Metropolitan είναι μια συγκλονιστική παράσταση. Είναι η αληθινή ιστορία της Λούλας, της γυναίκας που δολοφονήθηκε από τον σύζυγό της τη δεκαετία του ’60 στη Θεσσαλονίκη επειδή ήθελε να γίνει “ντιζέζ” και να ζήσει τη ζωή της. Δεν είναι υλικό για εύκολη κατανάλωση, θα σας θυμώσει και θα σας προβληματίσει. Είναι ένα έργο που “προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί ως κωμωδία”, όπως γράφει ο Σερέφας, χωρίς να ξέρει αν το καταφέρνει ή αν πρέπει να το καταφέρει.

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Μιχαλάκος, που ανέβασε την παράσταση με μεγάλη επιτυχία στην Ανοιχτή Θεατρική Σκηνή 2025 και την πήγε περιοδεία στην Κύπρο, δεν είχε πρόθεση να κάνει τη γυναικοκτονία θέαμα. Ούτε να την εξωραΐσει. Ούτε να δικαιολογήσει τον Τάσο. Αυτό που έκανε, με δύο ηθοποιούς που αφηγούνται, παίζουν, τραγουδούν και δημιουργούν το μουσικό περιβάλλον με ένα πιάνο, ήταν να φωτίσει τη ζωή μιας γυναίκας που δεν θα ακούσουμε ποτέ. “Δεν θα ακούσουμε ποτέ το πραγματικό της βέλασμα”, λέει. Και αυτό ισχύει για κάθε θύμα γυναικοκτονίας που λείπει από ανάμεσά μας.

Με αφορμή την έλευση της παράστασης στο Metropolitan: The Urban Theater για έξι μόνο παραστάσεις (30 Ιανουαρίου – 8 Φεβρουαρίου), μιλήσαμε με τον Γιώργο Μιχαλάκο για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην κατανόηση και τη δικαιολογία, για το πώς η κωμωδία και η τραγωδία συνυπάρχουν στη ζωή όπως “γιν και γιανγκ” και για το γιατί το θέατρο της Θεσσαλονίκης πρέπει επιτέλους να σταματήσει να νιώθει υποδεέστερο της Αθήνας.

Γιώργος Μιχαλάκος | Συνέντευξη

Η Λούλα μπορεί να υπήρξε θύμα, λέει ο Μιχαλάκος, αλλά το γεγονός ότι τόλμησε να διεκδικήσει την ελευθερία της την καθιστά ηρωίδα. Και έτσι θέλει να τη θυμόμαστε.

• Το “Λιωμένο Βούτυρο” βασίζεται σε πραγματικό έγκλημα πάθους της δεκαετίας του ’60 στη Θεσσαλονίκη. Σας προβλημάτισε το πώς θα σκηνοθετήσετε μια γυναικοκτονία χωρίς να την εξωραΐσετε ή να την κάνετε θέαμα;

Σήμερα, αν θέλαμε να μιλήσουμε για την δολοφονία της Λούλας, θα την ορίζαμε ως γυναικοκτονία και όχι έγκλημα πάθους. Η κοινωνία μας αλλάζει και έτσι οφείλουν να αλλάζουν και οι τίτλοι ειδήσεων, τα έμφυλα στερεότυπα και η ανοχή στη βία κατά των γυναικών. Νομίζω πως είναι αδύνατο να εξωραΐσει κανείς μια τέτοια υπόθεση. Αυτό που προσδοκούμε, είναι με εργαλείο τη θεατρική πένα του Σερέφα, να φωτίσουμε στιγμές από τη ζωή μιας ακόμα γυναίκας που της στέρησαν τη ζωή. Ακόμα και αν δεν μπορέσουμε ποτέ να ακούσουμε την φωνή της ίδιας.

• Ο Σάκης Σερέφας γράφει ότι το έργο “προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί ως κωμωδία”. Αυτό το “προσπαθεί” είναι πολύ ενδιαφέρον. Πώς κρατάτε την ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και στο τραγικό χωρίς να υπονομεύσετε κανένα από τα δύο; Πώς δουλεύετε σκηνοθετικά αυτή την αμφιθυμία;

Η κωμωδία και η τραγωδία συνυπάρχουν στη ζωή. Είναι γιν και γιανγκ. Σκηνοθετικά, μου αρέσει να παρατηρώ τον κόσμο γύρω μου. Η απλή καθημερινότητα των ανθρώπων είναι αυτή που μου δίνει έμπνευση.

• Τι είναι αυτό που μπορεί να ελκύει έναν σκηνοθέτη σε ιστορίες όπου το δράμα και το κωμικό συνυπάρχουν;

Μια περουβιανή παροιμία λέει: «Γάμος χωρίς κλάμα και κηδεία χωρίς γέλιο δεν γίνονται».

• Δύο ηθοποιοί παίζουν όλους τους ρόλους, αφηγούνται, τραγουδούν, δημιουργούν το μουσικό περιβάλλον με ένα πιάνο. Αυτό το meta-θεατρικό επίπεδο τι σας επιτρέπει να πείτε για τη γυναικοκτονία που δεν θα μπορούσατε να πείτε με ρεαλιστική αφήγηση;

Πολλά, αλλά και ταυτόχρονα λίγα- τόσα ώστε να αφήσουμε τον θεατή ελεύθερο να τον οδηγήσει η σκέψη του στα δικά του προσωπικά μονοπάτια. Η ιστορία της Λούλας είναι αποσπασματική. Την ακούμε μέσα από πρόσωπα τυχαίων, αλλά και δικών της ανθρώπων. Η ίδια δεν θα μας μιλήσει ποτέ. « Δεν θα ακούσουμε ποτέ το πραγματικό της βέλασμα.» Και αυτό συμβαίνει δυστυχώς και στην πραγματική ζωή με όσες γυναίκες λείπουν πια από ανάμεσά μας.

• Το κείμενο προσπαθεί να κατανοήσει τα κίνητρα του Τάσου. Αυτό είναι επικίνδυνο έδαφος – ανάμεσα στην κατανόηση και τη δικαιολογία υπάρχει λεπτή γραμμή. Πώς το χειρίζεστε σκηνοθετικά; Πού βάζετε όρια;

Ο χαρακτήρας του Τάσου έχει έναν μικρό μονόλογο στο φινάλε του έργου. Αξίζει να δει κανείς από κοντά τον σκηνοθετικό χειρισμό της σκηνής εκείνης (ας μην κάνω παραπάνω spoilers). Πάντως, δεν αφαιρέσαμε ατάκες από το κείμενο του. Ο Σάκης Σερέφας εύστοχα τοποθετεί στην αφήγηση του Τάσου την πατριαρχική αντίληψη και σκέψη. Πρόκειται για μια νοοτροπία που ακόμα δυστυχώς δεν έχει αλλάξει στις μέρες μας.

• Η Λούλα ήθελε να γίνει “ντιζέζ” (τραγουδίστρια), να φύγει από το χωριό, να ζήσει τη ζωή της. Σήμερα θα λέγαμε ότι διεκδικούσε την αυτονομία της. Πώς βλέπετε αυτόν τον χαρακτήρα; Και πώς αποφεύγετε να την κάνετε απλά “θύμα”;

Η Λούλα όπως κάθε άνθρωπος είχε τα δικά της όνειρα και τις δικές της ελπίδες. Μπορεί να έχουν περάσει πάνω από 80 χρόνια, όμως για πολλές γυναίκες στην χώρα μας, οι φιλοδοξίες τους υποβαθμίζονται ή δεν εκπληρώνονται ποτέ. Η Λούλα μπορεί να υπήρξε θύμα μιας γυναικοκτονίας, όμως το γεγονός πως τόλμησε να διεκδικήσει την ελευθερία της την καθιστά ηρωίδα -και έτσι θέλουμε να την θυμόμαστε-.

• Δουλεύετε με νέους ηθοποιούς (Ελίνα Αντωνίου, Μιχάλης Στεφανίδης) σε υλικό που απαιτεί πολλαπλότητα – να είναι αφηγητές, να παίζουν χαρακτήρες, να τραγουδούν. Τι αναζητάτε σε έναν ηθοποιό όταν δουλεύετε τέτοιο υλικό; Πώς τους κατευθύνετε;

Για εμένα, το θέατρο ξεκινάει από τον ηθοποιό. Ελαφρώς παλαιομοδίτικο ίσως, αλλα αυτό είναι το πιστεύω μου. Αναζητώ ηθοποιούς που στη πρόβα περνάνε όσο καλά όσο και στη παράσταση, την διαχειρίζονται σαν μια ζώνη δημιουργίας και αναμέτρησης με τον εαυτό τους.

Είμαι σίγουρος πως η Ελίνα και ο Μιχάλης θα συνεχίσουν να έχουν μια λαμπρή και δημιουργική πορεία. Προσωπικά, πέρα από τον επαγγελματισμό, διακρίνω τους συνεργάτες μου για το ήθος, την αγάπη και την ενέργεια που φέρουν εντός και εκτός πρόβας.

• Το ελληνικό θέατρο σήμερα πού πιστεύετε ότι βρίσκεται; Τι του λείπει, τι χρειάζεται να αλλάξει στα θέματα που αγγίζει; Και το θέατρο της Θεσσαλονίκης; 

Για το ελληνικό θέατρο δεν θέλω να προβώ σε γενικές δηλώσεις. Υπάρχουν σίγουρα παθογένειες για τις οποίες θα μπορούσαμε να συζητάμε για μέρες.

Το θέατρο της Θεσσαλονίκης συγκεκριμένα πρέπει να σταματήσει να νιώθει υποδεέστερο της Αθήνας. Οφείλουμε να βάλουμε ένα τέλος στο διαχωρισμό και να κάνουμε το κοινό της πόλης να καταλάβει πως είμαστε εδώ για να ρισκάρουμε.

Λιωμένο Βούτυρο του Σάκη Σερέφα | Metropolitan: The Urban Theater