Κατερίνα Γανδά: Ποιος είναι τελικά ηλίθιος;

Στο «Δείπνο Ηλιθίων» του Francis Veber, η Κατερίνα Γανδά αναλαμβάνει μια διπλή αποστολή-πρόκληση: να ενσαρκώσει δύο εντελώς διαφορετικούς γυναικείους χαρακτήρες στην ίδια παράσταση. Η Κριστίν Μπροσάν, η σύζυγο που διεκδικεί τη θέση της, και η Μαρλέν Σασέρ, η ερωμένη που λειτουργεί με πάθος και αυθορμητισμό, μοιράζονται κάτι κοινό: και οι δύο έχουν εξαπατηθεί από τον ίδιο άνθρωπο.

Σε αυτή τη συνέντευξη, η Κατερίνα μας ξεναγεί στα παρασκήνια της κωμωδίας-φαινόμενου που παρουσιάζεται στο Metropolitan, μιλώντας για τις προκλήσεις του ρυθμού, τη μαγεία της χημείας ανάμεσα στους ηθοποιούς και το υπαρκτό ερώτημα που κρύβεται πίσω από το γέλιο: ποιος είναι τελικά ηλίθιος;

Κατερίνα Γανδά | Συνέντευξη

Παίζεις δύο πολύ διαφορετικούς γυναικείους χαρακτήρες: την Κριστίν Μπροσάν, τη σύζυγο του εκδότη, και τη Μαρλέν Σασέρ. Ποιες είναι οι βασικές διαφορές ανάμεσά τους; Πώς αλλάζει ο τρόπος που στέκεσαι, μιλάς και κινείσαι για την καθεμία;

• Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον σκηνοθέτη μας, Πασχάλη Αραμπατζή, που με εμπιστεύθηκε να παίξω δύο πραγματικά διαφορετικές γυναίκες. Αυτή η εναλλαγή στο έργο μου αρέσει πολύ. Από τη μια έχουμε την Κριστίν, τη σύζυγο του Πιέρ Μπροσάν. Είναι μια γυναίκα σταθερή που κάνει συνειδητές επιλογές. Ξέρει τι θέλει και τι χρειάζεται, τα διεκδικεί και τολμάει να αποχωρήσει από οτιδήποτε δεν της αρκεί. Ενεργεί, πράττει και επιλέγει για τη σχέση της. Φυσικά κατά τη διάρκεια του έργου και με τις διάφορες εξελίξεις του, παρατηρούμε ότι και η ίδια, πάνω στην απογοήτευση ή στη λύπη της, λειτουργεί με σχετική αστάθεια και χωρίς σιγουριά. Από την άλλη έχουμε τη Μαρλέν, την κρυφή ερωμένη του Πιέρ Μπροσάν. Είναι μια γυναίκα που λειτουργεί με περισσότερο ενθουσιασμό και αυθορμητισμό. Επίσης με περισσότερα πάθη. Ίσως είναι και λίγο αβοήθητη. Στη δική της σχέση, την απορρίπτουν. Όσον αφορά στη σκηνική προσέγγιση, βασίστηκα περισσότερο στη διαφοροποίηση της διάθεσης και του συναισθήματος. Έτσι, θα έλεγα ότι η Κριστίν έχει πιο σταθερό και συγκεκριμένο τρόπο στον λόγο και στην κίνηση, ενώ η Μαρλέν πιο εκφραστικό και έντονο. Πρόκειται για δύο γυναίκες με διαφορετική αισθητική σε όλα. Επειδή τις συμπαθώ και τις δύο, θα κλείσω με αυτό που τις ενώνει: Είναι δυο γυναίκες συναισθηματικά και ερωτικά εξαπατημένες από τον ίδιο άνθρωπο που αγαπούν.

Το «Δείπνο Ηλιθίων» εστιάζει κυρίως στους άνδρες χαρακτήρες και το «παιχνίδι» τους. Πώς βρίσκεις τη θέση των γυναικείων χαρακτήρων μέσα σ’ αυτή την ιστορία; Νιώθεις ότι η Κριστίν και η Μαρλέν λειτουργούν ως καθρέφτες που αποκαλύπτουν την υποκρισία των ανδρών ή έχουν τη δική τους ανεξάρτητη πορεία;

• Παρόλο που κοινό και ήρωες περιμένουν το πολυπόθητο δείπνο ηλιθίων, αυτό δεν πραγματοποιείται ποτέ. Συγκρούσεις, αποκαλύψεις, αποφάσεις και ένα μεγάλο κυνηγητό, δίνουν τη θέση τους στα χρυσά πιρούνια που περιμένουμε να δούμε. Θα προτιμούσα να μη διαχωρίσω τους άντρες από τις γυναίκες, καθώς θεωρώ ότι πρόκειται για ένα έργο σχέσεων και καταστάσεων. Ένα έργο περισσότερο κοινωνικού περιεχομένου και λιγότερο των διαφορών των δύο φύλων. Υποκρισία φαίνεται να έχει κυρίως ο ένας από τους τέσσερις αντρικούς ρόλους, ο Πιέρ Μπροσάν. Όλοι οι χαρακτήρες ακολουθούν τη δική τους ανεξάρτητη πορεία και κανένας ταυτόχρονα γιατί όταν μιλάμε για ανθρώπινες σχέσεις, υπάρχει και το προσωπικό όφελος αλλά και οτιδήποτε παράγεται από την αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων.

Ο Veber είναι δάσκαλος του timing στην κωμωδία. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στο να κρατάς τον καταιγιστικό ρυθμό ζωντανό; Υπάρχουν στιγμές που πρέπει συνειδητά να «κρατήσεις» μια παύση για να αφήσεις το κοινό να αντιδράσει;

• Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στις κωμωδίες είναι αρκετές. Ο ρυθμός και η πιστότητα σε ό,τι έχει συμφωνηθεί από σκηνοθέτη και ηθοποιούς είναι σημαντικά. Υπάρχει περίπτωση ένα αστείο του ίδιου του κειμένου, της σκηνοθεσίας ή της μεταφοράς του από τον ηθοποιό να εκτιμηθεί πολύ περισσότερο από όσο νομίζαμε και το αντίθετο. Υπάρχει περίπτωση ένα κοινό να είναι περισσότερο ντροπαλό. Μία ακόμη πρόσκληση σε σχέση με τον ρυθμό και τα αστεία είναι η επανάληψη. Πολλές φόρες, οι ηθοποιοί μιας κωμωδίας, προσπαθώντας να επαναλάβουμε, να θυμηθούμε και να διατηρήσουμε τον ρυθμό, τα αστεία και συγκεκριμένες παύσεις, αντιμετωπίζουμε την πρόκληση της έλλειψης του αυθορμητισμού και της φυσικότητας. Θα έλεγα πως είναι απαραίτητη η 100% παρουσία μας και η αφοσίωση σε οτιδήποτε έχει συμφωνηθεί, σε συνδυασμό με την όρεξη και τον ενθουσιασμό της πρώτης φοράς.

Όταν βλέπουμε μια παράσταση και λέμε «έχουν χημεία οι ηθοποιοί», τι κρύβεται πραγματικά πίσω από αυτό; Είναι κάτι που συμβαίνει αυθόρμητα ή υπάρχουν συγκεκριμένα «τρικ» και σκηνοθετικές οδηγίες που βοηθούν; Πώς καταφέρατε εσείς ως θίασος να δημιουργήσετε αυτή την αίσθηση της φυσικής αλληλεπίδρασης πάνω στη σκηνή;

• Η πρώτη και η αυθόρμητη απάντηση που σκέφτομαι είναι ότι η χημεία είναι μαγική και γεννιέται από την αρχή. Αναλύοντας λίγο τη σκέψη μου, θα έλεγα ότι είναι και άλλα πολλά και χρειάζεται προσπάθεια για να διατηρηθεί. Είναι αποδοχή, σεβασμός, εκτίμηση, καλή διάθεση και χώρος για όλους. Θυμάμαι ότι και στις πρόβες αλλά και στις παραστάσεις γελούσαμε και γελάμε πολύ και αφήνουμε χώρο ο ένας στον άλλον να υπάρχει. Είτε στην παράσταση, είτε στα καμαρίνια. Θέλω να ευχαριστήσω τους τέσσερις συμπαίκτες μου για όλα και να δηλώσω ότι είμαι χαρούμενη που είμαι μαζί τους.

Παρόλο που είναι κωμωδία, το έργο θέτει ένα σοβαρό ερώτημα: «Ποιος είναι τελικά ηλίθιος;» Πώς ισορροπείς ανάμεσα στο να κάνεις το κοινό να γελάσει και να του αφήνεις ταυτόχρονα χώρο να σκεφτεί αυτό το υπαρκτικό ερώτημα;

• Πολύ σωστά θέσατε την ερώτηση “ποιος είναι τελικά ηλίθιος;”. Αυτήν ακριβώς την απορία έχω και εγώ όσο περνάει ο καιρός. Αρχικά τι θα πει ηλίθιος; Και υπάρχει συγκεκριμένη ετυμολογία της λέξης; Ποιος κρίνει; Και ποιος κρατάει μια ζυγαριά για να μας εξηγήσει ποιος είναι περισσότερο; Αυτό που σκέφτομαι συνέχεια είναι ότι έχω υπάρξει ηλίθια για πολλούς, όπως και έχω χαρακτηρίσει πολλούς ανθρώπους ηλίθιους. Εμείς προσπαθούμε να μένουμε πιστοί σε ό,τι κάνουμε και το κοινό με βάση τα ερεθίσματα, βγάζει τα δικά του συμπεράσματα.

Πότε κατάλαβες ότι το θέατρο είναι αυτό που θέλεις να κάνεις στη ζωή σου; Υπήρξε μια συγκεκριμένη παράσταση ή ρόλος που σε σημάδεψε ως θεατή πριν γίνεις ηθοποιός;

• Από αρκετά μικρή, θυμάμαι στα οικογενειακά τραπέζια ότι με έβαζαν και έπαιζα σκηνές από παλιές ελληνικές ταινίες γιατί χαιρόμουν πολύ. Κάποια στιγμή, όταν ήμουν γύρω στα 6-7 είχαμε πάει με το σχολείο μου σε παιδική παράσταση. Μου άρεσε πολύ. Θυμάμαι ότι μετά την παράσταση είδα μια ηθοποιό που έπαιζε και τη θαύμασα πολύ. Φορούσε το τζιν της παντελόνι και με εντυπωσίασε πως ήταν κάποια άλλη μετά την παράσταση. Είχα πει από μέσα μου “πόσο τυχερή που το κάνει. Μακάρι να το κάνω κι εγώ κάποια στιγμή “. Η επόμενη φορά ήταν όταν είδα τη Φαύστα του Μποστ από την ομάδα “εξ αμάξης” που συμμετείχαν και οι θείοι μου. Πάλι το ίδιο είχα πει. Μετά απλά το προσπάθησα όσο μπορούσα.

Αν μπορούσες να δώσεις μία συμβουλή στον εαυτό σου όταν ήσουν φοιτήτρια θεάτρου – ή σε έναν σημερινό 20χρονο που ξεκινάει – ποια θα ήταν;

• Στον 20χρονο εαυτό μου, όπως και σε έναν νέο άνθρωπο που ξεκινάει να ασχολείται με το θέατρο, θα έλεγα να έχει πίστη στον εαυτό του, να προσπαθεί, να παρατηρεί και να ακούει. Επειδή υπάρχει έντονος ενθουσιασμός στις μικρότερες ηλικίες, κάτι που μου αρέσει πολύ και μεγαλώνοντας το ζηλεύω , χρειάζεται παράλληλα να υπάρχει υπομονή και επιμονή. Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την όμορφη συνέντευξη και σας προσκαλούμε να δειπνήσετε μαζί μας!

Μιλώντας με την Κατερίνα Γανδά, γίνεται φανερό ότι το «Δείπνο Ηλιθίων» είναι κάτι παραπάνω από μια καλοκουρδισμένη κωμωδία. Είναι ένας καθρέφτης που μας επιστρέφει τις δικές μας αντιφάσεις, τις ετικέτες που κολλάμε εύκολα στους άλλους και την αυταπάτη της ανωτερότητας.

Η ίδια, με ειλικρίνεια και χιούμορ, παραδέχεται ότι έχει υπάρξει «ηλίθια» για πολλούς, όπως και έχει χαρακτηρίσει άλλους έτσι. Και ίσως αυτή η ειλικρίνεια είναι που κάνει την παράσταση τόσο ανθρώπινη. Γιατί στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι ποιος είναι ηλίθιος, αλλά πώς όλοι μας, κάποτε, έχουμε παίξει και τους δύο ρόλους.

Το ραντεβού είναι στο Δείπνο Ηλιθίων του Francis Veber | Metropolitan: The Urban Theater

Δείπνο Ηλιθίων του Francis Veber | Metropolitan: The Urban Theater