Το καλοκαίρι του 1982, ένας σφουγγαράς στα νερά της νότιας Τουρκίας αντίκρισε στον βυθό κάτι πρωτόγνωρο, μεταλλικά κομμάτια σε σχήμα τεντωμένης δοράς βοδιού, σαν «μπισκότα με αυτιά», σκορπισμένα στην άμμο, σε βάθος σαράντα έως εξήντα μέτρων.
Ο άνθρωπος λεγόταν Μεχμέτ Τσακίρ. Αυτό που έβλεπε ήταν χάλκινοι πλίνθοι με προεξοχές στις γωνίες, φτιαγμένοι έτσι ώστε να μεταφέρονται εύκολα από δύο ανθρώπους και να στοιβάζονται σε ένα αμπάρι. Δεν ήταν κοσμήματα ούτε σκεύη. Ήταν πρώτη ύλη, έτοιμη να λιώσει και να αναμειχθεί με κασσίτερο σε αναλογία δέκα προς ένα για να γίνει μπρούντζος. Και ο μπρούτζος ήταν το υλικό που εκείνη την εποχή όπλιζε στρατούς και έχτιζε εργαλεία σε όλη τη Μεσόγειο. Χωρίς να το ξέρει, ο σφουγγαράς μόλις είχε εντοπίσει ένα από τα σημαντικότερα ναυάγια στην ιστορία της αρχαιολογίας.
Το πλοίο ήταν μικρό, δεκαπέντε μέτρα μήκος και πέντε πλάτος, φτιαγμένο από κέδρο του Λιβάνου με τη μέθοδο του «κελύφους», όπου το εξωτερικό σκαρί κατασκευάζεται πρώτο και στη συνέχεια ενισχύεται εσωτερικά. Ταξίδευε πριν από τρεισήμισι χιλιάδες χρόνια, γύρω στο 1300 π.Χ., κάπου ανάμεσα στην Κύπρο και το Αιγαίο. Δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του. Βυθίστηκε φορτωμένο και το φορτίο του παρέμεινε σφραγισμένο στον βυθό για τριάντα τρεις αιώνες, μέχρι να το εντοπίσει τυχαία ένας σφουγγαράς.
Έντεκα ανασκαφικές αποστολές (1984–1994) και περισσότερες από είκοσι δύο χιλιάδες καταδύσεις έφεραν στο φως κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό εμπορικό φορτίο: έναν πλήρη χάρτη του κόσμου της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, αποτυπωμένο όχι με μελάνι, αλλά με χαλκό, γυαλί και χρυσό.
Βάση των ευρυματων συμπεραίνουμε ότι το πλοίο είχε αναχωρήσει πιθανότατα από κυπριακό ή συρο-καναανιτικό λιμάνι και κατευθυνόταν προς τα δυτικά, με τελικό προορισμό πιθανώς κάποιο μυκηναϊκό ανάκτορο στην ηπειρωτική Ελλάδα ή κάποιο λιμάνι του Αιγαίου όπως η Ρόδος.
Γιατί το ναυάγιο του Ουλουμπουρούν είναι μοναδικής σημασίας και σπουδαιότητας
- Ο Χαλκός και ο Κασσίτερος: Δέκα τόνοι χαλκού και ένας τόνος κασσίτερου, σε αναλογία ακριβώς δέκα προς ένα, η απόλυτη συνταγή για την παραγωγή ορείχαλκου (μπρούντζου). Το πλοίο μετέφερε τα δομικά υλικά μιας ολόκληρης εποχής. Ο χαλκός ήταν από την Κύπρο, ενώ μέρος του κασσίτερου ίσως προερχόταν από το Ουζμπεκιστάν ή την Κεντρική Ασία.
- Το Γυαλί πριν το Γυαλί: Εκατόν εβδομήντα πέντε (175) πλίνθοι γυαλιού σε αποχρώσεις του κοβαλτίου, του τιρκουάζ και της λεβάντας. Πρόκειται για τα παλαιότερα ακέραια γυάλινα αντικείμενα που έχουν βρεθεί ποτέ.
- Ο Σκαραβαίος της Νεφερτίτης: Ανάμεσα σε τριάντα επτά χρυσά κειμήλια, ξεχωρίζει ένας χρυσός σκαραβαίος που φέρει το όνομα της θρυλικής βασίλισσας. Το πώς βρέθηκε στο αμπάρι παραμένει άλυτο μυστήριο και ίσως αυτό να είναι το πιο γοητευτικό σημείο της ιστορίας.
- Κεραμική και άλλα: Κυπριακή κεραμική (περίπου 155 αγγεία), λίθινες άγκυρες, όπλα (σπαθιά μυκηναϊκού, καναανιτικού και ιταλικού τύπου), εργαλεία, ζυγαριά με βάρη, και τρόφιμα (αμύγδαλα, κουκουνάρια, σύκα, ελιές, ρόγες σταφυλιού, ρόδια, κριθάρι, σιτάρι).
- Καναανιτικοί αμφορείς: Τουλάχιστον 149 αμφορείς, οι περισσότεροι γεμάτοι με ρητίνη Pistacia (τερέβινθος), ελιές, και άλλα προϊόντα.
- Πολύτιμα υλικά: Ξύλο έβενου από την Αφρική, ελεφαντόδοντο, οδοντοφυΐες ιπποποτάμου, κελυφη χελώνας, τσόφλια στρουθοκαμήλου, κεχριμπάρι από τη Βαλτική.
- Ένα Δίκτυο Δέκα Πολιτισμών: Καναανίτες, Μυκηναίοι, Κύπριοι, Αιγύπτιοι, Νούβιοι και λαοί της Βαλτικής συναντώνται στο ίδιο σκάφος. Το κεχριμπάρι του φορτίου είχε ήδη ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα από τον Βορρά πριν φορτωθεί στο πλοίο.
- Όπλα σε Εμπορικό πλοίο: Τα σπαθιά που βρέθηκαν στο κατάστρωμα, υπενθυμίζουν ότι το εμπόριο της εποχής είχε ανάγκη προστασία για αυτό και ταξίδευε πάντα ετοιμοπόλεμο.
Το ναυάγιο του Ουλουμπουρούν αποτελεί μοναδική απόδειξη της έκτασης και της πολυπλοκότητας του εμπορικού δικτύου στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τα ευρήματα συνδέονται με τουλάχιστον δέκα διαφορετικούς πολιτισμούς (Καναανίτες, Μυκηναίους, Κύπριους, Αιγυπτίους, Νουβιανούς, Βαλτικούς λαούς, κ.ά.), αποκαλύπτοντας έναν κόσμο διεθνών ανταλλαγών πρώτων υλών και πολυτελών αγαθών. Πολλά από αυτά που μετέφερε μας ήταν γνωστά μέχρι τότε μόνο από κείμενα ή αιγυπτιακές τοιχογραφίες.
Τα ευρήματα φυλάσσονται στο Μουσείο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας του Μπόντρουμ (Bodrum), στην Τουρκία
Φωτογραφία αρχείο Depositphotos
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
