Η Τέχνη και η ψυχική υγεία

Η τέχνη ως μηχανισμός αποσυμπίεσης

Όταν οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να χαμηλώσουν τη ταχύτητα της ζωής, όταν το μυαλό τους επιταχύνει με δυσάρεστους ρυθμούς ή υποφέρουν ψυχικά, πολλοί καταφεύγουν συχνά στην Θρησκεία, τον διαλογισμό καθώς και προς την άθληση και την διατροφή.

Όμως, υπάρχει άλλος ένας ακόμα πιο σημαντικός παράγοντας που είναι ιδιαίτερα καθοριστικός, τον οποίο δεν αναφέρουμε συχνά και που συμβαδίζει με τον άνθρωπο από την αρχή της ύπαρξης του: Η τέχνη. Η οποία αποτελεί κάτι παραπάνω από ένα αισθητικό επίτευγμα καθώς έχει αποδειχθεί πως αποτελεί έναν αποτελεσματικό μηχανισμό για τον ανθρώπινο ψυχισμό.

Καθημερινά, στον σύγχρονο κόσμο όπου έχει εξασφαλιστεί η ειρήνη και ένα συγκεκριμένο, ασφαλές πλαίσιο ζωής, το ανθρώπινο μυαλό απασχολείται με πάρα πολλά προβλήματα: εργασιακά ζητήματα, καθημερινό άγχος, καταιγισμός επιλογών σε κάθε καθημερινό, μικρό και ασήμαντο πράγμα, οικογενειακές σχέσεις, οικονομικά θέματα, κοινωνικά θέματα, ερωτικές σχέσεις και…η λίστα δεν έχει τελειωμό. Ο εγκέφαλος, όταν αγχώνεται καθημερινά και για πολλές ώρες, με το άτομο να κάνει με ταχύτητα και βιασύνη τη κάθε αρμοδιότητα, μόνο και μόνο για να προχωρήσει εγκαίρως στην επόμενη, ξεχνάει να πατήσει παύση και να αναπαυθεί. Έτσι, παρατηρείται στρες ακόμα και σε χρονικές στιγμές που κάποιος ηρεμεί στο σαλόνι του ή προσπαθεί να κοιμηθεί για να αντέξει την επόμενη ημέρα, γιατί το σύστημα fight or flight του εγκεφάλου βρίσκεται σε κατάσταση μόνιμου συναγερμού.

Ωστόσο, αν κανείς έχει έστω και ελάχιστο χρόνο μέσα στην ημέρα του για οποιαδήποτε μορφή η έκφραση τέχνης, μπορεί να παρατηρήσει θεαματικές αλλαγές. Πιο συγκεκριμένα, η επιστήμη επιβεβαιώνει αυτό που οι καλλιτέχνες βιώνουν συχνά: Έρευνες στον χώρο της νευροεπιστήμης, έχουν καταλήξει στο ότι η ενασχόληση με τη τέχνη, ακόμα και μόλις για 45 λεπτά, μειώνει σημαντικά τα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) στον οργανισμό μας. Επίσης, η εστίαση στην δημιουργία μιας ζωγραφιάς, ενός κειμένου, ή η εκμάθηση ενός μουσικού κομματιού, οδηγεί τον εγκέφαλο σε μια κατάσταση ροής, όπου ο νους αποσπάται από τις καθημερινές σκέψεις και το άγχος.

Διαβάζοντας ένα βιβλίο, μπορεί κανείς να ηρεμήσει αλλά και να καλλιεργήσει τη κοινωνική δεξιότητα της ενσυναίσθησης όσο προχωρά στην ιστορία και ταυτίζεται με τους χαρακτήρες. Βλέποντας μια παράσταση, μπορούμε να ταυτιστούμε και να δούμε τα πράγματα ολιστικά ως τρίτος, καθώς μπορεί να καθρεφτίζονται και οι δικές μας εσωτερικές συγκρούσεις ή τα καθημερινά μας διλήμματα, κάτι που βοηθά άμεσα στην αυτοπαρατήρηση.

Πολλοί θα συμφωνούσαν στο διάβασμα ή στην παρακολούθηση μιας θεατρικής παράστασης, αλλά στην δημιουργία μπορεί να δίσταζαν με το σκεπτικό «Μα δεν έχω ταλέντο». Αυτό είναι κατανοητό και φυσικά κανείς δεν μπορεί να διαπρέπει σε όλα, μα αυτό είναι όλο το νόημα της τέχνης όταν λειτουργεί ως μηχανισμός αποσυμπίεσης. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι ακόμα και όταν προσπαθούμε να αποσυμπιεστούμε και να κατεβάσουμε τους παλμούς μας. Δεν χρειάζεται πάντοτε να λειτουργούμε υπό πίεση σαν να τρέχουμε για να φτάσουμε στο τέρμα σε μια κούρσα ταχύτητας. Το ζήτημα είναι η διαδικασία και ο χρόνος που περνάμε όσο προσπαθούμε να δημιουργήσουμε κάτι και όχι το αποτέλεσμα ή κατά πόσο αυτό το αποτέλεσμα θα άξιζε να δημοσιευθεί ή να παρουσιαστεί στον υπόλοιπο κόσμο ως νέο καλλιτεχνικό επίτευγμα.

Για αυτό, προτείνονται κάποιες δραστηριότητες οι οποίες δεν θα έκλεβαν τόσο χρόνο από τις καθημερινές μας ενασχολήσεις και θα βελτίωναν ολοένα και περισσότερο τη ποιότητα της ζωής μας:

  • Δημιουργικό γράψιμο: Γράψτε μόλις για 10 λεπτά την ημέρα, χωρίς να σκέφτεστε την γραμματική ή τη σύνταξη.
  • Σχέδιο/ζωγραφική: Εστιάστε στην ανάμειξη των χρωμάτων, χωρίς το άγχος του τέλειου σχεδίου.
  • Μουσική, αλλά με προσοχή: Ακούστε ένα μουσικό κομμάτι κλείνοντας τα μάτια, ξεχωρίζοντας το κάθε μουσικό όργανο.
  • Επίσκεψη σε μια γκαλερί ή μουσείο: Έστω και μια φορά τον μήνα, αφήστε τα έργα να προκαλέσουν τις απόψεις και τα συναισθήματά σας, χωρίς να προσπαθήσετε να τα αναλύσετε διεξοδικά ή ορθολογικά.

Η τέχνη, δεν είναι πολυτέλεια για τους λίγους, όπως θεωρούνταν σε παλαιότερες εποχές. Είναι μια από τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες. Το μυαλό έχει ανάγκη να βρίσκει σκοπό και νόημα σε κάτι που δεν έχει να κάνει συνεχώς με τις υποχρεώσεις ή την αξία του ατόμου. Και στην εποχή της ταχύτητας, του γρήγορου scroll και των οθονών, η επιστροφή στη τέχνη είναι ίσως από τις πιο ουσιαστικές πράξεις αυτοφροντίδας.

Γράφει η Χριστίνα Ατματζίδου

Η Άλλη πλευρά των Βιβλίων Αυτοβελτίωσης

Φωτογραφία αρχείο Depositphotos

Ακολουθήστε το cityportal.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Διαβάστε για Συναυλίες, Σινεμά, Θέατρο, βιβλία, τέχνες, εκδρομές στην ατζέντα (ημερολόγιο) αλλά και όλα τα Τελευταία νέα από τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και τον Κόσμο, σήμερα, τώρα που συμβαίνουν.

 

Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε