Θέατρο – κριτική: Είδαμε την παράσταση: «ζ – η – θ / Ο ξένος» σε σκηνοθεσία Μιχ. Μαρμαρινού και μετάφραση του Δημ. Μαρωνίτη στο Θέατρο Δάσους
Δος μοι τούτον τον ξένον, τον εκ βρέφους
Ως ξένον ξενωθέντα εν κόσμω
Δος μοι τούτον τον ξένον, ον ομόφυλοι μισούντες
Θανατούσιν ως ξένον.
Δος μοι τούτον τον ξένον, ον ξενίζομαι
Βλέπειν του θανάτου τον ξένον.
Δος μοι τούτον τον ξένον, όστις οίδεν ξενίζειν
Τους πτωχούς τε και ξένους..
Δος μοι τούτον τον ξένον, όινα κρύψω εν τάφω,
Ος ως ξένος ουκ έχει την κεφαλήν πού κλίναι.
Δος μοι τούτον τον ξένον,
Ον η Μήτηρ καθορώσα νεκρωθέντα εβόα.
Βυζαντινός ύμνος 13ος αιώνα
Η παράσταση «ζ – η – θ / ο Ξένος» σε σκηνοθεσία Μιχ. Μαρμαρινού και μετάφραση του Δημ. Μαρωνίτη στο θέατρο Δάσους, χωρητικότητος σχεδόν 4.000 θέσεων, έγινε sold out εντός λίγων ημερών. Στα θετικά της οργάνωσης, για πρώτη φορά στο συγκεκριμένο χώρο, η κράτηση καθορισμένων θέσεων ανά θεατή ενώ στα αρνητικά, η ανεπαρκής διευθέτηση των θεατών εκ μέρους του θεάτρου με συνολικά 3 ταξιθέτες αλλά και η απειρία και μη διάθεση του κόσμου για προσαρμοστικότητα.
Σε ένα λιτό σκηνικό, με ζωντανή μουσική, ξεδιπλώθηκε για 2 ώρες μπροστά μας το μυστήριο της προφορικής αφήγησης, η εσωτερική περιπέτεια του ομηρικού ανθρώπου, η ισχύς της διαχρονικότητας όπως και η εγκυρότητα των ιδεών και των αξιών.
«Ό,τι και αν έγινε, έργο Θεού. Τον όλεθρο τόσων ανθρώπων έκλωσαν οι θεοί, να γίνει στους μελλούμενους τραγούδι» Ραψωδία Θ 579-580.
Σε μια εξαιρετικά εύθραυστη παγκόσμια πολιτική συγκυρία σήμερα, έρχεται ο Ξένος από το 750 π.χ. έρποντας στην σκηνή να μας μιλήσει πρωτίστως για τις ανάγκες του σώματος – τον ύπνο, την πείνα και τον κάματο – και τα τρία φυσική μετακίνηση από το γνώριμο και διαχειρίσιμο.
Ναυαγός, χωρίς ταυτότητα και προσδιορισμό, έξω από τα γνωστά και οικεία, τους δικούς τους νόμους και κανόνες, ο Ναυαγός Άνθρωπος δεν αποκαλύπτει την ταυτότητά του. Στην ευγενική παρότρυνση της Ναυσικάς, αποδέχεται την φιλοξενία στην εστία του Αλκίνοου και της Αρήτης – εξαιρετική η πλαστικότητα και η κινησιολογία της Έλ. Τοπαλίδου / Αρήτη. «Όλοι οι φτωχοί και οι ξένοι είναι του Δία αποσταλμένοι» (ζ 208). Η ταυτόχρονη διαχείριση του ανέστιου με αυτήν του φανατικού της απουσίας στοιχείων ταυτότητας δίνει στον Οδυσσέα υπόσταση αλλά και το «εξωφρενικό» δικαίωμα της αυτοδιαχείρισης αν και Οίος (μόνος και έρημος).
Θηρευτής της επιβίωσης, ο Οδυσσέας συμφιλιώνεται με τους Φαίακες στο όριο που του επιτρέπει η εκτύλιξη του νόστου.
Το κείμενο του Δημ. Μαρωνίτη δεν είναι τυχαία ζωντανό και επίκαιρο. Ο παλίνδρομος εσωτερικός ρυθμός, η ποιητική χροιά και η αφηγηματικότητα του ομηρικού κειμένου συνδυάζονται με την λογοτεχνική ελευθερία ώστε το κείμενο να αποδοθεί πιστά, χωρίς να χάσει την ζωντάνια του και την επαφή με τον ακροατή.
Αρκετά, κυρίως κινησιολογικά, ευρήματα του Μιχ. Μαρμαρινού δεν με «ταξίδεψαν» ως θεατή. Δεν θα μπορούσε όμως να μην σχολιαστεί η συγκλονιστική απόδοση του Χάρη Φραγκούλη που καθήλωσε τους θεατούς στον εκπληκτικό, δραματικό αλλά και την ίδια στιγμή θεαματικό μονόλογο φέρνοντας την εξίσωση που εκφράζει την σχέση μας με τους άλλους, μέσα από τα πεπραγμένα της πληγής που ξύθηκε και ερέθισε μια περιοχή δυσανάλογη του μεγέθους μας. Δεινά, απώλεια, χυδαιότητα, μνήμη, αμνησία, διαχείριση. Η κατάδυσή του στον κόσμο των αναμνήσεων με μία εξαιρετική ορθοφωνία, με μία εκκωφαντική γλώσσα του σώματος, με μία κινησιολογία λιτή αλλά ουσιαστική και ευθύβουλη κατόρθωσε να εμβαπτίσει τον θεατή στην μνήμη και την επαναφορά στην αλήθεια που μας βοηθά να συνδέσουμε το αέναο με το τωρινό, το διαχρονικό με το πρόσκαιρο, να αναστοχαστούμε και να επαναπροσδιορίσουμε το είναι του Ανθρώπου. Ο κ. Φραγκούλης απευθύνθηκε στον θεατή καλώντας τον να εγκαταλείψει την δική του παθητική στάση και να γίνει συνεργός.
Η συνείδηση, η μνήμη, ο νόστος, η εκούσια και επιλεγμένη αμνησία είναι δεξιότητες που τις ασκούμε και τις εκπαιδεύουμε. Σε έναν κόσμο που επιβάλλεται να είναι γρήγορος, που η απομάγευση είναι ενίοτε το ζητούμενο και η ισοπέδωση το πρακτέο, η Ναυσικά «Χαίρε ω Ξένε. Να με θυμάσαι» (Θ 461-2), ως πρέσβειρα της καλοσύνης, η Αθηνά ως σύμβολο της μνήμης και του νόστου και ο Οδυσσέας σημαία του Ανθρώπου σηματοδοτούν κάποια σύμβολα που ο κόσμος μας τείνει να περιθωριοποιήσει.
«Να μάθουμε να είμαστε προσκεκλημένοι οι μεν των δε. Αλλιώς θα καταστραφούμε. Να μάθουμε να είμαστε προσκεκλημένοι οι μεν των δε, μακριά από κάθε θρησκευτικό φανατισμό και άλλες τέτοιες μπούρδες. Αλλιώς θα καταστραφούμε. Αχ, η τέχνη του προσκεκλημένου» – Pierre Assouline / «Οι προσκεκλημένοι».
«Δεν μπορούμε να εξαλείψουμε τον πόνο και τη δυστυχία από τον κόσμο. Η οδύνη είναι για τον άνθρωπο νόμος θεόσταλτος. Μπορούμε όμως να πατάξουμε την εξαθλίωση» είπε ο Β. Ουγκώ στους «Αθλίους». Επιθυμούμε;
Γράφει η Ανδρομάχη Καρανίκα – Δημητριάδου Συντονίστρια Λέσχης Ανάγνωσης ΣΑΑΚ Ανατόλια | Σεπτέμβριος 2025 |
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
