13.6 C
Thessaloniki
19.5 C
Athens

Μίλαν Κούντερα: Ο συγγραφέας με τις δυο πατρίδες

Την 1η Απριλίου 1929 γεννιέται ο Μίλαν Κούντερα (Milan Kundera). Γαλλο-τσέχος μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του ύστερου 20ου αιώνα. Είναι ιδιαίτερα γνωστός από τα έργα του «Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι», «Το Βιβλίο του Γέλιου και της Λήθης», «Το Αστείο», «Η Αθανασία».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: «Η Αθανασία» Μίλαν Κούντερα (βιβλιοκριτική)

Μας δίδαξε την «Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι». Τη δεκαετία του 70 εγκατέλειψε την Τσεχοσλοβακία για να ζήσει εξόριστος στο Παρίσι. Ο Μίλαν Κούντερα, ένας συγγραφέας με δύο γλώσσες και δύο πατρίδες

Γεννήθηκε στο Μπρνο της Τσεχοσλοβακίας (σημερινής Τσεχίας). Γιος του πιανίστα και μουσικολόγου Λούντβικ Κούντερα (1891-1971), σπούδασε και ο ίδιος μουσική, καθώς και κινηματογράφο και φιλοσοφία, στην Πράγα. Ασχολήθηκε αρχικά με την ποίηση και εξέδωσε ποιήματά του την δεκαετία του ’50. Παράλληλα, εργαζόταν για τα προς το ζην είτε ως εργάτης είτε ως πιανίστας της τζαζ.

Το 1958, διορίστηκε επίκουρος καθηγητής λογοτεχνίας στην Κινηματογραφική Σχολή της Πράγας και πολλοί από τους πρωτεργάτες του Νέου Κύματος του τσεχοσλοβακικού κινηματογράφου, του Μίλος Φόρμαν συμπεριλαμβανομένου, ήταν μαθητές του.

Ύστερα από μια μελέτη για τον Απολινέρ (1958) και ένα δοκίμιο για την τέχνη του μυθιστορήματος (1960), αφιερωμένο στον Τσέχο μυθιστοριογράφο Βλάντισλαβ Βάντσουρα, ο Μίλαν Κούντερα αφοσιώθηκε στη δραματουργία και την πεζογραφία, εντυπωσιάζοντας με τη σαφήνεια και καθαρότητα του λόγου του και με το σπινθηροβόλο χιούμορ του.

Η κυκλοφορία των έργων του ήταν απαγορευμένη στη γενέτειρά του έως και την πτώση της κομμουνιστικής κυβέρνησης κατά τη βελούδινη επανάσταση του 1989

Τα βιβλία του Μίλαν Κούντερα

Τα βιβλία του Μίλαν Κούντερα αφορούν τους ανθρώπους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις προθέσεις, τις σχέσεις. Το πιο γνωστό μυθιστόρημά του που έγινε μπεστ σέλερ παγκοσμίως είναι η «Αβάστασταχτη ελαφρότητα του είναι» (1984), που αφηγείται την πολύπλοκη ιστορία ενός ερωτικού τριγώνου με φόντο την Άνοιξη της Πράγας. Ο Μίλαν Κούντερα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία αλλά εδώ και δεκαετίες ζει στο Παρίσι. Το 1978 το τσεχοσλοβακικό καθεστώς του αφαίρεσε την υπηκοότητα και έκτοτε έγινε ο διασημότερος εξόριστος Τσέχος συγγραφέας.

Το μυθιστόρημά του «Η αβάσταχτη ελαφρότητα της ύπαρξης») πρωτοκυκλοφόρησε το 1984 και μεταφέρθηκε επιτυχημένα στον κινηματογράφο, το 1988, από τον Φίλιπ Κάουφμαν

Ο Μίλαν Κούντερα γράφει από τότε άλλοτε στα γαλλικά κι άλλοτε στα τσεχικά. Ζούσε πάντα μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και ποτέ δεν παραπονέθηκε για τη μοίρα του. «Αυτό το όνειρο της επιστροφής δεν υπάρχει» είχε πει σε μια συνέντευξή του στην εφημερίδα ZEIT λέγοντας χαρακτηριστικά: «Έχω πάρει μαζί μου την Πράγα, τη μυρωδιά, τις γεύσεις της, τη γλώσσα, τα τοπία, τον πολιτισμό της». Πάντως και η λογοτεχνική του επιστροφή στην Τσεχία άργησε πολύ. Έργα του Κούντερα άρχισαν να κυκλοφορούν και στην Τσεχία από τη δεκαετία του 90, η δε «Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι», μόλις το 2006.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Μίλαν Κούντερα «Συνάντηση» (βιβλιοκριτική)

Η δύσκολη σχέση με τον υπαρκτό σοσιαλισμό

Ο Μίλαν Κούντερα ως λογοτέχνης διαμορφώθηκε πάντως στην Τσεχοσλοβακία του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ως απόφοιτος λυκείου εντάχθηκε με ενθουσιασμό στο Κομμουνιστικό Κόμμα, ωστόσο δύο χρόνια αργότερα εκδιώχθηκε λόγω «εχθρικών σκέψεων και ατομικιστικών κλίσεων». Το γεγονός αυτό ανάγκασε τον νεαρό Κούντερα να διακόψει τις σπουδές του –αρχικά πάνω στη μουσική και τη λογοτεχνία και στη συνέχεια πάνω στον κινηματογράφο. Έκανε το ντεμπούτο του ως συγγραφέας το 1953 με την ποιητική συλλογή «Άνθρωπος, απέραντος κήπος», με τις επιρροές του σοσιαλιστικού ρεαλισμού να είναι ακόμη έντονες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Μίλαν Κούντερα «ο πέπλος» (βιβλιοκριτική)

Έπειτα από χρόνια έγινε και πάλι δεκτός στους κόλπους του Κομμουνιστικού Κόμματος, για να αποπεμφθεί και πάλι στη συνέχεια – μια ομολογουμένως δύσκολη σχέση. Στα επόμενα μυθιστορήματά του η πολιτική είναι πάντα παρούσα αλλά συμπλέκεται με τον έρωτα, όπως και η σοβαρότητα με το χιούμορ, η ελαφρότητα με τη μελαγχολία. Μετά το ξέσπασμα της Άνοιξης της Πράγας το 1968 και την υποστήριξη ρεφορμιστικών απόψεων, ο Μίλαν Κούντερα δεν άργησε να γίνει persona non grata για το καθεστώς της Τσεχίας. Τα μυθιστορήματα και τα θεατρικά έργα του απαγορεύθηκαν. Ο ίδιος πλέον αναγκάστηκε να ζήσει για πάντα μακριά από τη χώρα του.

Η εξορία στη Γαλλία

Μια νέα φάση στη ζωή του Μίλαν Κούντερα ξεκινά με τον ερχομό του στο Παρίσι. «Η ζωή είναι αλλού» (1973) και «Το Βαλς του αποχαιρετισμού» (1976) είναι τα δύο πρώτα βιβλία του που κυκλοφόρησαν στη Γαλλία μετά τη φυγή του από την Τσεχοσλοβακία. Η Γαλλία έγινε αμέσως η δεύτερη πατρίδα του, ήταν η χώρα που του προσέφερε καταφύγιο με δύο θέσεις διδασκαλίας αρχικά στη Ρεν κι έπειτα στο Παρίσι. Ακολούθησε «Το βιβλίο του γέλιου και της λήθης» το 1978, τη χρονιά δηλαδή που έχασε την τσεχική υπηκόοτητα και έπειτα το 1984 ήρθε η τεράστια παγκόσμια επιτυχία με την «Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι», ένα μυθιστόρημα που έγινε και ταινία με την Ζυλιέτ Μπινός και τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Μίλαν Κούντερα «Το αστείο» (βιβλιοκριτική)

Τα επόμενα βιβλία του, «Η αθανασία», «Η βραδύτητα», «Η ταυτότητα», «Η άγνοια» τράβηξαν μεν την προσοχή του αναγνωστικού κοινού αλλά σίγουρα δεν πλησίασαν την εμπορική επιτυχία της «Αβάσταχτης ελαφρότητας». Ο Μίλαν Κούντερα πάντως σύμφωνα με τους κριτικούς δεν κατατάσσεται απλώς στους μυθιστοριογράφους. Και τα βιβλία του δεν αποτελούν συνηθισμένα μυθιστορήματα. Ρέπουν προς τη φιλοσοφική πραγματεία και το δοκίμιο.

Από θεματική άποψη, ο Κούντερα συγκέντρωσε το ενδιαφέρον του στον άνθρωπο ως άτομο, ιδιαίτερα στα συναισθηματικά και υπαρξιακά του προβλήματα. Η γραφή του είναι συχνά πειραματική και κινείται μεταξύ δοκιμίου και μυθιστορήματος

Έπειτα από μια μακρά παύση το 2014 επανήλθε στη συγγραφή, δημοσιεύοντας ένα ακόμη βιβλίο με τίτλο «Η γιορτή της ασημαντότητας». Τέσσερις άνδρες περιπλανώνται στους δρόμους του Παρισιού και αφηγούνται τα εμπόδια που τους έστησε η ζωή, άλλοτε σε δραματικό κι άλλοτε σε χιουμοριστικό τόνο.

Το βιβλίο αυτό που θεωρείται «αριστούργημα» είναι κάτι σαν το συγγραφικό απόσταγμα της ζωής του μεγάλου αυτού συγγραφέα.

Είπε

Η πηγή του άγχους βρίσκεται στο μέλλον. Αν μπορείς να κρατήσεις το μέλλον έξω από το μυαλό σου, μπορείς να ξεχάσεις τις στεναχώριες σου

Όταν η καρδιά μιλάει, το μυαλό το θεωρεί μεγάλη απρέπεια να φέρει αντίρρηση

Ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη

Καμιά πράξη δεν είναι από μόνη της καλή ή κακή. Μόνο η θέση της στην τάξη των πραγμάτων την κάνει καλή ή κακή

Τα ζώα δεν διώχτηκαν ποτέ από τον Παράδεισο…

Η βλακεία των ανθρώπων είναι ότι έχουν μια απάντηση για όλα. Η σοφία των μυθιστορημάτων είναι ότι έχουν μια ερώτηση για όλα

Ακολουθείστε το Cityportal.gr στο Google News να μαθαίνετε πρώτοι όλα τα τελευταία νέα

Διαβάστε όλα τα Τελευταία Νέα (Ελλάδα, Διεθνή) στο Cityportal.gr

Cityportal.gr Live ενημέρωση: O κορωνοϊός λεπτό προς λεπτό στην Ελλάδα και  παγκοσμίως

Τελευταία νέα

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Thessaloniki
broken clouds
13.6 ° C
15 °
12.8 °
82 %
5.7kmh
75 %
Σα
14 °
Κυ
17 °
Δε
19 °
Τρ
18 °
Τε
19 °