Στη Θεσσαλονίκη, κάθε Φθινόπωρο, πολλοί γονείς ψάχνουν για τα παιδιά τους έναν χώρο όπου θα νιώσουν ασφαλή, και πολλοί ενήλικες υπόσχονται στον εαυτό τους ότι φέτος θα κάνουν επιτέλους κάτι για την ψυχή τους. Στην οδό Κοσμά Αιτωλού 26, ένα θεατρικό εργαστήρι το ΝΤΟΥέΝΤΕ απαντά και στις δύο ανάγκες εδώ και είκοσι χρόνια, με μια φράση που μοιάζει με σημείωμα κολλημένο στο ψυγείο, «Υπενθύμιση, κάνε αυτό που αγαπάς!».
Το ΝΤΟΥέΝΤΕ γεννήθηκε τον Σεπτέμβρη του 2006, και από την πρώτη μέρα στο τιμόνι του στέκεται η σκηνοθέτις και εμψυχώτρια Ράνια Μιχαηλίδου. Μαζί με μια ομάδα συνεργατών που μένει σταθερή όλα αυτά τα χρόνια, έχει χτίσει έναν τόπο όπου συναντιούνται παιδιά από ενάμιση έτους, έφηβοι, φοιτητές, επαγγελματίες και γονείς. Υποκριτική, σωματικό θέατρο, φωνή, τσίρκο, κουκλοθέατρο και μαύρο θέατρο απλώνονται σε τρία επίπεδα, από το φουαγιέ με τις γωνιές ανάγνωσης ως την υπόγεια αίθουσα με το ξύλινο πάτωμα.
Λειτουργεί ως αυτόνομος οργανισμός, χωρίς επιχορηγήσεις, και στάθηκε όρθιο ακόμη και στους σχεδόν εννέα μήνες της δεύτερης καραντίνας. Το μότο των παιδικών τμημάτων, που η Ράνια το σκέφτηκε στα 26 της, παραμένει αμετάβλητο, «στόχος μας δεν είναι να δημιουργήσουμε τους καλλιτέχνες του αύριο, αλλά χαρούμενα και ελεύθερα παιδιά».
Ράνια Μιχαηλίδου: «Σαν καπετάνιος σε ένα τρελό πειρατικό καράβι» | Συνέντευξη
Φέτος, στα εικοστά του γενέθλια, το ΝΤΟΥέΝΤΕ επιλέγει να γιορτάσει δίνοντας πίσω στην πόλη, με δωρεάν σεμινάρια, υποτροφίες και εκπλήξεις. Μιλήσαμε με τη Ράνια Μιχαηλίδου για τις μάχες δύο δεκαετιών, για το «τρελό πειρατικό καράβι» που κυβερνά και για το στοίχημα της τρίτης δεκαετίας.
- Κοιτώντας πίσω, στα 20 χρόνια που πέρασαν από το 2006, ποιες ήταν οι πιο σκληρές “mάχες” που δώσατε πάνω και κάτω από τη σκηνή για να κρατήσετε αυτό το όραμα ζωντανό και αληθινό, μακριά από τη βολή και το συμβατικό προσωπείο της εποχής μας;
Η αλήθεια είναι πως 20 χρόνια σταθερής αδιάλειπτης παρουσίας στα δρώμενα, μάλλον ακούγεται κάπως δύσκολο πράγμα. Χρειάζεται μέθοδο, υπομονή, μεγάλη προσπάθεια, αλλά κυρίως πάθος και όραμα. Οι δυσκολίες που συναντήσαμε στις δύο αυτές δεκαετίες ήταν συχνά αρκετές. Το ΝΤΟΥέΝΤΕ είναι ένας ένας μη επιδοτούμενος φορέας. Δεν αιτηθηκαμε ποτέ επιχορήγηση από το υπουργείο, ούτε επιδότηση από διάφορα προγράμματα. Λειτουργούμε λοιπόν όλα αυτά τα χρόνια ως ένας αυτόνομος οργανισμός και αυτό φυσικά έχει κάποιες προκλήσεις που εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί.
Από την άλλη, νομίζω ότι η σημαντικότερη κρίση του τομέα του θεάματος τα τελευταία χρόνια, ήταν η περίοδος της πανδημίας που οι δουλειές μας έμειναν κλειστές επί μακρά διαστήματα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι τη δεύτερη φορά που μπήκαμε σε αυστηρή καραντίνα, με κρατική εντολή κλείσαμε στις 31/10/20 και ανοίξαμε ξανά στις 15/7/21. Αυτό από μόνο του ήταν τραγελαφικό, καθώς την ημερομηνία που μας επιτράπηκε να ανοίξουμε, εμείς έτσι κ αλλιώς σταματούμε για θερινή παύση.
Λειτουργήσαμε επί μήνες διαδικτυακά, παραμείναμε σε σταθερή επαφή με τους μαθητές και το κοινό μας και εν τέλει το Εργαστήρι κατάφερε να μείνει όρθιο όλο το διάστημα των δύο δύσκολων ετών. Δεν ήταν εύκολο. Από την πλευρά μας απαιτήθηκε εγρήγορση, οργάνωση, ετοιμότητα, αντοχή και κυρίως φαντασία. Για να καταφέρουμε να συνεχίσουμε μια πορεία χωρίς απώλειες. Νομίζω το αποτέλεσμα μας δικαίωσε.
- Σε μια εποχή που ενθαρρύνει τον ατομικισμό, το ΝΤΟΥέΝΤΕ επιμένει στη συλλογική μυσταγωγία, φέρνοντας κάτω από την ίδια στέγη επαγγελματίες, ερασιτέχνες, ηθοποιούς, μουσικούς και παιδαγωγούς. Πώς επιτυγχάνεται στην πράξη αυτή η ισορροπία και τι σημαίνει για εσάς, ως καλλιτεχνική οδηγός, να είστε ο “καπετάνιος” αυτής της ομάδας
😆😆Καπετάνιος είναι μια λέξη που μου αποδίδουν συχνά και οι μαθητές μου στα τμήματα ενηλίκων. Η αλήθεια είναι ότι κάπως έτσι αισθάνομαι κι εγώ. Σαν καπετάνιος σε ένα τρελό πειρατικό καράβι.
Τώρα, πέρα από τους αστεϊσμούς μου, η αλήθεια είναι ότι στο ΝΤΟΥέΝΤΕ εκείνο που με γοητεύει περισσότερο από όλα, είναι ακριβώς αυτή η ποικιλομορφία στη σύνθεση του. Οι άνθρωποι που περνούν την πόρτα μας και βρίσκουν στο εργαστήρι το καλλιτεχνικό τους σπίτι, είναι πραγματικά εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους. Θα δεις στο φουαγιέ και στις δράσεις μας παιδάκια 1,5 ετών με τους γονείς τους, θα δεις νήπια, θα δεις παιδιά δημοτικού, εφήβους και φυσικά ενήλικες. Υπάρχει ένα τόσο όμορφο σμίξιμο των ηλικιών που αν δεν το ζήσεις από κοντά, μοιάζει αδιανόητο να το φανταστείς.
Ταυτόχρονα, οι ενήλικες που μετέχουν στα προγράμματά μας αποτελούν επίσης ένα ιδιόμορφο μωσαϊκό. Συνυπάρχουν φοιτητές με επαγγελματίες, γονείς, μαθητές, άνθρωποι όλων των ηλικιών και των ιδιοτήτων. Και τους βλέπεις να λειτουργούν σε ένα πλαίσιο τόσο μεγάλου σεβασμού και αγάπης μεταξύ τους, που είναι αληθινά αξιοθαύμαστο. Νομίζω ότι ο τρόπος που έχουμε δομήσει όλη τη λειτουργία των πάντων μέσα στο εργαστήρι, δεν αφήνει περιθώρια για κάτι διαφορετικό. Μέσα στον κόσμο του ΝΤΟΥέΝΤΕ καταργούνται οι ηλικίες, καταργούνται οι επαγγελματικές ιδιότητες και κυρίως καταργούνται οι κοινωνικές διαβαθμίσεις. Εκεί, είναι ο τόπος που όλοι μαζί κάνουμε αυτό που αγαπάμε, μοιραζόμαστε τα όνειρά μας, σεβόμαστε ο ένας τον άλλον και ο κάθε ένας από εμάς είναι απόλυτα αποδεκτό και θεμιτό να είναι αυτός που αληθινά είναι, αυτός που θα ήθελε να γίνει ή ακόμα και αυτό που θα φοβόταν να είναι.
Στο εργαστήρι μας καταργούνται απολύτως τα κοινωνικά στερεότυπα και αυτό για να το πετύχουμε χρειάστηκε πολύ μεγάλη προσπάθεια.
Βλέπω ανθρώπους που περιμένουν όλη την εβδομάδα πότε θα φτάσει η μέρα που θα ρθουν, βλέπω ενήλικες να ξεχνούν τα προβλήματα τους, να γίνονται πάλι αισιόδοξοι, βλέπω παιδιά να βρίσκουν ένα ασφαλές καταφύγιο έκφρασης, βλέπω μικρούς μαθητές που δεν κατάφεραν να βρουν για παράδειγμα στο σχολείο μια κοινότητα στην οποία θα νιώσουν αποδεκτοί και ελεύθεροι, να το βιώνουν αυτό μέσα στο εργαστήρι. Υπέροχα πλάσματα, δημιουργούν το πιο πολύχρωμο ετερόκλητο ανθρώπινο μωσαϊκό.
Το γεγονός αυτό από μόνο του νομίζω πως είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα μας όλα αυτά τα χρόνια. Πέρα δηλαδή από πρόβες, παραστάσεις, δράσεις και μαθήματα, πιστεύω ότι αν καταφέραμε κάτι σπουδαίο, είναι ότι μέσα στον χώρο μας ο κάθε άνθρωπος αισθάνεται Άνθρωπος. Ασφαλής, αποδεκτός και ελεύθερος.
Μπαίνοντας στο ΝΤΟΥέΝΤΕ γινόμαστε όλοι παιδιά. Και σαν παιδιά, κοιταζόμαστε στα μάτια με αλήθεια, ονειρευόμαστε, δημιουργούμε και μοιραζόμαστε μια υπέροχη μαγική καθημερινότητα. Ο Σαίξπηρ έγραψε ” γεννιομαστε όλοι τρελοί, μερικοί …παραμένουν!”.
Ε, σαν καπετάνιος αυτού του πολύχρωμου, χαρούμενου, ελεύθερου καραβιού…πως αλλιώς θα μπορούσα να αισθάνομαι; Ευτύχης !
- Διακηρύσσετε ότι στόχος των παιδικών και εφηβικών τμημάτων δεν είναι να πλαστούν οι καλλιτέχνες του αύριο, αλλά ελεύθερα και χαρούμενα παιδιά. Τι είναι αυτό που ζητούν πιο επιτακτικά τα παιδιά σήμερα όταν μπαίνουν στο εργαστήρι
Νομίζω ότι σε ένα βαθμό η απάντηση στην ερώτηση σας αυτή, καλύπτεται από την προηγούμενη απάντησή μου.
Τα παιδιά (μεγάλα και μικρά), μέσα στο εργαστήρι βρίσκουν ένα χώρο όπου πραγματικά μπορούν να εκφραστούν και να είναι αποδεκτά. Όλη η φιλοσοφία μας είναι ακριβώς αυτή.
Χτίζουν αληθινές σχέσεις μεταξύ τους, με εμάς και με όλη την κοινότητα του ΝΤΟΥέΝΤΕ. Βλέπεις για παράδειγμα τώρα στα 20α γενέθλια του εργαστηρίου, μικρούς μαθητές να το ζουν με τόση ένταση το γεγονός του εορτασμού 20 ετών! Φέρνουν ζωγραφιές, τούρτες, αφιερώσεις. Μας γεμίζουν κάθε μέρα με τόσα χαμογελά αγκαλιές και όμορφα λόγια μέσα απο την καρδιά τους. Φανταστείτε πως στα παιδικά τμήματα του εργαστηρίου, την υποδοχή, ξενάγηση και ενημέρωση των νεων μελών, την αναλάβουν τα παιδιά που είναι καιρό στον χώρο. Και το κάνουν τόσο όμορφα, με τόση χαρά και αγάπη, που εγώ ακόμα και τώρα -τόσα χρόνια μετά- συγκινούμαι βαθιά.
Τα μικρά παιδιά είναι για μένα η σημαντικότερη κατηγορία ανθρώπων σε αυτόν τον πλανήτη. Το πιστεύω βαθιά. Το νιώθω αληθινά. Και εκείνα νομίζω ότι αυτό καταλαβαίνουν και ανθίζουν έτσι υπέροχα μέσα στο εργαστήρι και στις δράσεις του. Βιώνουν, μοιράζονται, εκφράζονται, προτείνουν. Και όταν προτείνουν: ακούγονται σαν ισότιμα μέλη της κοινότητάς μας.
Μαζί μου στο εργαστήρι πορεύεται σταθερά όλα αυτά τα χρόνια, η ίδια ομάδα συνεργατών. Αυτό έχει χτίσει ένα πολύ σταθερό υπέδαφος για να ανθίσει πάνω του η κάθε δράση. Κάπως μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα και ταυτόχρονα αλληλοσυμπληρωνόμαστε. Τα παιδιά εμπιστεύονται τους ίδιους αυτούς ανθρώπους, νιώθουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Και αυτά είναι τα δύο βασικά συστατικά για να μιλήσεις στις καρδιές τους.
Το μότο για τα παιδικά μας τμήματα, το σκέφτηκα όταν ήμουν 26 ετών. Είκοσι χρόνια τώρα, παραμένει το ίδιο ακριβώς και το πιστεύω ακόμα πιο βαθιά: στόχος μας δεν είναι να δημιουργήσουμε τους καλλιτέχνες του αύριο, αλλά χαρούμενα και ελεύθερα παιδιά.
Το ίδιο πιστεύω και για τους ενήλικες.
- Επιλέξατε να γιορτάσετε αυτό το ορόσημο όχι μόνο κοιτώντας το παρελθόν, αλλά προσφέροντας 20 επετειακά δώρα. Τι σημαίνει για το ΝΤΟΥέΝΤΕ αυτή η χειρονομία επιστροφής της αγάπης στην πόλη και ποιο είναι το αποτύπωμα που φιλοδοξείτε να αφήσει αυτή η γιορτή στους παλιούς αλλά και στους νέους μαθητές σας;
Για εμάς ήταν αυτονόητο ότι ο εορτασμός των 20ων γενεθλίων του ΝΤΟΥέΝΤΕ θα είχε έντονο το στίγμα της ανταπόδοσης. Πραγματικά ευχαριστούμε όλον αυτόν τον κόσμο που δύο δεκαετίες τώρα στηρίζει τη δουλειά μας και τα όνειρα μας. Το να επιστρέψουμε ένα μέρος αυτής της αγάπης πίσω στους ανθρώπους της πόλης, είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε για να δείξουμε την ειλικρινή μας ευγνωμοσύνη για όλα τα υπέροχα πράγματα που ζούμε τόσα χρόνια μέσα από το ΝΤΟΥέΝΤΕ.
Η χρονιά αυτή θα είναι γεμάτη δημιουργία, νέες δράσεις, νέα προγράμματα, επετειακές εκδηλώσεις, δωρεάν σεμινάρια, υποτροφίες, δώρα και εκπλήξεις. Είμαστε πραγματικά χαρούμενοι για ό,τι έχει περάσει και απολύτως ανυπόμονοι για όσα έρχονται.
Φέτος αποφασίσαμε να είναι μια χρόνια εξωστρέφειας.
- Αν το θέατρο είναι αίτημα για διαρκή αναγέννηση, ποιο είναι το νέο “στοίχημα” ή η νέα φλόγα που θέλετε να ανάψετε για τα χρόνια που έρχονται;
Η ίδια έννοια της λέξης “Ντουεντε” είναι αίτημα για διαρκή αναγέννηση.
Νομίζω ότι το στοίχημα παραμένει πάντα το ίδιο, αλλά οι συνθήκες με τα χρόνια γίνονται δυσκολότερες και συνεπώς η πρόκληση όλο και πιο μεγάλη (και συνάμα συναρπαστική).
Και όταν αναφέρομαι σε δυσκολίες, δεν εννοώ τις αυτονόητες που υπάρχουν στον χώρο μας από την ύπαρξη του. Εννοώ τον κόσμο γύρω μας. Μέσα σε έναν κόσμο που η ασχήμια και η αδικία μοιάζει να ισοπεδώνουν τα πάντα, νομίζω ότι το Θέατρο (τουλάχιστον το Θέατρο όπως το ζούμε εμείς) οφείλει να μας δείχνει και την άλλη προοπτική.
Έτσι λοιπόν, μπαίνοντας στην τρίτη δεκαετία της πορείας του ΝΤΟΥέΝΤΕ, ο στόχος παραμένει πάντα το ίδιο ισχυρός και καθαρός:
Η Τέχνη έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο, η ομορφιά στο τέλος θα νικήσει. Κι αν δεν νικήσει …εμείς θα ζήσουμε ως το τέλος ελπίζοντας.
“Το να αλλάξεις τον κόσμο φίλε Σάντσο, δεν είναι τρελά ούτε ουτοπία. Είναι δικαιοσύνη”
Δον Κιχώτης, Μ. Θερβάντες
σχετικά νέα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα | Ενημερωθείτε
